Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Bertso jarri

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Bertso jarri edo bertso-papera bertsolariek bat-batean kantatzen ez duen bertsoa da, gehienetan paperean idatzia. Izan ere, Euskaltzaindiako Literatura terminoen hiztegiak Bertsopaperak galerada moduko orrialde inprimatu gisa definitzen ditu, herri mailako bertso sortak jendartera iritsarazteko paratuak.[1]. Edukiei dagokionez, bertsopaperek jasotzen dituztenak dira oroimenaz gain, gordetzeko diren bertsoak, Jendearen gogoa irabazteko biderik egokiena direlako[2]. Antonio Zavalak kokatzen du horien jatorria XVIII mendean idazten ziren Gabon kantak motako eskuizkribuetan, hasieran kulturadun lagunek jasoak eta ondoren, abantailak ikusita, bertsozaleen artean zabalduta. Bertsopaper zaharrena Bilbon kokatu da, 1755 urtean [3] Bestalde, XIX. mendean, eskolatzea gehiagorengana heltzen den neurrian, gero eta gizarte-geruza zabalagoetara hedatuko da irakurtzen eta idazten ikasteko ahalbidea, nahiz eta askotan neurri apalean, ordu arte bakarrik ahoz zabaltzen ziren bertsoak, jendartean irakurketa-idazketak ezagutzeko aukera irekitzen, formak eta edukiak idatzira eramateko gauza dira eta Bertsopaperak horren erakuskari garbia dira, askotan, kopiatzaile bat eskura daukaten agrafoak, beren ahozko sorkariari letra bidez zabaltzeko aukera eskainiko zaie.[4]. Bertsozale Elkarteak dioenez XIX. mendean, bereziki Karlistadei lotuta garapen handia izan zuten. Bertso-guduak baino paperean errazagoa zen aldarriak banatzea, eta honek bertso jarrien loraldia ekarri zuen. Garaiko bertsolari askok ez zekiten idazten, beraz industria txiki bat eraiki zen bertsopaper idazle eta saltzaileen artean.[5]

1963 urtean Euskaltzaindiak bertsopaper txapelketa bat antolatu zuen berrindartzeko asmoz dagoeneko ordurako ohitura zaharra zena.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Lurdes Otaegi(koor.). Literatura Terminoen Hiztegia. Bilbo: Euskaltzaindia, 2008.[1]; kontsulta data 2019ko ekainak 9a
  2. Zavala, Antonio.- Auspoaren auspoa : (itzaldiak = Conferencias). Oiartzun: Sendoa, 1996 T.I., orr.330 [2]
  3. Antonio Zavala, Xabier Kaltzakorta, eta Pello Esnal. Bilboko Gabon-kantak (1755-1832). Donostia-San Sebastián: Auspoa, 2012. [3]
  4. TOLEDO LEZETA, Ana Maria.- Aldiak mugatuz euskal literaturan: eredu bila, hemen argitaratua, Euskera: Euskaltzaindiaren lan eta agiriak = Trabajos y actas de la Real Academia de la Lengua Vasca = Travaux et actes de l'Academie de la Langue basque aldizkarian, ISSN 0210-1564, Liburukia 58, zk. 2, 2013, orr. 489-514
  5.   Bertsolaritzaren historia Bertsozale Elkartea .


Zirriborro Artikulu hau zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.


Wikitekan badira testuak, gai hau dutenak:
Bertso jarri