Edukira joan

Lectoure

Lectoure
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Gers
Izen ofizialaLectoure
Posta kodea32700
HerriburuaArmagnaceko Konderria
Geografia
Koordenatuak43°56′04″N 0°37′16″E / 43.9344°N 0.6211°E / 43.9344; 0.6211
Mapa
Azalera84,93 km²
Altitudea68 m, 223 m eta 142 m
MugakideakCastet-Arrouy, Castelnau-d'Arbieu, Castéra-Lectourois, L'Isle-Bouzon, Lagarde, Magnas, Marsolan, Pauilhac, Plieux, Saint-Avit-Frandat, Saint-Clar, Saint-Martin-de-Goyne, Sainte-Mère eta Terraube
Demografia
Biztanleria3.670 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.008 (%54,4) (%45,6) 1.683 alt_right
Dentsitatea43 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakSaint-Louis
lectoure.fr

Lectoure (frantsesez lɛktuʁ ahoskatua) edo Leitora (okzitanieraz: Leitora. lejˈtuɾɔ ahoskatua Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean.[1] 2013an 3771 biztanle zituen.

Le Puyko Done Jakue Bidearen ibilbidea Lectouretik igarotzen da Izura-Azmerantz, non Xibaltarreko hilarrian Tours eta Vézelayko bideekin bat egiten duen. Lectoure eta Condom arteko Le Puy bidearen 35 km-ko zatia 1998an Unescoren Gizateriaren Ondarearen zerrendan inskribatutako "Donejakue bideak Frantzian" kultura-ondasunean sartuta dago.

Historiaurretik etengabe bizi izan da jendea bertan, indusketetan aurkitutako aztarna ugariek erakusten duten bezala. Lekuaren kokapen geografikoak, «ezproi itxi» bat da, eta horrek beti izan da lagungarria giza-taldeek okupatzeko, eskaintzen dituen defentsa abantailengatik eta ematen duen eskualdearen ikuspegi zabalari esker. Oppidum akitaniarra egon zen Burdin Aroan, Lactorateen hiriburua, eta gero erromatarrek okupatu zuten. Jendea ondoko behe lurraldera lekualdatu eta Lactora hiria lautadan barrena hedatzen da eta oparotasun garai luze bat ezagutzen du. Barbaroen inbasioen ondorioz, biztanleak goietara itzuli, harresiak eraiki eta Lactora gotorleku bihurtu behar izan zuten hainbat mendez. Erromatar garaiko inskripzio asko eman ditu hiriak, Clauss Slaby datu basean 346daude, harrian eta zeramikan.[2] Horien artean, aldare tauroboliko multzo garrantzitsu bat iritsi zaigu, erromatar munduko kopururik altuena.

1325ean hiria Armagnaceko konderriko hiriburu bihurtu zen,[1] antzinako Gaskoiniako dukeen ondorengo familia boteretsu batek gobernatua. 1473an, Jean de Jouffroy kardinalak Luis XI.aren izenean hiria setiatu zuen, eta, erori ondoren, herritar guztiak ezpataz hil zituen.[1] 1562an, berriz ere gogor sufritu zuen katolikoen eskuetan, Blaise de Montlucen agindupean.[1]

1473an Armagnac konderrirako seneskala, koroaren agentea, sortu zen. Seneskalak erabiltzen zuen eraikina, Armagnaceko seneskala, Lectoure udalerrian eraiki zuten. Posizioak edo eraikinak Frantziako Iraultzara arte iraun zuen, izan ere, 1835ean bertan behera utzi zuten.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castet-Arrouy, Castelnau-d'Arbieu, Castéra-Lectourois, L'Isle-Bouzon, Lagarde, Magnas, Marsolan, Pauilhac, Plieux, Saint-Avit-Frandat, Saint-Clar, Saint-Martin-de-Goyne, Sainte-Mère eta Terraube.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LectoureLectoure
Població amb 130 habitants (2000)Lagarde (6,1 km)
Població amb 389 habitants (2000)Terraube (6,2 km)
Població amb 430 habitants (2000)Marsolan (6,5 km)
Població amb 553 habitants (2000)Pauilhac (6,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 15,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 737 mm-koa da, urtarrilean 1 euri-egun eta uztailean 6,2 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Mauroux_(Gers) udalerrian dago, 16,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 677,6 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 2012ko otsailaren 8an lortua[oh 1][7].

