Drainatze filtratzaile

Wikipedia, Entziklopedia askea

Drainatze filtratzaileak, drainatze frantsesak ere deituak, hiri-drainatze sistema jasangarrien barruan dauden eta ura garraiatu edo bideratzen duten sistema mota bat dira. Drainatzeen ibilbidean gertatu diren prezipitaziotatik isuritako ura edo inguruko lurren ura, xurgatu eta garraiatu egiten dute, beste ur tratamendu sistema batzuetara eramanez. Normalean legarrez betetako zanga eta zulatuta egoten den tutu batez osatua dago. Gainera, lurzoruek eta zangek dituzten materialen artean, estalki “geotextil” batez inguratu egiten dira. Estalkia ura pasatzeko kapaza izatea nahitaezkoa izaten da drainatze sistemaren eginkizunetarako.

Drainatze filtratzaile mota baten sekzioa

Uraren ibilbidea jarraituz, lehenik, urak estalki geotextila zeharkatu egiten du eta drainaduran sartu egiten da. Legarren artean ura filtratu egiten da eta grabitatearen ondorioz, behean kokatuta dagoen tutu zulatura iristen da. Tutuaren ordez, ura garraiatzeko beste sistema batzuk ere erabili izan dira[1]. Azkenik, tutuak jasotako ura garraiatu egiten du eta estolderia sarera edo ura drainatzeko beste sistema batera iristen da. Ura filtratzeaz aparte, euri isurketaren laminazioan lagundu egiten du, isuritako emari maximoen balioak leunduz eta kontzentrazio denborak handituz.

Normalean drainatze sistema hauen eginkizuna, drainatze sistema handiago batean atal baten osagai giza parte hartzea da. Errepide edo aparkalekuetan infiltratzen diren urak batzeko eta drainatze sistemetara eramateko erabiltzen dira, adibidez.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mota askotako drainatzeak antzinarotik erabiliak izan dira ura garraiatu ahal izateko. Erromatarren garaian, mundu mailan modu eraginkorrean eraikitako lehen estolderia sistema eraiki egin zen eta ura bideratzeko saneamendu sistema oso bat sortu egin zuten. Hainbat teoria daude drainatze hauen sorkuntzaren inguruan. Henry French[2] izeneko estatubatuar nekazari baten omenez deituriko teknika dela esan izan da. Baina, Frantzian zabaldutako teknika izateagatik drainatze frantzesak deituak izan diren esaten duen teoriak fidagarritasun handiagoa du.

Hala ere, XIX. menderarte ez ziren sistema drainatzaile filtratzaileak erabiltzen hasi. Garai artan, Frantziako drainatze sistemak legarrez betetako zangak izaten hasi ziren. Legar horien antolaketa oso garrantzitsua izan zen, uraren garraioa hoberena izateko eta galera gutxien izateko. Hala ere, ura bideratzeko garaian eta sistemaren iraunkortasunean, drainatze sistema hark hainbat arazo zituen. Horregatik, urte batzuen ondoren iritzi egin ziren oihal geotextilek eta tutuen fabrikazio teknika berriek arazo gehienen konponbidea eta teknikaren hobekuntza ekarri zuten.

Materialak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

-Material drainatzailea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Drainatzaileen funtzioa betetzeko material estruktural garrantzitsuena da. Drainatzailea kokatuta dagoen zanga osoan zehar hedatzen diren materialez osatua dago. Gehienetan legarrak erabiltzen dira. Legarren hautaketa oso garrantzitsua da, harrien arteko hutsuneaz baliatuz uraren mugimendua baimenduko delako. Harrien tamaina, gaur egungo legediaren arabera, 20 eta 60 mm arteko diametro baliokidea izan beharko du. Zangaren perimetroan oihal geotextilik erabiltzen ez denean batez ere, diametro egokiaren banaketa garrantzi handia du, oso legar handien hautaketak, inguruko lurraren material finen penetrazioa eragin dezaketelako eta legar txikiek, aldiz, uraren filtrazioa oztopatu dezaketelako.    

Uraren garraioan arazoak aurreikusten badira eta tuturik ez erabiltzea erabakitzen denean, drainatzailearen beheko geruzetan erabili beharreko legarren tamaina handiagoa izaten da. Harrien tamaina gero eta handiagoa izatean, uraren garraioa errazten da zirrikitu gehiago izanez. Teknika berezi honi drainatze itsua deritzo.

Oihal geotextila eta tutua zangan

-Oihal geotextila[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lur-zoruaren propietateen arabera zanga eta material filtratzaileen artean oihal bat ipini behar izaten da. Oihalaren funtzio nagusia, inguratzen duen materiala babestea eta drainaduraren estruktura mantentzea da. Mintzaren iragazkortasuna ezinbestekoa denez, ehunduta ez dauden oihal geotextilak erabili egiten dira. Mota askoren artean erabilienak hurrengoak dira:  puntzonatuak, kimikoak eta beroz lotutakoak.

Zangaren egonkortasuna mantentzeaz aparte, inguruko agente kutsakorren aurkako babespena eskaintzen du, partikula ez-koloidalak adibidez. Inguruko lurrak izan ditzakeen lohiak eta buztinak banandu egiten ditu eta landare edo zuhaitzen sustraiak drainatzailetik urrun mantentzen ditu. Hala ere, oihal geotextilak uraren filtrazio egokia bermatzeko behar duen dentsitatea 80 eta 150 en artekoa izatea gomendatzen da. Balio hori, lurraren loditasunaren arabera hautatzen da.

