Jump to content

«Hazi»: berrikuspenen arteko aldeak

2.671 bytes added ,  Duela 9 urte
[[Fitxategi:Budowa nasienia-dwuliscienne.png|thumb|180px|Dikotiledonioaren diagrama. (a) [[epispermo]]a, (b) [[endospermo]]a, (c) [[kotiledoi]]a, (d) [[hipokotilo]]a.]]
'''Hazi''' hitzarekin honako kontzeptuak daude:
'''Hazia''' ([[botanika]]n) [[ernalkuntza]]ren ondoren [[obulua]] eraldatzean —ernalkuntzaren ondorengo garapen-fasean, alegia— sortzen den organoa da.
* '''[[Hazi (botanika)|Hazi]]''', landareen ernal forma.
* '''[[Ernal-hazi]]''', [[animalia]] [[ar]]rek isuritako ernalkuntzarako likidoa.
 
Hazian, [[enbrioi]]a (garatzen denean landare berria emango duena), enbrioiaren estalkia edo endospermoa (elikagaiak dituena) eta haziaren estalkia edo tegumentua bereizten dira. Tegumentua era askotakoa izan daiteke: gogorra, biguna, kolore desberdinetakoa, etab.
{{argipen}}
 
Haziak biribilak izaten dira; gehienak txikiak dira, eta kotiledoi edo hazi-hostoak izaten dituzte; gramo batetik beherako pisua izaten dute, baina badira astunagoak (27 kilotik gorakoren bat bada). Landare guztien haziek ez dute denbora bera behar izaten heldutasunera iristeko.
 
[[Angiospermo]]etan, [[fruitu]]aren barnean aurkitzen da, eta [[gimnospermo]]etan, berriz, biluzik.
 
Gimnospermoek sasifruituak dituzte; adibidez, [[pinaburu]]a. Gimnospermoetan, [[enbrioi]]ak, megagametofitoak ([[endospermo]]aren antzekoa baina [[haploide]]a da), [[epispermo]]ak, ''nucellus''-ak eta megasporaren mintzak osatzen dute hazia.
 
Angiospermoek benetako fruituak dituzte. Angiospermoen barruan, bi mota daude: [[monokotiledoneo]]ak eta [[dikotiledoneo]]ak. Monokotiledoneoetan, enbrioiak [[kotiledoi]] bakarra izaten du; dikotiledoneoetan, bi kotiledoi izaten ditu. Angiospermoetan, enbrioiak, endospermoak eta epispermoak osatzen dute hazia.
Enbrioiak eta endospermoak, barruan, [[lipido]]ak, [[almidoi]]a eta [[proteina]]-mota asko dituzte.
 
{{biologia zirriborroa}}
 
{{commons|category:Seeds}}
 
[[Kategoria:Landare morfologia]]
[[Kategoria:Landareen ugalketa]]
 
[[an:Simient]]
[[ar:بذرة]]
[[ast:Semiente]]
[[ay:Jatha]]
[[az:Toxum]]
[[ba:Орлоҡ]]
[[bg:Семе]]
[[bjn:Paung]]
[[bn:বীজ]]
[[ca:Llavor]]
[[cs:Semeno]]
[[cv:Курăк вăрри]]
[[da:Frø (plantedel)]]
[[de:Same (Pflanze)]]
[[el:Σπόρος]]
[[en:Seed]]
[[eo:Semo]]
[[es:Semilla]]
[[et:Seeme]]
[[fa:بذر]]
[[fi:Siemen]]
[[fr:Graine]]
[[gl:Semente]]
[[he:זרע (בוטניקה)]]
[[hi:बीज]]
[[hr:Sjeme]]
[[ht:Grenn]]
[[hu:Mag]]
[[id:Biji]]
[[io:Semino]]
[[is:Fræ]]
[[it:Seme]]
[[ja:種子]]
[[jv:Wiji]]
[[ko:씨]]
[[la:Semen]]
[[lt:Sėkla]]
[[lv:Sēkla]]
[[mk:Семе]]
[[mr:बी]]
[[ms:Biji]]
[[nds-nl:Zaod (plaante)]]
[[nl:Zaad (plant)]]
[[nn:Frø]]
[[no:Frø]]
[[oc:Grana]]
[[pl:Nasiono]]
[[pt:Semente]]
[[qu:Muru]]
[[ro:Sămânță]]
[[ru:Семя]]
[[scn:Simenta]]
[[sh:Sjeme]]
[[simple:Seed]]
[[sk:Semeno (rastlina)]]
[[sl:Seme]]
[[sr:Семе]]
[[su:Siki]]
[[sv:Frö]]
[[sw:Mbegu]]
[[ta:விதை]]
[[te:విత్తనము]]
[[tl:Buto (ng halaman)]]
[[tr:Tohum]]
[[uk:Насіння]]
[[ur:بیج]]
[[vec:Sémi]]
[[vi:Hạt]]
[[zh:種子]]
[[zh-min-nan:Chí]]
== Erreferentziak ==
{{ lurlaneanlur | data=2012/1/9}}