Edukira joan

Morteau

Wikipedia, Entziklopedia askea
Morteau
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Doubs
Izen ofizialaMorteau
Posta kodea25500
Geografia
Koordenatuak47°03′29″N 6°36′22″E / 47.0581°N 6.6061°E / 47.0581; 6.6061
Mapa
Azalera14,11 km²
Altitudea750 m, 1.114 m eta 952 m
MugakideakFournets-Luisans, Les Combes, Les Fins, Grand'Combe-Châteleu eta Montlebon
Demografia
Biztanleria6.953 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 3.425 (%49,6) (%50,4) 3.479 alt_right
Dentsitatea493 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakVöhrenbach
morteau.org

Morteau Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 6.953 biztanle zituen 14,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Fournets-Luisans, Les Combes, Les Fins, Grand'Combe-Châteleu eta Montlebon.

Mapa
Morteau eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MorteauMorteau
Població amb 1896 habitants (2000)Montlebon (2,3 km)
Població amb 2805 habitants (2000)Les Fins (4,4 km)
Població amb 692 habitants (2000)Les Combes (4,4 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Jurako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak urte osoan (1000-1500 mm/urte); negu gogorra; eguzkialdi eskasa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8 °C-koa da, 17,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1480 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 11,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Le_Russey udalerrian dago, 15,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1667 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 36 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -32 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea10002000300040005000600070001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 3.479 gizon, 3.425 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.44
0.57
 
90-94
 
1.49
1.35
 
85-89
 
3.45
2.21
 
80-84
 
2.72
2.33
 
75-79
 
3.45
4.23
 
70-74
 
5.66
6.75
 
65-69
 
4.47
4.54
 
60-64
 
5.99
5.00
 
55-59
 
6.39
6.12
 
50-54
 
5.96
4.46
 
45-49
 
7.36
6.29
 
40-44
 
8.12
7.59
 
35-39
 
5.61
8.11
 
30-34
 
6.57
8.48
 
25-29
 
6.89
7.16
 
20-24
 
5.78
6.87
 
15-19
 
4.79
5.35
 
10-14
 
5.11
6.98
 
5-9
 
3.68
5.61
 
0-4
 
6.10
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Morteau udalerrian 6.714 biztanle zeuden eta 3.468 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,94 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

6.714biztanle
3.468elkarbizitza-unitate
1,94lagun elkarbizitza-unitateko
1.799familia
Udalerria
% 21
% 22
% 9
% 47
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.799 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (779). Guraso bakarreko 309 familietatik 230etan ama zen guraso bakarra. 877 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 461k seme-alaba bakarra zuten etxean, 348k bi, eta 113k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 711 bikoteetatik 49tan (% 6,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

779
711
309
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean877
Seme-alaba bat461
Bi seme-alaba348
Hiru seme-alaba93
Lau edo gehiago20

15 urte edo gehiago zituzten 5.923 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 19,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 40,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 64,4). 80 urte edo gehiagoko 438 biztanleetatik 336 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 102 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 20
25-39% 28
40-54% 21
55-64% 33
65-79% 33
80 +% 40
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 60
40-54% 64
55-64% 56
65-79% 59
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,4 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 32,9 ezkongabeak ziren, % 6,4 alargunak eta % 7,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 35,9
Ezkongabea% 32,9
Izatezko bikotean% 10,4
Dibortziatuta% 7,9
PACS bidez lotuta% 6,5
Alarguna% 6,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: eskulangileak (% 31,9), erretiratuak (% 23,8), erdi-mailako lanbideak (% 15,4), enplegatuak (% 13,3). Talde nagusia (eskulangileak, % 31,9) Doubs departamenduko batez bestekoaren (% 18,6) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[9]

Udalerria
% 15
% 13
% 32
% 24
Doubs
% 10
% 16
% 14
% 19
% 30
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.921 etxebizitza zeuden. Horietatik 3.475 egoitza nagusi ziren, 143 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 303 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (2.889), etxeak baino gehiago (1.021). Egoitza nagusietatik 1.744 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.651 alokairuan zeuden, 264 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 80 doan lagata.[10]

3.921etxebizitza
3.475egoitza nagusi
1.021etxe
2.889apartamentu

Etxebizitza multzoa

3.475
Egoitza nagusia (3.475)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (143)Hutsik (303)

Etxe mota

1.021
2.889
Etxea (1.021)Apartamentua (2.889)

Jabetza egoera

1.744
1.651
Jabeak (1.744)Alokairuan (1.651)HLM (264)Doan lagata (80)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (954).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik318
1919-1945260
1946-1970911
1971-1990954
1991-2005398
2006-2020550

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (1.122). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.897 etxebizitzatan). 2.567 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.841 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.229tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela125
2 gela511
3 gela1.122
4 gela817
5 gela edo gehiago900

Berogailu mota

1.897
385
822
349
Gas sarea (1.897)Fuel-olioa (385)Elektrizitatea (822)Gas botila (23)Bestelakoak (349)

Aparkalekua eta ibilgailuak

2.567aparkalekua
1.841ibilgailu 1
1.229ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 4.599 biztanleetatik 3.796 aktibo ziren (% 82,5), horietako 3.338 lanean (% 72,6) eta 457 langabezian (aktiboen % 12,0).

4.59915-64 urteko biztanle
% 82,5aktibo
% 72,6lanean
% 12,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 56,7
25-54 urte% 93,4
55-64 urte% 70,8
Gizonak% 86,2
Emakumeak% 78,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,6
BEPC, brebeta% 19,4
CAP-BEP% 13,4
Batxilergoa% 12,7
Goi-mailako +2% 7,8
Goi-mailako +3/4% 9,3
Goi-mailako +5% 6,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

803 ez-aktibotik 365 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 45,5), 136 erretiraturik zeuden (% 16,9) eta 303 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,7).

Ez-aktiboak

% 45
% 17
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 21
% 21
% 41
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.365 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 3.338 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

3.365enplegu udalerrian
% 88,0soldatapeko
% 12,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 36.690 eurokoa zen, eta biztanleen % 9 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

36.690 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.190 €
% 9,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 464 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 11 janari enpresak ziren, 11 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 25 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 131 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 29 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 32 finantziazio enpresak ziren, 29 higiezinen enpresak ziren, 55 zerbitzu enpresak ziren, 55 administrazio publikoko enpresak ziren eta 28 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 109 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 3 funerariak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 4 zurginak, 9 iturginak, 3 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 18 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 72 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 6 liburu dendak, 13 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 4 drogeria, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Morteau udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 638 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 3 psikiatriko, 3 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Morteau udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 999 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.119.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1963ko ekainaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Le Russey », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Morteau&oldid=11318355"(e)tik eskuratuta