Jaipur

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Jaipur

Jaipur
जयपुर
Hiri arrosa
Hindiz
Ezizena
Estatua IndiaIndia
Estatua Rajasthan
Koordenatuak

26°55′35″N 75°49′6″E / 26.92639°N 75.81833°E / 26.92639; 75.81833Koordenatuak: 26°55′35″N 75°49′6″E / 26.92639°N 75.81833°E / 26.92639; 75.81833

Jaipur non dagoen adierazten duen India-ko/-go/-eko mapa
Jaipur
Eremua 16.021 km²
Garaiera 431 m
Biztanleria 3.210.570 bizt. (2009)
Dentsitatea 200,4 bizt./km²
Sorrera 1727

Jaipur (hindiz जयपुर), Hiri arrosa bezala ezagutzen dena, Indiako Rajasthan estatuko hiriburua da. 3.210.570 biztanle ditu (2009) eta honek Rajasthango hiri handiena eta Indiako hamaikagarrena bihurtzen du. Delhi eta Agrarekin batera Indiaren urrezko triangelua osatzen du.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaipur nahiko hiri berria da, 1727an sortu baitzuen Maharaja Sawai Jai Singh IIak. Hortik datorkio izena, Jairen hiria esan nahi baitu. Maharaja hau Amber Fort gazteluan bizi zen eta bertako populazioa hazten zihoala ikusita 11 km-tara hiri berria sortzea erabaki zuen. Jai Singh II zientzia, astronomia, matematika eta literatura zalea zenez, geometrian eta indiar kulturan oinarrituriko hiri perfektua egin nahi izan zuen. Boulevard zabalez banaturiko bederatzi bloke osatu zituen, hauetako bi errege jauregi eta instituzioentzako eta beste zazpiak jendearentzako. Hiri guztia inguratuko zuen harresia ere eraiki zuen, zazpi ate ederrez hornitua. Lau urtetan eraiki zuten hiria.

1853an Galesko Printzeak Jaipur bisitatuko zuela eta, honi ongi etorria egiteko hiri guztia arrosa kolorez margotu zuten, indiarrentzako zortearen kolorea da. XIX mende bukaeratik aurrera hiriaren populazioak hazkunde handia izan du. Gaur egun harresietatik kanpora asko hedatu da hiria.

Geografia eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rajasthan estatuko mendebaldean dago Jaipur, New Delhitik 259 km-tara. 431 metroko altueran dago eta Jalmahal lakuaren ertzetan. Klima erdi desertikoa du, urtero 650mm-ko prezipitazioa izaten baitu, gehiengoa montzoi garaian, ekaina eta irailaren artean. Udan 30 Â°C-tako batez besteko tenperatua izaten du, neguan aldiz 15-18 Â°C-takoa.

Datu klimatikoak (Jaipur)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 30 32 40 43 45 43 45 39 39 38 37 32 45
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 23 26 32 37 40 40 34 32 33 33 29 24 31.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 1 0 5 12 17 21 16 20 19 10 6 3 0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 8 11 16 21 25 27 26 24 23 19 13 9 18.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 8 12 6 4 16 66 216 231 80 23 3 3 668
Iturria: [1]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Amber Fort: Jaipurretik 11 kilometrotara kokatuta dagoen gaztelu erraldoia da. Raja Man Singh erregeak hasi zuen eraikuntza 1592an eta hurrengo 150 urtetan aldaketak izan zituen. Hasierako gaztelua muino baten gainean egin zuten, gaur egun Jaigarh Fort deitzen dena, baina pixkanaka mendian behera jauregi eta pasabideak gehitzen joan ziren Amber Fort osatuz.
  • City Palace: Jai Singh IIak hirian bizitzeko eraikitako jauregi multzoa da. Indiako errepublika osatu arte hemen bizi izan dira Rajasthan gobernatu izan duten maharajak.
  • Hawa Mahal: Haizeen jauregia esan nahi du. Gorteko emakumeentzat sorturiko jauregia da. Bere bost solairuetan ederki dekoraturiko 953 leiho txiki ditu, emakumeek kalea ikusi ahal izateko beraiek ikusiak izan gabe.

Irudiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. BBC Weather

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Jaipur