-Tutu filtratzailea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Drainatze mota hauetan tutuen erabilpena hautazkoa izan arren, oso gomendagarria da. Zangaren luzera osoan zehar jarri ez arren, ura biltzeko aparatu batera iriztean derrigorrez jarri behar izaten da. Zangaren beheko geruzan egoten da eta oihaletik eta legarretatik grabitatez filtratutako ura bildu eta zirkulazioa errazten duen aparatua da. Tutuek ura filtratzeko kapazak izan behar dutenez hurrengo motetakoak erabiltzen dira: tutu zulatuak, material porotsuz egindakoak eta juntura irekiak dituztenak.

Tutuen kopurua eta dimentsioak, drainadurak bilduko duen ur bolumenaren arabera kalkulatzen dira. Horretarako, lur-azpiko ur korronteen neurketak eta gainazaleko azalera erabilgarriak kalkulatzen dira.

Orokorrean, 4 eta 8 pulgaden arteko diametroak dituzten hormigoizko, PE[3] edo PVC-ko tutuak erabiltzen dira. 

-Gainazaleko geruza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Drainatzaile filtratzaileak estaltzeko erabiltzen diren materialak oso desberdinak izan daitezke, gainazaleko ura filtratzeko kapazitatea duten bitartean. Bilduko diren ur kantitateen arabera eta zoruaren kokapenaren arabera hautatzen dira. Errepidetako bazterbidetan adibidez, drainatzailea estaltzeko, belarra edo legarrak erabiltzen dira.

Ataza honetan, gainazaleko urak ekarri dezakeen kutsadura filtratzeko material bereziak erabil daitezke.

Eraikuntza eta erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Drainatze-sistema guztien moduan, mugitu egingo den ur kantitatearen arabera diseinatu beharko da drainadura. Horretarako inguruko azaleraren azterketa egiten da eta lurpeko ur korronteen presentziaren azterketa egiten da. Gainera, 100 urteko birgertatze aldirako emariak garraiatzeko diseinatu egiten dira. Ondoren, zanga egingo den luzera adostu eta beharrezko sakonera kalkulatzen da. Orokorrean, sakonera maximoa, maila freatikotik metro eta erdira mantentzen da, lurpeko uren eragina kontuan hartu ez bada nahi. 

Ondoren, drainadurak beharko dituen ezaugarrien arabera zanga hondeatzen da. Zangaren paretetan, eta drainaduraren ezaugarrien arabera hondoan, oihal geotextila jarri egiten da. Zangaren behealdean tutu filtratzailea kokatzen da eta azkenik legarrez estaltzen da. Legarrak guztiz konpaktatu egiten dira, nahi ez diren azentuak ez sortzeko goiko estratuak jartzean. Botatako legarrak eta oihalak guztiz garbi eta materia organikorik ez edukitzea oso garrantzitsua da. Drainatzaile barruko materialak kanpotik isolatuta egongo direnez eta sartutako ura, ur garbiagoa denez, barruan aurretik egon daitekeen materia organikoak iragazkortasun arazoak ekar dezakete, erreakzio anaerobioak eraginda.

Drainatzaile hauen erabilerak mota askotakoak dira, lurzoru barruan doazen kanalak direnez, ia edozein obratan instalatu daitezke eta. Eraikinen zimenduen inguruan egon daitezkeen lurrazpiko ur soberakinak drainatzeko erabili daiteke edo etxeetako lorategien drainaketa egokia egiteko. Hala ere, errepideen alboetako drainaketan eta parkingen drainaketan aurki daitezke drainatze mota hauen adibide gehienak.

Onurak eta kalteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri-drainatze sistema jasangarrien artean dagoen teknika denez, jasangarriek dituzten onura gehienak dituela esan daiteke. Uraren filtrazio oso ona eskaintzen du, metal astunak edo olioak xurgatuz, eta emari altuak laminatzeko erabili daiteke. Gainera, nahi izatekotan, zangaren beheko partetik ura infiltratzen da, denbora igaro ahala, isuritako ura guztiz infiltratuz. Metodo honen bidez, ura jasotzeko sistema gehigarririk ez izatea ahalbidetzen du. Beste sistema batzuekin konparatuz, nahiko merkeak eta seguruak dira eta ia edozein zoru motatan erabili daitezke, inpaktu bisuala minimoa izanda.

Hala ere, hainbat eragozpen dituen sistema dela kontuan hartzekoa da. Uraren filtrazioan harrapatutako materialen garbiketa egitea beharrezkoa denez, drainadura ondo funtzionatzeko, mantenimendu[4] egokia behar izaten du. Gainera, guztiz lurpean dagoenez, drainaduraren egoera aztertzea oso zaila da eta mentenimendu lanak egiteko hondeaketa lanak egiten dira. Azkenik, esan beharra dago, beste hiri-drainaketa motek, kanalizazio berdeek adibidez, materia organikoa tratatzeko onurak dakartzatela, baina drainatze filtratzaileek, lurrazpian lan egiten dutenez, ez dutela materia organikoari aurre egiteko modurik.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Castro Fresno, Daniel; Rodríguez Bayón, Joseba; Rodríguez Hernández, Jorge; Ballester Muñoz, Francisco. (2005-05). «Sistemas urbanos de drenaje sostenible (Suds)» Interciencia 30 (5): 255–260. ISSN 0378-1844. Noiz kontsultatua: 2020-12-11.
  2. (Gaztelaniaz) «DREN FRANCÉS. Ejecución y características.» CONSTRUBLOG 2014-01-23 Noiz kontsultatua: 2020-12-11.
  3. (Gaztelaniaz) «Tubo de drenaje francés ondulado de metro en carretera.» Made-in-China.com Noiz kontsultatua: 2020-12-11.
  4. «Filter trench» www.susdrain.org Noiz kontsultatua: 2020-12-11.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]