Edukira joan

Yaiza

Wikipedia, Entziklopedia askea
Yaiza
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Kanariak
ProbintziaLas Palmas
AlkateaGladys Acuña Machín
Izen ofizialaYaiza
Posta kodea35570
INEk ezarritako kodea35034
HerriburuaYaiza
Geografia
Koordenatuak28°57′18″N 13°46′00″W / 28.955°N 13.766666666667°W / 28.955; -13.766666666667
Mapa
Azalera212 km²
Altitudea192 m
MugakideakTinajo eta Tías
Demografia
Biztanleria18.842 (2025)
alt_left 9.069 (%48,5) (%51,5) 9.629 alt_right
Dentsitatea89 bizt/km²
MatrikulaGC
yaiza.es

Yaiza Lanzarote uhartean eta Las Palmasko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

Ekonomia iturri nagusienak turismoa eta nekazaritza dira. Azken erroldaren arabera 18.842 biztanle zituen 212 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Tinajo eta Tías.

Mapa
Yaiza eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea6000800010.00012.00014.00016.00018.00020.000200020052010201520202025YaizaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 9.629 gizon, 9.069 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.04
 
95-99
 
0.04
0.20
 
90-94
 
0.22
0.49
 
85-89
 
0.64
1.39
 
80-84
 
1.29
2.20
 
75-79
 
2.40
3.09
 
70-74
 
3.15
4.59
 
65-69
 
4.45
6.08
 
60-64
 
5.88
7.76
 
55-59
 
7.94
9.35
 
50-54
 
8.40
9.32
 
45-49
 
8.33
8.71
 
40-44
 
7.94
7.27
 
35-39
 
8.04
7.59
 
30-34
 
7.62
6.70
 
25-29
 
7.38
6.26
 
20-24
 
7.31
5.79
 
15-19
 
5.13
4.77
 
10-14
 
4.88
4.49
 
5-9
 
4.83
3.92
 
0-4
 
4.12
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 16,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 45,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 19,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 49,9 —probintzian % 21,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Las Palmasko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 16,1Probintzia berean · % 12,9Erkidegoan · % 1,2Beste erkidegoa · % 19,9Estatutik kanpo · % 49,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 9.334 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 41,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Erresuma Batua, Maroko dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 41,3Europa · % 38,6Afrika · % 13,4Asia · % 6,7Ozeania · % 0
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
815
Kolonbia
911
715
Erresuma Batua
740
737
Maroko
295
355
Italia
319
266
Kuba
283
153
Alemania
197
131
Venezuela
153
145
Txina
130
185
India
89
102
Ekuador
125
100
Argentina
117
80
Dominikar Errepublika
112
84
Errumania
104
90
Uruguai
73
77
Peru
75
53
Frantzia
84
49
Brasil
68
94
Mauritania
23
53
Belgika
50
30
Herbehereak
56
36
Irlanda
43
36
Portugal
35
36
Suitza
30
15
Polonia
34
19
Mexiko
25
19
Moldavia
19
14
Bolivia
18
10
Nikaragua
22
18
Txile
14
9
Paraguai
22
13
Norvegia
17
12
Bulgaria
15
8
Errusia
16
10
Ukraina
14
17
Pakistan
6
12
Senegal
11
10
Ameriketako Estatu Batuak
8
8
Filipinak
7
2
Honduras
13
5
Aljeria
5
5
Suedia
5
6
Mali
2
4
Danimarka
3
1
Finlandia
6
4
Kanada
3
5
Bangladesh
0
4
Ginea
1
1
Lituania
4
2
Ginea Ekuatoriala
1
1
Gambia
0
1
Nigeria
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 10.360 etxebizitza zeuden: 6.431 (% 62,1) nagusiak eta 3.929 (% 37,9) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 503 (% 4,9) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 3.165 (% 30,6) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2.243 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 12.268 plazarekin (5,47 plaza etxebizitzako).[6]

10.360etxebizitza
6.431etxegune
3.165hutsik (% 30,6)
2.243etxebizitza turistiko (2026) Las Palmasko mapa