Biztanleriaren bilakaera
(Iturria: INSEE[8] eta Cassini[9])
17931800180618211831183618461851
5.5035.4536.3606.1096.262lac.6 3526.225
Biztanleriaren bilakaera
1856186118661872187618811886189118961901190619111921
6.0985.9146.0865.7335.5075.5425.2724.9944.7364.4954 3104.1663.726
Biztanleriaren bilakaera
1921192619311936194619541962196819751982199019992008
3.7264.0404.2184.4073.9554 .1343.9083.9503.7903.9234.0343.9333.746

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[10]

BiztanleriaUrtea35004000450050005500600065001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.683 gizon, 2.008 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.74
2.44
 
90-94
 
3.74
2.61
 
85-89
 
5.58
3.80
 
80-84
 
6.37
6.77
 
75-79
 
7.07
9.09
 
70-74
 
7.52
7.25
 
65-69
 
5.58
8.44
 
60-64
 
4.63
9.69
 
55-59
 
6.37
5.88
 
50-54
 
6.67
4.28
 
45-49
 
6.23
4.81
 
40-44
 
4.78
3.33
 
35-39
 
5.13
3.92
 
30-34
 
3.34
4.69
 
25-29
 
3.19
3.27
 
20-24
 
1.74
6.48
 
15-19
 
4.43
3.68
 
10-14
 
5.98
5.88
 
5-9
 
6.03
3.68
 
0-4
 
2.89
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[11].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lectoure udalerrian 3.484 biztanle zeuden eta 1.801 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,93 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[13]

3.484biztanle
1.801elkarbizitza-unitate
1,93lagun elkarbizitza-unitateko
1.020familia
Udalerria
% 16
% 32
% 9
% 43
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.020 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (571). Guraso bakarreko 160 familietatik 145etan ama zen guraso bakarra. 631 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 200k seme-alaba bakarra zuten etxean, 106k bi, eta 82k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 289 bikoteetatik 25tan (% 8,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[13]

571
289
160
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean631
Seme-alaba bat200
Bi seme-alaba106
Hiru seme-alaba61
Lau edo gehiago21

15 urte edo gehiago zituzten 3.187 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 31,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,1). 80 urte edo gehiagoko 459 biztanleetatik 334 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 125 kolektibitateren batean.[13]

Bakarrik bizi da
15-24% 7
25-39% 19
40-54% 20
55-64% 30
65-79% 28
80 +% 31
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 63
40-54% 63
55-64% 60
65-79% 65
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 5,0 PACS bidez lotuta). % 24,5 ezkongabeak ziren, % 9,3 alargunak eta % 9,6 dibortziatuak.[13]

Ezkonduta% 41,5
Ezkongabea% 24,5
Izatezko bikotean% 10,0
Dibortziatuta% 9,6
Alarguna% 9,3
PACS bidez lotuta% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,0), erdi-mailako lanbideak (% 12,5), enplegatuak (% 11,6), eskulangileak (% 8,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,0) Gers departamenduko batez bestekoaren (% 38,2) gainetik dago. 55 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,1).[13]

Udalerria
% 8
% 12
% 12
% 9
% 43
Gers
% 8
% 13
% 14
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.412 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.803 egoitza nagusi ziren, 377 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 232 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.843), eta apartamentuak gutxi ziren (551). Egoitza nagusietatik 1.130 beren jabearen bizilekuak ziren, 624 alokairuan zeuden, 157 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 49 doan lagata.[14]

