Wikipedia:Genero oreka

Wikipedia, Entziklopedia askea

Wikipedian ez dago genero-orekarik. Mundu osoan kopuru antzekoetan jaiotzen dira gizon eta emakumeak (107 gizon jaiotzen direnero 100 emakume jaiotzen dira[1]) eta heriotza-tasa altuagoak direla eta 101 gizon daude 100 emakumeko[2]. Hala ere, patriarkatuak emakumeei historian zehar izan dien paperak eta Entziklopedia zein liburuetan gizonek jokatutako paperari eman zaion garrantziak eragina izan du Wikipedian dauden emakume eta gizon ratioen artean. Orrialde honetan egoeraren inguruko hainbat datu eskaintzen ditugu, soluzioa emateko lehen pauso gisa.

Wikilariak[aldatu iturburu kodea]

2010ean Nazio Batuen Erakundeak ikerketa bat abiatu zuen Wikipediako irakurle eta editoreen artean. Hainbat gairen artean, generoari buruzko galdera egiten zuen.

Wikipediako irakurleen %68,99 gizonezkoak zirela adierazi zuten, eta %30,52 emakumezkoak. Wikipediako editoreen artean, ordea, %86,73 gizonezkoak ziren eta %12.64 emakumeak. Gizonezkoen artean inkesta bete zutenen herena editoreak ziren, eta bi heren irakurle. Emakumezkoen artean seiren bat ziren editoreak.[3]

Wikipediako edukia[aldatu iturburu kodea]

2021eko martxoaren 8an 35.218 gizonen biografia genituen euskarazko Wikipedian eta 8.802 emakumeen biografia. %20,03 baino ez dira emakumeak

Lehen esan bezala historian zehar gizon eta emakumeen arteko papera ezberdina izan da. Entziklopedia eta liburuetan gizonen lanei arreta handiagoa eman zaie. Hori dela eta, orokorrean, ohikoagoak dira gizonak emakumeak baino kontakizun guztietan. Euskarazko Wikipedia ez dago fenomeno horretatik at. Eskubiko irudian ikus daitekeen bezala, emakumeei buruzko artikuluak %20,03 baino ez dira 2021eko martxoaren 8an (2020eko martxoan %17,74 ziren, 2017ko martxoaren hasieran %13,63 ziren), oso tasa txikia, Wikidata Human Gender Indicators (WHGI) proiektuak dauden datuei erreparatzen badiogu. Datu hau denborarekin hobetzen joan bada ere, oso urrun dago gizon eta emakumeen arteko benetako erratiotik.

Wikidata bilaketa
ikusi emaitzak zuzenean
Euskarazko Wikipediako emakume guztiak

Biografiak denboran[aldatu iturburu kodea]

Emakumezkoen biografia gehienak XX. mendean jaiotako eta hildakoenak dira, nabarmenki egiten baitu gorantz garai honetan. Grafiko honetan ikus daiteke euskarazko Wikipediako emakume biografia guztien jaiotza data, 1400. urtetik aurrera.

See source Wikidata query and sources.


Biografiak espazioan[aldatu iturburu kodea]

Espazioan ere desoreka handia dago herrialde garatu eta garapenaren bidean dauden artean. Emakumezko biografia gehienak Europa eta Ameriketako Estatu Batuetan zentratzen dira, eta badira munduko hainbat herrialde non emakume bat berari buruz ere artikulurik egin ez dugun.

Biografiak lanbidearen arabera[aldatu iturburu kodea]

Lanbidearen arabera biografiak sailkatzen baditugu informazio interesgarria izango dugu. Gizonezkoen artean ohikoagoak dira militar eta politikariak, eta aktoreak edo modeloak emakumeen artean. Hemen azpian dauden hiru grafikotan argi ikusten da dagoen aldea:

Zer egin daiteke?[aldatu iturburu kodea]

Atseginez hartuko ditugu egoera hauei buelta emateko proiektu eta ideia guztiak.

Landu diren herriak[aldatu iturburu kodea]

Hainbat herritan bilerak antolatu dira Wikipediako genero-oreka apur bat hobetzeko.

Ariketa bat Wikidata kontsultatzeko.[aldatu iturburu kodea]
Donostialdeko genero-oreka Euskal Wikipedian, herrika 2021

Donostialdeko zenbat gizon/emakume daude Euskal Wikipedian?

Beheko irudia lortu hemen: https://w.wiki/35dE

Donostialdeko datuak ikusita...galdera bat: Lasarteko datuak? Donostiakoak? Hobeak dira datu horiek! Nabarmena da herri horietan propio landu direla genero-oreka, apur bat hobetzeko.[4]

Animatu, bildu herrikideekin eta denen artean sortu emakume herrikideen artikuluak.

Ariketa: Nola lortu Bilboaldekoak? Durangaldekoak? Ea inork asmatzen duen.

Gaurko egunez jaio ziren emakumeak[aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Sex ratio. CIA.
  2. (Ingelesez) CIA World Factbook. CIA.
  3. Glott, Ruediger; Schmidt, Philipp; Ghosh, Rishab. (2010). Wikipedia Survey - Overview of Results". UNU-MERIT.
  4. «https://twitter.com/kepasarasola/status/1370287282222170114» Twitter (Noiz kontsultatua: 2021-03-18).

Kanpo estekak[aldatu iturburu kodea]