Edukira joan

Torpes (Doubs)

Torpes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Doubs
BarrutiBesançoneko barrutia
Kantonamenducanton of Boussières
Izen ofizialaTorpes
Posta kodea25320
Geografia
Koordenatuak47°10′09″N 5°53′26″E / 47.1692°N 5.8906°E / 47.1692; 5.8906
Mapa
Azalera5,55 km²
Altitudea220 m, 350 m eta 263 m
MugakideakGrandfontaine, Boussières, Osselle-Routelle, Thoraise eta Velesmes-Essarts
Demografia
Biztanleria995 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 514 (%51,3) (%48,7) 488 alt_right
Dentsitatea179 bizt/km²
torpes.fr

Torpes Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 995 biztanle zituen 5,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Grandfontaine, Boussières, Osselle-Routelle, Thoraise eta Velesmes-Essarts.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Torpes
Població amb 282 habitants (2000)Thoraise (1,1 km)
Població amb 1062 habitants (2000)Boussières (1,6 km)
Població amb 486 habitants (2000)Routelle (3,1 km)
Població amb 1438 habitants (2000)Grandfontaine (3,2 km)
Població amb 441 habitants (2000)Roset-Fluans (3,6 km)


CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Jurako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak urte osoan (1000-1500 mm/urte); negu gogorra; eguzkialdi eskasa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da, 17,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1159 mm-koa da, urtarrilean 13,2 euri-egun eta uztailean 9,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Dannemarie-sur-Crète udalerrian dago, 3,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1066,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,3 °C) eta hotzena urtarrila (2,8 °C). Urteko prezipitazioa 1111 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (108 mm) eta lehorrena otsaila (80 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,2 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,7 °C) eta hotzena 1963 (9,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Torpes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.8 3.5 7.1 10.6 14.7 18.3 20.3 19.7 15.4 11.3 6.4 3.6 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 87 80 81 83 103 89 86 88 92 108 108 105 1111
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,2+1,1+1,2+1,2+1,5+1,1+1,4−0,1+0,3+0,8+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea200400600800100012001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 488 gizon, 514 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.84
 
85-89
 
0.97
1.02
 
80-84
 
3.70
4.92
 
75-79
 
1.95
2.05
 
70-74
 
4.47
2.87
 
65-69
 
7.59
12.09
 
60-64
 
6.61
11.89
 
55-59
 
7.39
14.14
 
50-54
 
7.59
7.17
 
45-49
 
13.62
4.92
 
40-44
 
6.61
1.02
 
35-39
 
3.89
3.89
 
30-34
 
1.95
3.28
 
25-29
 
4.09
10.45
 
20-24
 
3.11
6.15
 
15-19
 
9.73
7.17
 
10-14
 
10.89
2.05
 
5-9
 
3.89
3.07
 
0-4
 
1.95
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Torpes udalerrian 994 biztanle zeuden eta 411 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,42 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 30,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

994biztanle
411elkarbizitza-unitate
2,42lagun elkarbizitza-unitateko
289familia
Udalerria
% 31
% 29
% 11
% 30
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 289 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (127). Guraso bakarreko 44 familietatik 29etan ama zen guraso bakarra. 147 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 39k seme-alaba bakarra zuten etxean, 69k bi, eta 34k hiru edo gehiago.[10]

118
127
44
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean147
Seme-alaba bat39
Bi seme-alaba69
Hiru seme-alaba34
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 799 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 79,7).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 12
40-54% 12
55-64% 25
65-79% 26
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 76
40-54% 80
55-64% 71
65-79% 74
80 +% 66

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 9,0 PACS bidez lotuta). % 22,3 ezkongabeak ziren, % 4,0 alargunak eta % 7,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 45,3
Ezkongabea% 22,3
Izatezko bikotean% 12,4
PACS bidez lotuta% 9,0
Dibortziatuta% 7,0
Alarguna% 4,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 26,3), erdi-mailako lanbideak (% 23,8), enplegatuak (% 14,4), eskulangileak (% 14,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 26,3) Doubs departamenduko batez bestekoaren (% 30,1) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 13
% 24
% 14
% 14
% 26
Doubs
% 10
% 16
% 14
% 19
% 30
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 459 etxebizitza zeuden. Horietatik 422 egoitza nagusi ziren, 13 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (344), eta apartamentuak gutxi ziren (115). Egoitza nagusietatik 314 beren jabearen bizilekuak ziren, 104 alokairuan zeuden, 20 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

459etxebizitza
422egoitza nagusi
344etxe
115apartamentu

Etxebizitza multzoa

422
Egoitza nagusia (422)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (13)Hutsik (24)

Etxe mota

344
115
Etxea (344)Apartamentua (115)

Jabetza egoera

314
104
Jabeak (314)Alokairuan (104)HLM (20)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (104).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik43
1919-194519
1946-197053
1971-1990102
1991-200595
2006-2020104

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (252). 149 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 358 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 187 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 229tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela22
3 gela57
4 gela89
5 gela edo gehiago252

Berogailu mota

108
127
149
Gas sarea (13)Fuel-olioa (108)Elektrizitatea (127)Gas botila (25)Bestelakoak (149)

Aparkalekua eta ibilgailuak

358aparkalekua
187ibilgailu 1
229ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 637 biztanleetatik 509 aktibo ziren (% 79,9), horietako 476 lanean (% 74,7) eta 33 langabezian (aktiboen % 6,5).

63715-64 urteko biztanle
% 79,9aktibo
% 74,7lanean
% 6,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,5
25-54 urte% 97,1
55-64 urte% 65,0
Gizonak% 84,0
Emakumeak% 75,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 32,0
BEPC, brebeta% 10,0
CAP-BEP% 5,3
Batxilergoa% 7,9
Goi-mailako +2% 4,4
Goi-mailako +3/4% 2,3
Goi-mailako +5% 3,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

128 ez-aktibotik 58 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 45,3), 43 erretiraturik zeuden (% 33,6) eta 27 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,1).

Ez-aktiboak

% 45
% 34
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 15
% 35
% 24
% 16
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 64 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 476 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

64enplegu udalerrian
% 65,6soldatapeko
% 34,4ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.790 eurokoa zen.

27.790 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.190 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.[14]

2000. urtean Torpes udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko urtarrilaren 1an eta 2021ko abenduaren 31an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Dannemarie-sur-Crète », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]