Gabela

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Gabela, modu orokorrean, kontsumo orokorreko produktu bati kargatzen zaion zerga da, hots, zeharkako zerga.

Historia ekonomikoan, maiz erregistratzen da, beste zerga mota batzuekin alderatuz, kobratzeko erraztasunagatik. Gatzari buruzko gabela, jatorriz siziliarra, oso garrantzitsua izan zen Frantziako Antzinako Erregimenean. Antzerako zergak egon ziren Espainia eta beste herrialde batzuetan. Atzeragarriak izatearen kritika jaso zuten, txiroak aberatsak baino gehiago kaltetzen zituelako, azken horiek zergak ordaintzetik libre baitzeuden, klase pribilegiatukoak izateagatik, edo zegokion kontsumo ondasunaren ekoizpen propioa izateagatik (orokorrean jakiak). Gatzari zegokionez, modu pribatuan eskuratu ahal izatea ezohikoa zenez, zerga unibertsalagoa izaten zen. Kasuren batean, gatza eta gatzagak estanku edo monopolio gisan erabiltzen ziren, beste erregalia batzuk bezala, erregearen onurarako. Monarkak kontratu bidez utz zezakeen, edo pertsona soil bati utzi edo, halaber, noble edo eklesiastikoren bati hobari gisan eman.