Ngawang Lobsang Gyatso

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ngawang Lobsang Gyatso
Lozang Gyatso.jpg
5. Dalai Lama


Yonten Gyatso - Tsangyang Gyatso
Bizitza
Jaiotza Tibet1617ko urriaren 21a
Talde etnikoa tibetarra
Heriotza Tibet1682ko apirilaren 2a (64 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak Tibetera
Irakaslea(k) Lobsang Chökyi Gyaltsen, 4th Panchen Lama (en) Itzuli
Khenpo No Mön Hen Lozang Tendzin Gyaltsen (en) Itzuli
Jetsün Drakpa Gyatso (en) Itzuli
Zur Tön Chöying Rangdrol (en) Itzuli
Ngakgi Wangpo (en) Itzuli
Lam Chen Tsé Ten Gyaltsen (en) Itzuli
Mön Drowa Jamyang Wanggyal Dorjé (en) Itzuli
Könchog Chöphel (en) Itzuli
Khön Tön Paljor Lhündrub (en) Itzuli
Men Lungpa Lodrö Chok Gi Dorjé (en) Itzuli
Pema Rigdzin, 1st Dzogchen Rinpoche (en) Itzuli
Rinchen Sönam Chok Drub (en) Itzuli
Ikaslea(k) Chalungpa Ngawang Trinlé (en) Itzuli
Men Khangpa Ngawang Chö Pel (en) Itzuli
Khenpo No Mön Hen Lozang Tendzin Gyaltsen (en) Itzuli
Ngawang Konchok Nyima (en) Itzuli
Lobsang Yeshe, Fifth Panchen Lama (en) Itzuli
Desi Sangye Gyatso (en) Itzuli
Lobzang Jamyang (en) Itzuli
Lobpön Rinpoche (en) Itzuli
19th Kushok Bakula Rinpoche (en) Itzuli
Ngawang Tendzin Lhundrub (en) Itzuli
Q11071721 Itzuli
Chokyi Gyalpo (en) Itzuli
Nam Ling Penchen Könchok Chödrak (en) Itzuli
Drong Ngur Chöjé Gewé Wangpo (en) Itzuli
Gyalsé Tenpé Nyima (en) Itzuli
Püntsok Lek Jor (en) Itzuli
Ngawang Trinle Zangpo (en) Itzuli
Neten Jamyang Drakpa (en) Itzuli
Dzaya Pandita Lozang Trinlé (en) Itzuli
Ngawang Pelsang (en) Itzuli
Drubwang Lozang Tsöndrü (en) Itzuli
Ngawang Chokyi Wangchuk (en) Itzuli
Orgyen Samten (en) Itzuli
Ngawang Lobsang Chöden (en) Itzuli
Dé Druk Khenpo Lozang Dargyé (en) Itzuli
Lozang Tsang Yang Chok Lé Namgyal (en) Itzuli
Nyi Tang Men Gyal Tulku (en) Itzuli
Zang Ri Dé Si Lozang Tutob (en) Itzuli
Shyab Drung Lhapa Tulku Lozang Trinlé (en) Itzuli
Tenpai Gyeltsen (en) Itzuli
Ngawang Paljor (en) Itzuli
Yeshe Gyatso (en) Itzuli
Shyingkyong Drakpa Tashi (en) Itzuli
Thrinle Gyatsho (en) Itzuli
Dogyü Gyatso (en) Itzuli
Pema Trinle (en) Itzuli
Pema Rigdzin, 1st Dzogchen Rinpoche (en) Itzuli
Ngawang Tsöndrü (en) Itzuli
Chang Khyimpa Ngawang Khyentsé (en) Itzuli
Terdag Lingpa (en) Itzuli
Drowo Lung Drubtob Lozang Lha Chok (en) Itzuli
Chöjé Ngawang Dorjé (en) Itzuli
Shartshang Kelden Gyatsho (en) Itzuli
Tendzin Gyurmé Dorjé (en) Itzuli
Lamo Drak Gen Lozang Tashi (en) Itzuli
Ngawang Jampa (en) Itzuli
Lobpön Jampa Rinchen (en) Itzuli
Khenchen Könchok Tendzin (en) Itzuli
Tsultrim Dorjé (en) Itzuli
Né Sarwa Jamyang Tendzin (en) Itzuli
Lozang Tenpé Gyaltsen (en) Itzuli
Dungtsé Repa (en) Itzuli
Tsangri Lotsawa (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerak politikaria
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Tibetar budismoa
Erlijio-ordena Gelug
1291428-1- Siegel des 5. Dalai Lama Dieter Schuh.jpg

Ngawang Lobsang Gyatso (tibeteraz: བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་, wyliez Blo-bzang Rgya-mtsho, pinyin tibetarrez: Lobsang Gyaco; 1617-1682), bosgarren Dalai Lama izan zen, Handia bezala ezaguna, Tibeteko hiriburu den Lhasan Potala jauregia eraikitzen hasi zena.

Gelugpa eskola budistakoa, XVII. mendean, Tibeteko pertsona politiko garrantzitsu bat izan zen. Gerra zibil baten ondoren eta mongoliar buruzagi militar boteretsu bat zen Gushi Kanen laguntzarekin, Bosgarren Handiari, Tibeteko botere lurtarra eman zitzaion. Sortu zuen gobernuak, 1951 arte iraun zuen. Hasieran, Desi ovirre baten bidez gobernatu zuen, baina, hau hil ondoren, gobernuaren ardura berak hartu zuen, baina beti, beste Desi berri batzuen laguntzarekin.

Txinarekin harremanetan jartzea lortu zuen Shunzhi Enperadorearen bidez, Qing dinastiako bigarren enperadorea, 1652an Beijing bisitatu zuenean, bisita honi esker, dalai lamak, hurrengo Qing enperadoreen erregealdietan, apaiztzat hartuak izan zirelarik.

Dzogchen praktikatzaile handi bat izateagatik ere ezaguna da. Lukhangeko bere tenplu sekretuan, Potalako jauregiaren atzeko laku batean, Lhasako haranean, Rigpa Rangshar Dzogchen tantrari buruzko Longchenparen iruzkin bat irudiztatzen duten mural multzo bat dago.

Bere idazki izpiritualak, budismo tibetarreko lan onartuak dira. Horien artean, Lam Rim tradizioari buruzko tratatu nagusietako bat dago (argialdirako pixkanakako bidea), Manjushri Beraren Hitzak izenburuarekin. Tibeteko hiriburu den Lhasan gailentzen den Potala Jauregia eraiki zuena ere bada.

Bere heriotza, 15 urtez ezkutatu zen, beharbada bere lehen ministroa eta, ustez, Desi Sangay Gyatsoren semeak, Potalako Jauregia eraikitzen amaitu eta Tibeteko biztanleak, dalai lamen arteko oinordekotza garaiaz probestea eragozteko. Desi Sangay Gyatso, gainara, lamaordea izan zen, seigarren dalai lama izan zen Tsangyang Gyatso iritsi arte

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gainera, bosgarren dalai lama, Jonang tradizioa debekatu eta tradizio honetako ia monje guztiak Gelugpa ordenara bihurtzean sortu zuen tentsioagatik gogoratzen da. Debeku honek, kutsu politiko zein filosofikoa zuen.


Aurrekoa
Yonten Gyatso
Dalai Lama
1642-1682
Ondorengoa
Tsangyang Gyatso
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ngawang Lobsang Gyatso Aldatu lotura Wikidatan