Wikipedia, Entziklopedia askea

Mihi

Gizakiaren mihia.

Mihi edo mingaina ahoaren barruan dagoen organo bat da. Muskulu multzo batez osatuta dago eta ornodun gehienek edo bizkarrezurra duten animaliek dute. Mihiak oso eginkizun garrantzitsuak betetzen ditu; izan ere, behar-beharrezkoa da janaria murtxikatu edo mastekatu eta irensteko, zaporeak dastatzeko eta, gizakion kasuan, baita hitz egiteko ere.

Mihia aho barrenera sendo lotuta dago. Lotura horri esker ez dugu irensten geure mihia. Ugaztunen mihiaren azpiko zatia lisoa da. Azpiko zatia, berriz, zakarra eta pikortsua da. Pinporta horiek papila izena dute eta dastamen-papilak dituzte. Ahoa heze mantentzen duen likido likatsuaren, hau da, listuaren zati bat sortzen dute.

Zertarako da?[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalia askori mihiak janaria murtxikatzen eta irensten laguntzen die. Papilek janariari eusten laguntzen dute. Murtxikatzean mihiaren aurrealdeko muskuluek elikagaiak mugitzen dituzte hortzen inguruan eta gainean. Mihiaren atzealdeko muskuluek irensten laguntzen dute. Murtxikatutako elikagaiak ahoaren atzealdera eta eztarrira bultzatzen dituzte.

Mihia da dastamenerako edo zaporea nabaritzeko dugun organoa. Dastamen-papilek zelula bereziak dituzte, eta horiek garunera elikagaiei buruzko informazioa bidaltzen dute. Zelula berezi bakoitzak zapore jakin baten informazioa jasotzen du. Gizakiok oinarrizko zaporeak ezberdintzen ditugu: gazia, gozoa, garratza eta mikatza. Jaiotzean 10.000 dastamen-papila inguru ditugu. Zahartu ahala, ordea, 5.000ra arte jaits daitezke. Beherakada horrek azal dezake zergatik elikagai batzuek, batez ere mikatzek, zapore biziagoa duten gazteentzat.

Beste erabilera batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mihiek beste erabilera asko dituzte. Giza mihiak esaterako, eginkizun garrantzitsua du mintzamenean: mintzaira osatzen duten soinuak eratu eta moldatzen ditu. Txakurrek eta katuek garbitzeko erabiltzen dute mihia. Igelek berriz, intsektuak eta beste animalia txikiak harrapatzeko. Sugeek eta beste narrasti batzuek aireko usainak sumatzeko ateratzen dute mihia.