Etxebizitza multzoa Las Palmasko mapa

6.431
3.929
Etxebizitza nagusia (6.431)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (3.929)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Las Palmasko mapa

6.692
3.165
Okupatuak (6.692)Noizbehinkakoak (503)Hutsik (3.165)

Guztira 6.431 etxegune zeuden, eta horietatik 1.650 (% 25,7) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 11.650
2 pertsona1.823
3 pertsona1.314
4 pertsona958
5 edo gehiago686

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 15.397 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 28,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 26,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,1.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,6 zen 2021ean eta % 25,0 2024an; beraz, 2,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 21,9 izatetik % 20,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,0 ziren, eta gizonen artean % 22,2; 5,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,1 eta gizonen % 21,0 ziren.

15.397biztanle 15 urte edo +, 2024
% 25,0goi-mailako ikasketak+2,4 puntu 2021etik mapa
% 20,1lehen hezkuntza edo gutxiago−1,8 puntu 2021etik mapa
% 8,1ikasten ari dira, 2024
% 20,1
% 26,1
% 28,8
% 25,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 26,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 28,8Goi-mailako ikasketak · % 25,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Las Palmasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 70,1 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 29,9 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 120 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 72,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 27,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,6 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,6
Lehen hezkuntza
% 19,5
DBH eta antzekoak
% 26,1
Batxilergoa
% 20,8
Erdi-mailako LH
% 7,9
Goi-mailako LH
% 7,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,1
Masterrak eta espezialitateak
% 1,5
Doktoretzak
% 0,8
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Yaiza, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak3.852% 25,01.768% 22,22.084% 28,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa4.428% 28,82.191% 27,52.237% 30,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)4.021% 26,12.333% 29,31.688% 22,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago3.096% 20,11.675% 21,01.421% 19,1
Guztira15.397% 100,07.967% 100,07.430% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Yaiza, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 22,6% 29,4% 26,0% 21,914.440
2022% 23,1% 29,1% 27,1% 20,714.216
2023% 24,3% 28,9% 26,2% 20,514.768
2024% 25,0% 28,8% 26,1% 20,115.397

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,1 ikasten ari zen (1.250 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 38,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,6 batxilergoan, % 15,8 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 6,6 DBHn edo antzekoetan eta % 4,8 lehen hezkuntzan edo beheragoko mailetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 41,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 34,3; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 15,8 eta emakumeen % 15,9. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 67,7 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 23,3 eta 25–29 urtekoen % 6,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,3 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 23,2 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 16,7.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 67,7
20–24 urte
% 23,3
25–29 urte
% 6,3
30–34 urte
% 3,9
35–39 urte
% 2,8
40–44 urte
% 2,8
45–49 urte
% 2,6
50–54 urte
% 2,0
55 urte edo +
% 1,5
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 4,0
Goi-mailako ikasketak
% 38,2
Erdi-mailako LH
% 15,8
Batxilergoa
% 30,6
DBH eta antzekoak
% 6,6
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 4,8
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,0 estatuan jaio zen, eta % 53,0 atzerrian.[8] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 26,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 18,2 eta % 29,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 33,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 23,3 eta % 26,0, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 26,5
Goi-mailakoak
% 18,2
% 23,4
Batx. / erdi LH
% 31,2
% 37,9
DBH
% 21,4
% 12,1
Lehen H. edo gutx.
% 29,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 33,6
Goi-mailakoak
% 23,3
% 25,3
Batx. / erdi LH
% 34,3
% 30,0
DBH
% 16,4
% 11,2
Lehen H. edo gutx.
% 26,0
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 4,3.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 42,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 27,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.379 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 38.884 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.806 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 16.041 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 65,6[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 9,8), beste diru-sarrerak (% 20,1), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 2,8).

