Tunisiar iraultza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Tunisiar iraultza
2010-2011ko Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako matxinadak
Manifestation UGTT anti RCD II.JPG
Matxinadan egindako manifestazioetako bat
Data 2010eko abenduaren 18a - 2011ko urtarrilaren 14a
Lekua  Tunisia
Egoera Herri-altxamenduak gobernuen aldaketa eta giza eskubideen alde.
Galerak
Hildakoak: 338[1]
Zaurituak: 2-147[2]

Tunisiar iraultza[3][4] edo Jasminen Iraultza[5] 2010 urteko abenduan Tunisiako Sidi Bouzid hirian abiarazitako matxinada da, langabezia masiboaren, prezioen igoeraren eta oro har egoera sozioekonomiko larriaren aurka protestatzeko.[6] Matxinadaren ondorioz, 2011ko urtarrilaren 14ean, hamarka hildako izan ondoren, Tunisiako presidenteak, agintean 23 urtez izan ondoren, bere familiarekin Tunisiatik ihes egin eta Saudi Arabia hartu zuen babesa.[7][8]

Matxinada Mohamed Bouazizi gazteak bere buruari su eman zionean piztu zen, poliziak bizimodua ateratzeko erabiltzen zuen gurditxoko barazki eta fruituak saltzeko baimena ez izateagatik irauli zutenean. Gaztea urtarrilaren 4ean hil zen jasandako erreduren ondorioz. Ondorengo egunetan, protesta zabalak izan ziren azken Tunisiako gobernuaren aurka, poliziak gogor erreprimitutakoak. Protestetan, beste pertsona batzuek bere buruaz beste egin zuten eta poliziak hainbat pertsona hil zituen tiroz. Poliziak disidenteen atxiloketa masiboak ere burutu zituen. Horren aurka Anonymous ekimenak Tunisiako gobernuko webguneak blokeatu zituen 2011ko urtarrilaren hasieran. Protestak Aljeriara zabaldu ziren, egoera sozioekonomikoaren aurka protestatzeko, non gazte eta poliziaren arteko istilu larriak izan ziren. Beste arabiar herrialde zenbaitetan ere, hainbat pertsonak bere buruaz beste egin zuten, Mohamed Bouazizi gaztearen ereduari jarraiki, bertako erregimen politiko eta egoera sozioekonomikoaren aurka protestatuz.[9]

Tunisia efektua erakusten duen irudia.

Ondorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Matxinaden ondorioz orduko presidenteak, Zine El Abidine Ben Alik, kargua utzi behar izan zuen. Bere ordez, Mohamed Ghannouchi lehen ministroak eta Fouad Mebazaa parlamentuko presidenteak Errepublikaren agintea hartu zuten.

Ben Aliren jarraitzaileen eta armadako militarren arteko liskarrak egon ziren. Armada pixkanaka-pixkanaka polizia ordezkatzen hasi zen salbuespen egoerak irauten zuen bitartean.

Tunisia efektua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tunisia gertatutako protesten ondorioz, inguruko beste herrialde arabiarretan ere protestak sortzen hasi ziren. Horregatik, Tunisian sortutako protestei Tunisia efektua deitu zitzaien, domino efektu bezala izan zirelako. Matxinadak segituan zabaldu ziren Egiptora, Hosni Mubaraken agintearen erorketa eraginez.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Tunisia calms as government rejects old guard Associated Press, January 19 2011
  2.   Gov't: More than 78 deaths in Tunisian unrest, http://apnews.myway.com//article/20110117/D9KQ9H480.html .
  3.   Yasmine Ryan (26 January 2011), How Tunisia's revolution began – Features, Al Jazeera English, http://english.aljazeera.net/indepth/features/2011/01/2011126121815985483.html. Noiz kontsultatua: 13 February 2011 .
  4.   Wikileaks might have triggered Tunis’ revolution, Alarabiya.net, http://www.alarabiya.net/articles/2011/01/15/133592.html. Noiz kontsultatua: 13 February 2011 .
  5.   Sidi Bouzid, mon amour, Le Nouvel Observateur, http://tempsreel.nouvelobs.com/actualite/opinion/20110101.OBS5549/tribune-sidi-bouzid-mon-amour.html. Noiz kontsultatua: 2 de enero de 2011 .
  6.   Tunisia riots: Reform or be overthrown, US tells Arab states amid fresh riots, Telegraph, http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/tunisia/8258077/Tunisia-riots-US-warns-Middle-East-to-reform-or-be-overthrown.html. Noiz kontsultatua: 2011-01-14 .
  7.   Wyre Davies (2010-12-15), BBC News – Tunisia: President Zine al-Abidine Ben Ali forced out, Bbc.co.uk, http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12195025. Noiz kontsultatua: 2011-01-14 .
  8.   Uprising in Tunisia: People Power topples Ben Ali regime, Indybay, http://www.indybay.org/newsitems/2011/01/16/18669320.php. Noiz kontsultatua: 2011-01-26 .
  9. http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=tunisian-blogger-claims-jasmine-revolution-slogan-2011-01-18

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tunisiar iraultza Aldatu lotura Wikidatan