Edukira joan

Ordizan

Ordizan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiBanhèras de Bigòrra barrutia
Kantonamenducanton of Bagnères-de-Bigorre
Izen ofizialaOrdizan
Posta kodea65200
Geografia
Koordenatuak43°06′28″N 0°07′49″E / 43.1078°N 0.1303°E / 43.1078; 0.1303
Mapa
Azalera5,89 km²
Altitudea478 m, 444 m, 633 m eta 513 m
MugakideakAntist, Hauban, Montgaillard, Orignac, Pouzac eta Trébons
Demografia
Biztanleria513 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 275 (%53,1) (%46,9) 243 alt_right
Dentsitatea87 bizt/km²

Ordizan (frantsesez eta ofizialki: Ordizan) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 513 biztanle zituen 5,89 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Antist, Hauban, Montgaillard, Orignac, Pouzac eta Trébons.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
OrdizanOrdizan
Població amb 132 habitants (2000)Antist (1,0 km)
Població amb 655 habitants (2000)Trébons (1,1 km)
Població amb 720 habitants (2000)Montgaillard (2,4 km)
Població amb 1108 habitants (2000)Pouzac (2,5 km)
Població amb 84 habitants (2000)Hauban (3,0 km)
Població amb 230 habitants (2000)Orignac (3,5 km)
Població amb 216 habitants (2000)Hiis (3,8 km)
Població amb 244 habitants (2000)Mérilheu (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1055 mm-koa da, urtarrilean 10,6 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ossun udalerrian dago, 13,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1081 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,9 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea2503003504004505005506001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 243 gizon, 275 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.82
0.00
 
85-89
 
2.18
2.06
 
80-84
 
4.00
2.06
 
75-79
 
2.18
8.64
 
70-74
 
9.82
6.58
 
65-69
 
9.82
9.05
 
60-64
 
4.00
10.70
 
55-59
 
9.45
5.76
 
50-54
 
5.45
5.76
 
45-49
 
9.09
11.93
 
40-44
 
6.91
4.12
 
35-39
 
5.09
2.06
 
30-34
 
5.82
2.06
 
25-29
 
3.64
5.76
 
20-24
 
3.64
9.88
 
15-19
 
3.64
4.12
 
10-14
 
8.36
5.76
 
5-9
 
3.27
3.70
 
0-4
 
1.82
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ordizan udalerrian 479 biztanle zeuden eta 216 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,7 ziren, Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

479biztanle
216elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
150familia
Udalerria
% 32
% 35
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 150 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (75). 80 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 36k seme-alaba bakarra zuten etxean, 33k bi, eta 0k hiru edo gehiago.[9]

75
70
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean80
Seme-alaba bat36
Bi seme-alaba33
Hiru seme-alaba0
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 38,4), enplegatuak (% 18,5), goi-mailako langileak (% 14,4), erdi-mailako lanbideak (% 12,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 38,4) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,6).[9]

Udalerria
% 14
% 12
% 19
% 9
% 39
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 248 etxebizitza zeuden. Horietatik 215 egoitza nagusi ziren, 13 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 20 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (244), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 195 beren jabearen bizilekuak ziren, 15 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[10]

248etxebizitza
215egoitza nagusi
244etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

215
20
Egoitza nagusia (215)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (13)Hutsik (20)

Etxe mota

244
Etxea (244)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

195
Jabeak (195)Alokairuan (15)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (63).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik30
1919-19457
1946-197024
1971-199063
1991-200530
2006-202056

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (132). 80 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 194 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 63 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 145tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela0
3 gela22
4 gela61
5 gela edo gehiago132

Berogailu mota

52
68
80
Gas sarea (52)Fuel-olioa (7)Elektrizitatea (68)Gas botila (8)Bestelakoak (80)

Aparkalekua eta ibilgailuak

194aparkalekua
63ibilgailu 1
145ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 297 biztanleetatik 237 aktibo ziren (% 79,8), horietako 223 lanean (% 75,1) eta 14 langabezian (aktiboen % 5,9).

29715-64 urteko biztanle
% 79,8aktibo
% 75,1lanean
% 5,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 54,0
25-54 urte% 88,2
55-64 urte% 76,8
Gizonak% 85,0
Emakumeak% 74,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 6,7
BEPC, brebeta% 11,1
CAP-BEP% 4,1
Batxilergoa% 3,9
Goi-mailako +2% 9,1
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 11,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

60 ez-aktibotik 22 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,7), 18 erretiraturik zeuden (% 30,0) eta 20 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,3).

Ez-aktiboak

% 37
% 30
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 13
% 25
% 31
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 69 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 223 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

69enplegu udalerrian
% 91,3soldatapeko
% 8,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.650 eurokoa zen.

26.650 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 zurginak eta 1 argiketaria.[12]

2000. urtean Ordizan udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 150 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1946ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tarbes-Lourdes-Pyrénées », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]