Edukira joan

Châlus

Châlus
Châlus
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
DepartamenduaVienne Garaia
BarrutiLimogeseko barrutia
Kantonamenducanton of Châlus
Izen ofizialaChâlus
Jatorrizko izenaChâlus
Posta kodea87230
Geografia
Koordenatuak45°39′18″N 0°58′50″E / 45.655°N 0.9806°E / 45.655; 0.9806
Mapa
Azalera27,98 km²
Altitudea310 m, 444 m eta 377 m
MugakideakChampsac, Bussière-Galant, Champagnac-la-Rivière, Dournazac eta Pageas
Demografia
Biztanleria1.683 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 865 (%51,5) (%48,5) 814 alt_right
Dentsitatea60 bizt/km²
chalus87.fr

Châlus (frantsesez eta ofizialki: Châlus) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.683 biztanle zituen 28 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Champsac, Bussière-Galant, Champagnac-la-Rivière, Dournazac eta Pageas.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ChâlusChâlus
Població amb 615 habitants (2000)Pageas (3,0 km)
Població amb 592 habitants (2000)Champsac (5,6 km)
Població amb 697 habitants (2000)Dournazac (5,9 km)
Població amb 330 habitants (2000)Firbeix (6,2 km)
Població amb 605 habitants (2000)Les Cars (7,8 km)

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[1]

BiztanleriaUrtea1200150018002100240027001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 814 gizon, 865 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.61
 
95+
 
4.05
2.46
 
90-94
 
7.51
3.69
 
85-89
 
6.24
4.79
 
80-84
 
7.40
6.63
 
75-79
 
4.74
9.09
 
70-74
 
6.24
8.48
 
65-69
 
7.40
9.71
 
60-64
 
7.98
4.79
 
55-59
 
6.82
4.18
 
50-54
 
4.62
6.76
 
45-49
 
3.47
6.14
 
40-44
 
2.89
4.30
 
35-39
 
6.94
1.84
 
30-34
 
5.78
3.07
 
25-29
 
1.73
4.91
 
20-24
 
2.31
2.46
 
15-19
 
0.58
3.07
 
10-14
 
5.78
7.49
 
5-9
 
3.47
5.53
 
0-4
 
4.05
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[2].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Châlus udalerrian 1.572 biztanle zeuden eta 823 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,91 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 43,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[4]

1.572biztanle
823elkarbizitza-unitate
1,91lagun elkarbizitza-unitateko
459familia
Udalerria
% 17
% 32
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 459 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (264). Guraso bakarreko 55 familietatik 50etan ama zen guraso bakarra. 289 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 90k seme-alaba bakarra zuten etxean, 60k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[4]

264
140
55
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean289
Seme-alaba bat90
Bi seme-alaba60
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.471 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 8,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 30,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 74,5). 80 urte edo gehiagoko 296 biztanleetatik 199 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 97 kolektibitateren batean.[4]

Bakarrik bizi da
15-24% 9
25-39% 15
40-54% 22
55-64% 27
65-79% 30
80 +% 31
Bikotean bizi da
15-24% 26
25-39% 74
40-54% 65
55-64% 68
65-79% 61
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 5,4 PACS bidez lotuta). % 18,6 ezkongabeak ziren, % 14,8 alargunak eta % 8,2 dibortziatuak.[4]

Ezkonduta% 40,6
Ezkongabea% 18,6
Alarguna% 14,8
Izatezko bikotean% 12,4
Dibortziatuta% 8,2
PACS bidez lotuta% 5,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 51,5), eskulangileak (% 15,8), enplegatuak (% 14,0), erdi-mailako lanbideak (% 6,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 51,5) Vienne Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 35,6) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[4]

Udalerria
% 14
% 16
% 51
Vienne Garaia
% 9
% 15
% 15
% 13
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.145 etxebizitza zeuden. Horietatik 825 egoitza nagusi ziren, 114 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 206 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (984), eta apartamentuak gutxi ziren (160). Egoitza nagusietatik 612 beren jabearen bizilekuak ziren, 200 alokairuan zeuden, 28 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 13 doan lagata.[5]

1.145etxebizitza
825egoitza nagusi
984etxe
160apartamentu

Etxebizitza multzoa

825
114
206
Egoitza nagusia (825)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (114)Hutsik (206)

Etxe mota

984
160
Etxea (984)Apartamentua (160)

Jabetza egoera

612
200
Jabeak (612)Alokairuan (200)HLM (28)Doan lagata (13)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (250).[5]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik127
1919-1945134
1946-1970250
1971-1990204
1991-200551
2006-202055

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (330). 249 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 590 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 408 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 320tan bi edo gehiago.[5]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela56
3 gela203
4 gela233
5 gela edo gehiago330

Berogailu mota

162
215
185
249
Gas sarea (162)Fuel-olioa (215)Elektrizitatea (185)Gas botila (14)Bestelakoak (249)

Aparkalekua eta ibilgailuak

590aparkalekua
408ibilgailu 1
320ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 793 biztanleetatik 585 aktibo ziren (% 73,8), horietako 526 lanean (% 66,3) eta 59 langabezian (aktiboen % 10,1).

79315-64 urteko biztanle
% 73,8aktibo
% 66,3lanean
% 10,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,5
25-54 urte% 93,0
55-64 urte% 49,6
Gizonak% 75,8
Emakumeak% 71,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 22,4
BEPC, brebeta% 10,0
CAP-BEP% 12,8
Batxilergoa% 6,3
Goi-mailako +2% 7,2
Goi-mailako +3/4% 6,0
Goi-mailako +5% 2,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

208 ez-aktibotik 41 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 19,7), 99 erretiraturik zeuden (% 47,6) eta 68 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,7).

Ez-aktiboak

% 20
% 48
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 2]

% 11
% 18
% 29
% 35
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 719 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 526 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

719enplegu udalerrian
% 78,9soldatapeko
% 21,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.080 eurokoa zen.

23.080 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.740 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 139 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 37 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[6]

2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 4 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[7]

2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.[8]

2000. urtean Châlus udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.577 hektarea erabiltzen.[9]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an osasun-zentro 1 , 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Châlus udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 255 ikaslekin.

  1. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  2. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  3. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]