Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Patriarkatu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Patriarkatuari estu lotuta dago Erromatar Eliza Katolikoa. Irudian, Vatikanoko II. Kontzilioa (1959), XX. mendeko ekitaldi garrantzitsuenetako bat: 2450 gizonezko apaiz izan ziren han, baina emakume bat bera ere ez.

Patriarkatua aita edo gizonik zaharrena —hau da, patriarka[1]— etxeko nagusitzat duen gizarte-sistema da. Gizonak nagusitasuna dauka emakumeen eta haurren gainetik. Esanahi orokorragoan, gizarte- edo kultura-sistemetan gizonek gobernua eta nagusitasuna edukitzea da patriarkatua; emakume eta gizonen arteko desberdintasuna handitzen duena.

Feminismoan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

«BORROKATU PATRIARKATUAREN AURKA»: grafitia, Turingo kale batean (Italia).

Arlo feministan, patriarkatu terminoa —edo, batzuetan, heteropatriarkatu— erabiltzen da gizon eta emakumeen arteko botere-banaketa aipatzeko; alegia, gizonek lehentasuna duten egoera horiek aipatzeko: boto-eskubidea debekatzea, erregulazioa sexu askatasunaren aurkako delituetan, genero-indarkerian, seme-alaben legezko zaintzan, generoaren araberako moral bikoitzean, hizkuntzaren bidezko sexismoan, ikusezin egiteko mekanismoetan, ondorengotza lerroen erabakitzean (aitarengandik bakarrik datorren filiazioa eta aitaren abizena eramatea), oinordetza-eskubideetan, gizarte-harremanetako autonomia pertsonalean, saio publikoetan ―politiko zein erlijiozkoetan― parte hartzean eta, lanaren banaketa-sexualean oinarrituta, gizon eta emakume banaketako lanbideei estatusa ezartzean.

Gizonezkoak patriarkatuan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teoriko batzuek, Michael Kimmel, Robert Connel eta Michael Kaufman kasurako, gizonezkoen rolari buruz idatzi dute. Topiko erabilienak hauek dira: maskulinitate hegemonikoa eta maskulinitate berriak, emakumeen askapenerako prozesuekin lotuta daudenak.[2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindiaren hiztegia 1 iz. Leinu edo familia handi bateko burua. Abraham patriarka. Itun zaharreko ºpatriarkak.
  2. (Gaztelaniaz)  Huberman, H. eta L. Tufró (egokitzapena), (2012) Masculinidades plurales: reflexionar en clave de géneros Buenos Aires: PNUD (Programa Naciones Unidas para el Desarrollo) ISBN 978-987-1560-37-0 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Patriarkatu Aldatu lotura Wikidatan