2.412etxebizitza
1.803egoitza nagusi
1.843etxe
551apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.803
377
232
Egoitza nagusia (1.803)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (377)Hutsik (232)

Etxe mota

1.843
551
Etxea (1.843)Apartamentua (551)

Jabetza egoera

1.130
624
157
Jabeak (1.130)Alokairuan (624)HLM (157)Doan lagata (49)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (598).[14]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik598
1919-1945121
1946-1970232
1971-1990439
1991-2005182
2006-2020200

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (868). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (929 etxebizitzatan). 1.187 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 938 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 660tan bi edo gehiago.[14]

Gela kopurua

1 gela28
2 gela153
3 gela302
4 gela452
5 gela edo gehiago868

Berogailu mota

264
267
929
301
Gas sarea (264)Fuel-olioa (267)Elektrizitatea (929)Gas botila (43)Bestelakoak (301)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.187aparkalekua
938ibilgailu 1
660ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.867 biztanleetatik 1.422 aktibo ziren (% 76,2), horietako 1.285 lanean (% 68,8) eta 137 langabezian (aktiboen % 9,6).

1.86715-64 urteko biztanle
% 76,2aktibo
% 68,8lanean
% 9,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,8
25-54 urte% 89,6
55-64 urte% 66,2
Gizonak% 76,0
Emakumeak% 76,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 26,6
BEPC, brebeta% 12,1
CAP-BEP% 10,2
Batxilergoa% 9,0
Goi-mailako +2% 8,1
Goi-mailako +3/4% 6,8
Goi-mailako +5% 3,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

445 ez-aktibotik 141 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,7), 134 erretiraturik zeuden (% 30,1) eta 170 bestelako ez-aktibo ziren (% 38,2).

Ez-aktiboak

% 32
% 30
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 15
% 15
% 28
% 24
% 15
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.827 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.285 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

1.827enplegu udalerrian
% 73,4soldatapeko
% 26,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.730 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.730 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.770 €
% 17,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 15,6

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 283 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 90 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 26 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 10 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 29 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[15]

2009an zeuden norbanakoentzako 71 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, hileta zerbitzuak emateko 2 enpresa, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 9 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 12 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.[16]

2009an zeuden 35 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, handizkako 3 brikolaje denda, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 6 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 3 elektrotresneria dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.[17]

2000. urtean Lectoure udalerrian 131 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.985 hektarea erabiltzen.[18]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat eta 3 botika zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lectoure udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 740 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 670.

Leitoran aurkitu ziren 40 aldare taurobolikoetako bat

1985ean Kultura Ministerioak Villes et pays d'art et d'histoire zerrendan sartu zuen. Lectoureko katedrala, Erdi Aroko eraikin gotikoa, monumentu nazionala da.[19] 1676 eta 1682 artean Hugues de Bar apezpikuak eraikitako udaletxea nabarmena ere bada.

Beste gutizien aldean, bertoko armagnac eta foie gras ospetsuak dira.

Lectouretar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Estazioko erregistroak 1989ko otsailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 Chisholm, Hugh, ed. Lectoure. in: Encyclopædia Britannica. 16 (11. argitaraldia) Cambridge University Press., 358 or..
  2. Manfred Clauss / Anne Kolb / Wolfgang A. Slaby / Barbara Woitas. EDCS. Epigraphik-Datenbank Clauss / Slaby. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  4. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  5. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  6. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  7. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Mauroux », fiche climatologique. .
  8. (Frantsesez) INSEE. Populations légales en vigueur à compter du 1er janvier 2011-Populations à 2008. .
  9. (Frantsesez) EHESS. Lectoure - Notice Communale. .
  10. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  11. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  12. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  13. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  14. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  15. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  16. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  17. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  18. Exploitations agricoles
  19. Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Cathédrale Saint-Gervais et Saint-Protais, actuellement église paroissiale. .

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]