Basileako Bakea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Basileako bakea» orritik birbideratua)
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Basileako itunaren osteko Erdialdeko Europa.

Basileako Bakea 1795ean, Basilean, Frantziak Prusia, Espainia eta Hessen-Kasselekin sinatutako hiru nazioarteko itun izan ziren. Itunen arabera, hiru herrialdeek Lehen Koalizioa utzi zuten.

Prusia eta Frantzia arteko ituna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehendabiziko ituna 1795eko apirilaren 1ean Prusia eta Frantziak sinatu zuten. Itunaren arabera, Prusiak Frantziari Rhin ibaiaren mendebaldean zeuden Renaniako lurraldeak ematen zizkion.

Herrialde bien ordezkariak François de Barthélemy eta Karl August von Hardenberg ziren, Frantzia eta Prusia ordezkatu zutenak hurrenez hurren.

Espainia eta Frantzia arteko ituna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren itunaren arabera, Espainia eta Frantzia artean sinatutakoa, 1793an hasitako Konbentzio Gerra amaitu zen. Gerraren hasieran Espainiako Armadak garaipenak lortu bazituen ere, gero Frantziak Katalunia eta Hego Euskal Herria konkistatu zituen, Miranda Ebroraino ere ailegatuz.

Garaipena ezin zuela lortu ikustean, Godoyk jadanik 1795eko ekainean aurretiko hitzarmena sinatu zuen. Hitzarmen hartan, Espainiak Frantziako errepublika onartu zuen[1] gerra hasi baino lehenagoko mugak mantentzearen truke. Frantziak jadanik okupatutako Gipuzkoa bereganatu nahi zuen. Gainera, Espainiak Frantzian katolizismo berreratzea, Luis XVI.a Frantziakoaren seme-alabak askatzea eta Ingalaterrarren aurkako aliantza egitea nahi zituen. Espainia bere aliatu ohiarekin minduta zegoen Kariben izandako istilu batzuk zirela eta.

Ordezkaria Domingo Iriarte bazen ere, ituna negoziatzeagatik erregeak Godoy Bakearen printze izendatu zuen. Honek bere memorietan honela gogoratu zuen Konbentzio Gerra:

« El 2 de agosto de 1794 las tropas francesas cercaron las Provincias Vascas y en 36 horas llegaron a San Sebastián sin encontrar resistencia.

La ocupación de San Sebastián no fue un hecho de armas. Varios politicastros guipuzcoanos se dejaron seducir por el general Adrien de Moncey, quien les prometió convertir la provincia en República independiente. Estos crédulos hombres... entregaron la ciudad a los franceses...

 »

Egun batzuk geroago bizkaitarrak eta arabarrak errenditu ziren. Monceyk Gasteiz abuztuaren 17an eta Bilbo abuztuaren 19an konkistatu zituen. Abuztuaren 26an Donostiako alkateak ez zuen Gipuzkoako errepublika aldarrikatu baizik eta Frantziari menekotasuna, errepublika eskatu ziotenean Napoleon Bonaparteren ordezkari zen Salbert Pinetek 40 gipuzkoar atxilotu zituelako.

1795eko uztailaren 22an behin betiko ituna sinatu zuten, atarikoa eta 17 artikulu zituena. Frantziak Espainiari Katalunian eta Euskal Herrian kendutako eskualdeak itzultzearen truke, Espainiak Frantziari Hispaniolan zituen lurraldeak eman zizkion (frantziarrek mendebaldeko zatia edo Haiti 1697an Ryswickeko ituna sinatu zutenetik zuten kontrolpean). Gainera herrialde bion arteko harreman komertzialak berriro martxan ipini zuten. Artikulu sekretuetan Espainiak ez zituela frantsestuak jazarriko adostu zuten, baita Luis XVI.aren alabaren askapena ere. Ingalaterraren aurkako aliantza gerorako utzi zuten, San Ildefontsoko itunarentzat alegia.

Atxilotutako 40 gipuzkoarren truke Espainiak bost urtez 150 Andaluziako zaldi eta 150 behor, 1000 ardi eta 100 ahari eman behar izan zizkion. Espainiako koroak ez zuen hitza bete. Gipuzkoako errepublika sortu zuten euskaldunak zigortu eta hil egin zituelako[2]

Hessen-Kassel eta Frantzia arteko ituna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1795eko abuztuaren 28an Hessen-Kasselek, Friedrich Sigismund Waitz von Eschenek ordezkatua, Frantziarekin ere bake-ituna sinatu zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]