Geldo
| Geldo | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Castelló | ||||||||||
| Izen ofiziala | Geldo | ||||||||||
| Posta kodea | 12412 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 12067 | ||||||||||
| Herriburua | Geldo | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 39°50′15″N 0°28′02″W / 39.8375°N 0.4672°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 0,56 km² | ||||||||||
| Altitudea | 300 m | ||||||||||
| Mugakideak | Castellnovo eta Segorbe | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 665 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1.188 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | CS | ||||||||||
| Hizkuntza ofiziala | gaztelania | ||||||||||
| geldo.es | |||||||||||
Geldo Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Palancia eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
Azken erroldaren arabera 665 biztanle zituen 0,6 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castellnovo eta Segorbe.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 332 gizon, 334 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 37,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 40,2) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,2 —probintzian % 21,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 81 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 34,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Kolonbia dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 551 etxebizitza zeuden: 250 (% 45,4) nagusiak eta 301 (% 54,6) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 8 plazarekin (8 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa
Castellóko mapa
Guztira 250 etxegune zeuden, eta horietatik 70 (% 28,0) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 579 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 17,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 45,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,7.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 19,6 zen 2021ean eta % 22,1 2024an; beraz, 2,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 18,8 izatetik % 14,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,0 ziren, eta gizonen artean % 16,4; 11,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,9 eta gizonen % 9,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 60,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 39,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 4 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 48,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 52,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,3 ziren.[7]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 128 | % 22,1 | 48 | % 16,4 | 80 | % 28,0 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 100 | % 17,3 | 62 | % 21,2 | 38 | % 13,3 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 266 | % 45,9 | 155 | % 52,9 | 111 | % 38,8 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 85 | % 14,7 | 28 | % 9,6 | 57 | % 19,9 |
| Guztira | 579 | % 100,0 | 293 | % 100,0 | 286 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 19,6 | % 15,2 | % 46,4 | % 18,8 | 560 |
| 2022 | % 20,2 | % 16,3 | % 45,7 | % 17,8 | 569 |
| 2023 | % 21,5 | % 16,4 | % 46,4 | % 15,7 | 578 |
| 2024 | % 22,1 | % 17,3 | % 45,9 | % 14,7 | 579 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,5 ikasten ari zen (49 pertsona).[8] Ikasten ari zirenetatik, % 40,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 32,7 batxilergoan, % 18,4 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 4,1 DBHn edo antzekoetan eta % 4,1 lehen hezkuntzan edo beheragoko mailetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 41,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 38,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 22,2 eta emakumeen % 16,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 86,2 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 30,6 eta 25–29 urtekoen % 8,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,1 baino ez.[9] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 35,7 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 22,7.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 88,9 estatuan jaio zen, eta % 11,1 atzerrian.[7] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 16,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 16,1 eta % 9,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 30,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 12,1 eta % 39,4, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 8,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,3.[8] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 44,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 0,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.185 euro-koa zen[10], eta etxegune bakoitzeko 30.945 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.029 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 15.497 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 60,2[11]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 20,5), beste diru-sarrerak (% 11,6), langabezia-prestazioak (% 2,3), beste prestazioak (% 5,4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[12][oh 1]. Udalerrian indizea 25,5 da, probintziakoaren (30,2;
Castellóko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,6;
Castellóko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Geldo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 334 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,1; gainerako % 41,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 53,9, beste inaktiboak % 34,4 eta ikasleak % 11,6).[13] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 16,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 63,8 zen eta emakumezkoena % 52,3; langabezia-tasa, aldiz, % 13,0 eta % 21,5 zen, hurrenez hurren.[13]
Okupatuen kopurua 282 zen 2023ean, 2021eko 252etik gora.[14] Emakumeek okupatuen % 46,5 osatzen dute, eta gizonek % 53,5.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 278 | % 48,3 | 161 | % 55,5 | 117 | % 41,1 |
| Langabeak | 56 | % 9,7 | 24 | % 8,3 | 32 | % 11,2 |
| Inaktiboak | 241 | % 41,9 | 105 | % 36,2 | 136 | % 47,7 |
| Guztira | 575 | % 100,0 | 290 | % 100,0 | 285 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 66,3), industria (% 17,7), eraikuntza (% 9,2) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,7).[14] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 17,4), ondoren manufaktura-industria (% 17,4) eta administrazio publikoa (% 10,6) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 59,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 22,3), eta oinarrizko okupazioak % 16,0.[15] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,2 eta emakumeen % 53,4).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 63 | % 22,3 | 28 | % 18,5 | 35 | % 26,7 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 167 | % 59,2 | 97 | % 64,2 | 70 | % 53,4 |
| Oinarrizko okupazioak | 45 | % 16,0 | 22 | % 14,6 | 23 | % 17,6 |
| Ez dago jasota | 7 | % 2,5 | 4 | % 2,6 | 3 | % 2,3 |
| Guztira | 282 | % 100,0 | 151 | % 100,0 | 131 | % 100,0 |
Okupatuen % 80,5 besteren konturako langileak dira, eta % 19,5 norberaren konturakoak.[16]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 55 | % 19,5 | 29 | % 19,2 | 26 | % 19,8 |
| Besteren kontura | 227 | % 80,5 | 122 | % 80,8 | 105 | % 80,2 |
| Guztira | 282 | % 100,0 | 151 | % 100,0 | 131 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 89,5 estatuan jaio zen, eta % 10,5 atzerrian.[13] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,6 okupatuak dira, % 32,6 erretiratuak, % 6,2 langabeak, % 5,4 ikasleak eta % 4,3 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,1 okupatuak dira, % 35,5 bestelako inaktiboak, % 3,2 ikasleak eta % 3,2 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 48,2 okupatuak dira, % 20,3 erretiratuak, % 18,7 bestelako inaktiboak, % 6,8 ikasleak eta % 6,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,9 bestelako inaktiboak dira, % 34,5 okupatuak, % 20,7 langabeak, % 3,4 erretiratuak eta % 3,4 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 90,1 estatuan jaio zen, eta % 9,9 atzerrian.[15] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 63,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 5,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 52,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,0 oinarrizko okupazioetakoak.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[17] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,1 zerbitzuetan ari dira, % 25,6 industrian, % 16,5 eraikuntzan eta % 6,8 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 industrian ari dira, % 27,8 nekazaritzan, % 22,2 zerbitzuetan eta % 16,7 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 87,6 zerbitzuetan ari dira, % 7,4 industrian eta % 4,1 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 90,0 zerbitzuetan ari dira, % 10,0 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 435 gidari zeuden erroldatuta: 256 gizon (% 58,9) eta 179 emakume (% 41,1)[18]. Biztanleen % 65,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 626 ibilgailuk osatzen zuten: 372 turismo, 82 ziklomotor, 64 kamioi, 53 furgoneta eta 44 motozikleta[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 559 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (532) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,7 urtekoa zen; turismoen % 8,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,3k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,7 diesel zen eta % 42,5 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,9). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 36,3k ez zuen etiketarik[oh 2].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Castelló.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Castelló.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Castelló.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Castelló.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Castelló.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Katalanez) Udalaren webgunea.
| Artikulu hau Valentziako Erkidegoko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