66%
10%
20%
Soldata · % 65,6Pentsioak · % 9,8Langabezia · % 1,8Beste prestazioak · % 2,8Beste sarrerak · % 20,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 29,7 da, probintziakoaren (31,3; Las Palmasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Las Palmasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Yaiza udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 9.471 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 62,3; gainerako % 37,7 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 63,4, erretiratuak % 25,2 eta ikasleak % 11,4).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 63,7 zen eta emakumezkoena % 60,9; langabezia-tasa, aldiz, % 5,4 eta % 8,5 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 8.236 zen 2023ean, 2021eko 6.601etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 45,8 osatzen dute, eta gizonek % 54,2.

8.236okupatu, 2023+% 24,8 2021etik
% 45,8emakumeak okupatuen artean
% 62,3jarduera-tasa, 2024
% 6,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 58,1
% 9,5
% 23,9
Okupatuak · % 58,1Langabeak · % 4,3Ikasleak · % 4,3Erretiratuak · % 9,5Beste inaktiboak · % 23,9
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Yaiza, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak8.823% 58,14.736% 60,34.087% 55,7
Langabeak648% 4,3268% 3,4380% 5,2
Inaktiboak5.725% 37,72.855% 36,32.870% 39,1
Guztira15.196% 100,07.859% 100,07.337% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 92,0), eraikuntza (% 5,5), industria (% 1,8) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena ostalaritza da (% 49,4), ondoren merkataritza (% 12,3) eta administrazio-jarduera lagungarriak (% 5,8) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Las Palmasko mapa
% 92,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,7Industria · % 1,8Eraikuntza · % 5,5Zerbitzuak · % 92,0
Jarduera-adar zehatzak
Ostalaritza
% 49,4
Merkataritza
% 12,3
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,8
Eraikuntza
% 5,5
Administrazio publikoa
% 3,8
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,7
Jarduera profesionalak
% 3,4
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,0
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 2,9
Hezkuntza
% 2,6
Beste zerbitzu batzuk
% 2,2
Higiezinen jarduerak
% 1,5
Manufaktura-industria
% 1,2
Informazioa eta komunikazioak
% 0,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,5
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,3
Etxeetako jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 61,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,2), eta oinarrizko okupazioak % 16,3.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 63,0 eta emakumeen % 58,9).

% 19,2
% 61,1
% 16,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 61,1Oinarrizko okupazioak · % 16,3Ez dago jasota · % 3,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Yaiza, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak1.578% 19,2848% 19,0730% 19,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak5.032% 61,12.811% 63,02.221% 58,9
Oinarrizko okupazioak1.343% 16,3641% 14,4702% 18,6
Ez dago jasota283% 3,4162% 3,6121% 3,2
Guztira8.236% 100,04.462% 100,03.774% 100,0

Okupatuen % 82,2 besteren konturako langileak dira, eta % 17,8 norberaren konturakoak.[17]

