Edukira joan

Puzzle

Wikipedia, Entziklopedia askea
Pertsona bat puzzle bat osatzen.

Puzzle bat buru-hausgarri mota bat da, elkarri lotuta eta mosaikoan dauden piezak mihiztatu behar dira, askotan modu irregularrean, eta horietako bakoitzak irudi baten zati bat izan ohi du. Mihiztatzen direnean, puzzlearen piezek irudi osoa ematen dute.

XVIII. mendean, puzzleak sortzeko, irudi bat margotzen zuten zur lau eta angeluzuzeneko pieza batean, eta gero pieza txikitan mozten zen. John Spilsbury kartografo eta grabatzaile londrestarrari egozten zaio 1760 inguruan puzzleak merkaturatzea. Ordutik, kartoiarekin egiten dira nagusiki.

Ohiko irudiak naturako eszenak, eraikinak eta diseinu errepikakorrak izaten dira: gazteluak eta mendiak maiz ageri dira, baita beste gai tradizional batzuk ere. Hala ere, edozein irudi erabil daiteke. Artisau-puzzleen fabrikatzaileek eta puzzle bakarrerako eta tirada txikirako teknologiak erabiltzen dituzten enpresek gai ugari erabiltzen dituzte, hala nola ilusio optikoak, ezohiko artea eta argazki pertsonalak. Puzzle lau eta bidimentsionalez gain, tridimentsionalak eskala handiko ekoizpenean sartu dira, puzzle esferikoak eta birsorkuntza arkitektonikoak barne.

Wikipediaren logotipoa puzzlearen piezez egindako globo bat da. Esfera osatugabeak ezagutza berria gehitzeko espazioa sinbolizatzen du.[1]

Puzzlearen pieza autismoaren ikur gisa erabiltzearen aurkako kartela.

Puzzlearen pieza 1963tik aurrera erabili izan da autismoaren ikur gisa. Lehen erabilera Erresuma Batuko National Autistic Society erakundearena zen, negarrez ari zen haur bat begia garbitzen irudikatzen zena.[2] Erakundeak ikur hori aukeratu zituen bere logotiporako autismoaren izaera «konplexua» eta desberdintasun sozialetara «egokitzeko» ezintasuna irudikatzeko, eta baita ikur ezagugarria eta beste testuinguruetan erabili gabea zelako ere.[3]

Pertsona autisten eskubideen mugimenduaren aldeko aktibista askok ikur horren aurka egiten dute, «konplexua» eta «osatu gabea» bezalako metaforak autistentzat kaltegarriak direla adieraziz.[4] Horren ordez, aniztasuna irudikatzen duen infinituaren ikurra erabiltzen dute, gehienetan urre-kolorekoa, urrearen ikur kimikoa Au baita.[5] 2017an, Autism aldizkariak ondorioztatu zuen puzzlearen erabilerak pertzepzio negatiboa sortzen zuela irakurle autistengan, eta 2018ko otsailean ikur hori azaletik kendu zuen.[6]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Cohen, Noam (2007ko ekainaren 25a), «Some Errors Defy Fixes: A Typo in Wikipedia's Logo Fractures the Sanskrit», The New York Times (Ingelesez) (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).
  2. ↑ Anderson, Amelia, «Library Programming for Autistic Children and Teens» (PDF), STEMPS Faculty Books (Ingelesez), 4 (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).
  3. ↑ Allison, Helen Green (1987), Perspectives on a puzzle piece (PDF) (Ingelesez), London: The National Autistic Society (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).
  4. ↑ «The Autism Puzzle Piece: A symbol that's going to stay or go?», The Art of Autism (Ingelesez), 2019ko apirilaren 20a (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).
  5. ↑ «Autism Symbols: What They Mean & Why They Matter», Cultivate BHE (Ingelesez) (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).
  6. ↑ Diament, Michelle (2018ko otsailaren 2a), «Autism Journal Abandons Puzzle Piece», Disability Scoop (Ingelesez) (kontsulta data: 2026ko uztailaren 8a).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]