Almidoi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Almidoi
Amylopektin Sessel.svg
Potato starch.jpg
Osatutaoxigeno, karbono, hidrogeno, Amilopektina eta Amilosa
Motapolisakarido eta sukaldaritzako osagai
Ezaugarriak
Dentsitatea
1.450 kg/m³
Sublimazio-tenperatura410 °C
Lurrun-presioa0 mmHg (20 °C)
Arriskuak
Denboran ponderatutako esposizio muga5 mg/m³ (10 h, Ameriketako Estatu Batuak)
10 mg/m³ (10 h, baliorik ez)
15 mg/m³ (8 h, Ameriketako Estatu Batuak)
Lehergarritasun gutxieneko kontzentrazioa50
Eragin dezakestarch exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
CAS zenbakia9005-25-8
Gmelin28017
RTECS zenbakiaGM5090000
ZVG12160
DSSTox zenbakiaGM5090000
EC zenbakia232-679-6
ECHA100.029.696
CosIng74532
MeSHD013213
UNII24SC3U704I, 4DGK8B7I3S, 79QS2MG2LP, 8I089SAH3T, 904CE6697V, O8232NY3SJ eta YAQ9FOE480
KEGGC00369

Almidoia landareetan baizik izaten ez den polisakaridoa da, alfa-glukosa molekulez osatua. Landare-zelularen biltegi energetikoa da, eta oso ugaria da zerealetan (garia, arroza, artoa...) eta baita tuberkuluetan ere (patata). Pikor handiak eratzen ditu landare-zelularen zitoplasman.

Egitura kimikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Almidoiaren formula (C6H10O5)n da, n aldakorra izanik (100.000 arte iritsiz). Hori dela eta, bere pisu molekularra ere aldakorra da, baina gehienetan oso altua (zenbait milioi dalton).

Almidoia glukosak pilatzen dituen egitura bat da, forma jakin batekoa.

Almidoia bi polimeroren nahasketaz osatua dago: amilosa eta amilopektina.

  • amilosak kate lineal luzea eratzen du, ez adarkatua, alfa-glukosaz osatua
  • amilopektinaren kateak, berriz, adarkadura asko ditu, ez da lineala.

Almidoi gehienetan amilosaren kopurua %25 ingurukoa da eta amilopektinarena %75-ekoa.

Amilosa molekularen egitura.

Almidoia disolbaezina da ur hotzean eta alkoholean. Ur beroan, baina, ur-ahia sortzen du, zeinak iodo-disoluzio batean kolore urdina hartzen duen.

Funtzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Almidoia landarearen erreserba energetikoa da. Bere erabateko hidrolisiak glukosa ematen duenez, landare-zelulak almidoia erabiltzen du bere behar energetikoak asetzeko, glukosa katabolizatuz.

Fotosintesian sortzen den glukosa gehiena, beraz, almidoi moduan gordetzen dute landareek.

Almidoia giza elikadurako gluzido iturri nagusia da, eta horrenbestez dietako funtsezko elikagaia da. Ugaria da ohiko elikagaietan (ogia, zerealak, lekaleak...), eta almidoiaren hidrolisiak —digestioan egiten dena— glukosa franko sortzen du.


Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]