% 13,3
% 75,0
Norberaren kontura, langileak dituena · % 4,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 13,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 75,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 7,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Yaiza, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.462% 17,8885% 19,8577% 15,3
Besteren kontura6.774% 82,23.577% 80,23.197% 84,7
Guztira8.236% 100,04.462% 100,03.774% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 47,8 estatuan jaio zen, eta % 52,2 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 65,2 okupatuak dira, % 14,1 erretiratuak, % 9,7 bestelako inaktiboak, % 6,2 ikasleak eta % 4,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,5 okupatuak dira, % 32,1 bestelako inaktiboak, % 8,8 erretiratuak eta % 3,8 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 60,7 okupatuak dira, % 15,1 bestelako inaktiboak, % 9,1 erretiratuak, % 7,7 langabeak eta % 7,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,2 okupatuak dira, % 38,8 bestelako inaktiboak, % 6,7 erretiratuak, % 5,2 langabeak eta % 2,2 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 65,2
Okupatuak
% 53,5
% 4,8
Langabeak
% 3,8
% 6,2
Ikasleak
% 1,8
% 14,1
Erretiratuak
% 8,8
% 9,7
Beste inakt.
% 32,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 60,7
Okupatuak
% 47,2
% 7,7
Langabeak
% 5,2
% 7,4
Ikasleak
% 2,2
% 9,1
Erretiratuak
% 6,7
% 15,1
Beste inakt.
% 38,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 53,4 estatuan jaio zen, eta % 46,6 atzerrian.[16] Okupazio-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 61,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 64,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 19,5 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 59,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 14,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 25,0
Goi eta erdi maila
% 12,1
% 61,5
Langile kualifikatuak
% 64,7
% 9,9
Oinarrizko okup.
% 19,5
% 3,6
Ez dago jasota
% 3,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 23,4
Goi eta erdi maila
% 14,7
% 59,2
Langile kualifikatuak
% 58,4
% 14,1
Oinarrizko okup.
% 23,8
% 3,3
Ez dago jasota
% 3,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egitura antzekoa da jatorri bien artean.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 86,1 zerbitzuetan ari dira, % 9,5 eraikuntzan eta % 3,2 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 89,1 zerbitzuetan ari dira, % 8,7 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 96,7 zerbitzuetan ari dira; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 1,2
Nekazaritza
% 0,9
% 3,2
Industria
% 1,3
% 9,5
Eraikuntza
% 8,7
% 86,1
Zerbitzuak
% 89,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,4
Nekazaritza
% 0,1
% 1,5
Industria
% 0,7
% 1,4
Eraikuntza
% 1,1
% 96,7
Zerbitzuak
% 98,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 390 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 212 km² denez, NAE lurraldearen % 1,8 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 85,2 arbolak (333 ha, 68 ustiategitan), % 13,4 lur goldagarria (52,3 ha, 24 ustiategitan), % 0,9 larre iraunkorrak (3,5 ha, 12 ustiategitan), % 0,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,5 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,39 ha, 10 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
98%
NAE · 390 ha (% 1,8)Gainerako azalera · 20.810 ha (% 98,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
13%
85%
Lur goldagarria · 52,3 ha (% 13,4)Larre iraunkorrak · 3,5 ha (% 0,9)Arbolak · 333 ha (% 85,2)Baratzeak · 0,39 ha (% 0,1)Berotegiak · 1,5 ha (% 0,4)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 4.093 ardi eta ahuntz eta 444 txerri zeuden[21][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 9.190 gidari zeuden erroldatuta: 5.164 gizon (% 56,2) eta 4.026 emakume (% 43,8)[22]. Biztanleen % 49,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 14.948 ibilgailuk osatzen zuten: 10.317 turismo, 1.508 kamioi, 1.264 motozikleta, 1.105 furgoneta eta 269 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 552 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (569) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 10,2 urtekoa zen; turismoen % 24,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 69,5 gasolinazko zen eta % 28,6 diesel; 179 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,2; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 21,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
53%
18%
22%
0 etiketa · 329 (% 2,2)ECO · 741 (% 5)C etiketa · 7.795 (% 52,6)B etiketa · 2.742 (% 18,5)Etiketarik gabe · 3.221 (% 21,7)
Turismoak, adinaren arabera
24%
16%
23%
26%
12%
< 4 urte · 2.484 (% 24,1)4–8 urte · 1.620 (% 15,7)8–15 urte · 2.341 (% 22,7)15–25 urte · 2.636 (% 25,6)≥ 25 urte · 1.236 (% 12)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Herriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Yaiza udalerria ondorengo herriek osatzen dute:

Yaizako herriak (2019ko datuak)
Herria Biztanleak
Playa Blanca 12.810
Uga 1.150
Yaiza (herriburua) 908
Puerto Calero 450
Las Breñas 359
Femés 202
El Golfo 229
Cortijo Viejo 138
Playa Quemada 112
Las Casitas 58
La Hoya 56
La Degollada 41
Maciot 31
La Geria 21
Total 16571[23]

Irudiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Las Palmas.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Las Palmas.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Las Palmas.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Las Palmas.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q2323549.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  23. ↑ Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional[Betiko hautsitako esteka]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Yaiza&oldid=11787564"(e)tik eskuratuta