Delaware konderria (Indiana)
| Delaware konderria Delaware County | |
|---|---|
| Ameriketako Estatu Batuetako konderria | |
| Banaketa administratiboa | |
| Herrialdea | |
| Estatua | |
| Kodea | 18035 |
| Hiriburua | Muncie |
Delaware konderriaren kokapena AEBtan | |
| Informazio geografikoa | |
| Koordenatuak | 40°14′N 85°24′W / 40.23°N 85.4°W |
| Biztanleria | 111.903 bizt. |
| Eremua - Lurra - Ura | 1.025,4 km2 1.015,6 km2 (%99.04) 9,8 km2 (%0.96) |
| Dentsitatea | 110,18 bizt/km2 |
| Datu gehigarriak | |
| https://www.co.delaware.in.us/ | |
Delaware konderria (ingelesez: Delaware County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Muncie da. Azken erroldaren arabera 111.903 biztanle zituen 1.025 kilometro koadroko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Delaware konderriak 1.025,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,8 ura dira. Beste 1.015,6 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 114,76 da.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 10,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (23,1 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 28,9 °C) eta hotzena urtarrila (−2,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −7,0 °C). Urteko prezipitazioa 1067 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (123 mm) eta lehorrena otsaila (59 mm).
1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,7 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (10,3 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2016 eta 2024). Urterik beroena 1921 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1917 (8,6 °C).[1]
Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 3161 berokuntza-gradu-egun eta 479 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 1.3 | 3.7 | 9.7 | 17.0 | 22.8 | 27.4 | 28.9 | 28.0 | 25.0 | 18.3 | 10.4 | 3.9 | 16.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -2.8 | -0.8 | 4.5 | 10.8 | 16.6 | 21.5 | 23.1 | 22.1 | 18.5 | 12.2 | 5.5 | -0.1 | 10.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -7.0 | -5.3 | -0.7 | 4.6 | 10.5 | 15.6 | 17.2 | 16.1 | 11.9 | 6.2 | 0.7 | -4.0 | 5.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 71 | 59 | 83 | 104 | 115 | 123 | 107 | 95 | 78 | 79 | 84 | 69 | 1067 |
| Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-11-05ko bertsioa) | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 111.903 biztanle zeuden. Biztanleen % 76,9 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 23,1 landa-eremuetan. Batez besteko adina 36,7 urtekoa zen, 36,0 urtekoa gizonezkoen artean eta 37,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 19,3 18 urtetik beherakoak ziren eta % 18,2 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 91,4 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 88,4 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]
| Biztanleria-piramidea 2020 Guztira: 53.433 gizon, 58.470 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Arraza eta etnizitatea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 111.903 biztanle zeuden. Herritarren % 3,2 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 86,1 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 83,4[oh 3]; % 7,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,3; % 1,3 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,2; % 4,4 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,3; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,4 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 4][5]
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 77,7 estatu berean jaiotakoak, % 19,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 2,5 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 39,1 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 60,9 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 51,8, biztanleria osoaren % 1,3); ondoren Latinoamerikan (% 21,5, % 0,5), Afrikan (% 14,7, % 0,4) eta Europan (% 9,3, % 0,2).[oh 6][6]
Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Konderrian 51.464 etxebizitza zeuden, horietatik % 88,3 okupatuta eta % 11,7 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 63,5 jabeek okupatutakoak ziren eta % 36,5 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 45.453 etxegune zeuden guztira, horietatik % 57,8 familia-etxeguneak ziren eta % 42,2 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 68,8 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 31,2 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 76,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 23,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 7.863 pertsona (biztanleria osoaren % 7,0); horietatik 353 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 6.138 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]
Etxebizitzak
Indianako mapa
Etxegune motak
Talde-bizilekuetako biztanleria
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]25 urtetik gorako biztanleen artean, % 90,5k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 26,2k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 11,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]
Gobernua eta politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1888 | 4.227 | 62.2% | 2.368 | 34.9% | 198 |
| 1892 | 4.908 | 59.1% | 2.862 | 34.5% | 537 |
| 1896 | 7.340 | 62.3% | 4.253 | 36.1% | 191 |
| 1900 | 8.301 | 61.8% | 4.647 | 34.6% | 482 |
| 1904 | 8.522 | 63.4% | 3.673 | 27.3% | 1.255 |
| 1908 | 7.014 | 51.3% | 5.725 | 41.9% | 937 |
| 1912 | 2.018 | 16.4% | 4.313 | 35.1% | 5.947 |
| 1916 | 6.919 | 50.2% | 5.946 | 43.2% | 906 |
| 1920 | 14.845 | 61.8% | 8.329 | 34.7% | 856 |
| 1924 | 14.411 | 61.7% | 7.830 | 33.5% | 1.099 |
| 1928 | 19.102 | 68.8% | 8.532 | 30.7% | 136 |
| 1932 | 16.012 | 51.2% | 14.346 | 45.9% | 887 |
| 1936 | 14.207 | 42.4% | 19.048 | 56.8% | 272 |
| 1940 | 17.616 | 45.5% | 20.836 | 53.9% | 239 |
| 1944 | 17.340 | 47.4% | 18.780 | 51.3% | 455 |
| 1948 | 15.662 | 46.7% | 17.060 | 50.9% | 803 |
| 1952 | 24.272 | 55.7% | 18.733 | 43.0% | 585 |
| 1956 | 24.792 | 54.1% | 20.818 | 45.4% | 217 |
| Urtea[10] | Errepublikanoa | Demokrata | Beste | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1960 | 26.167 | 52.7% | 23.266 | 46.9% | 177 |
| 1964 | 20.022 | 41.1% | 28.469 | 58.5% | 187 |
| 1968 | 23.554 | 47.6% | 19.532 | 39.4% | 6.437 |
| 1972 | 32.468 | 64.2% | 17.936 | 35.5% | 163 |
| 1976 | 26.417 | 50.7% | 25.151 | 48.3% | 519 |
| 1980 | 28.342 | 53.8% | 20.923 | 39.7% | 3.382 |
| 1984 | 30.092 | 60.0% | 19.791 | 39.4% | 288 |
| 1988 | 27.348 | 56.8% | 20.548 | 42.7% | 216 |
| 1992 | 20.473 | 40.4% | 19.556 | 38.6% | 10.692 |
| 1996 | 18.126 | 40.4% | 20.385 | 45.4% | 6.352 |
| 2000 | 22.105 | 50.1% | 20.876 | 47.3% | 1.166 |
| 2004 | 27.064 | 56.5% | 20.436 | 42.6% | 439 |
| 2008 | 20.916 | 41.9% | 28.384 | 56.8% | 676 |
| 2012 | 21.251 | 47.1% | 22.654 | 50.3% | 1.169 |
| 2016 | 24.263 | 53.3% | 18.153 | 39.9% | 3.093 |
| 2020 | 26.827 | 55.5% | 20.474 | 42.4% | 1.041 |
| 2024 | 26.067 | 56.8% | 18.848 | 41.1% | 966 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errenta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxeguneen errenta mediana 58.127 $ zen (
Indianako mapa), eta familiena, 74.407 $. Per capita errenta 31.091 $ zen. Biztanleriaren % 19,6 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 7,0k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 3,4k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]
Etxeguneen errenta banaketa
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
- ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
- ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
- ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
- ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-11-05ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
- ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

