Borrero

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Léonora Doriren hilarazteaː borreroak burua moztu zion (1617).

Borreroa ("bourreau" frantses hitzetik),[1] espetxeratuei heriotza zigorra edo zegokien beste edozein zigor aplikatzen zituen pertsona zen. Zigorra zuzenbide zibilaren, militarraren edo eliza zuzenbidearen ondorioa izaten zen. Kultura askotan pertsona hori profesionala zen eta, gainera, funtzionarioa.

Kargu zibila izanagatik, oso ohikoa zen, bestetik, kargua aitarengandik semearengana pasatzea. Izan ere, borreroek ospe txarra zuten gizartean eta ez zen lanbide desiratua. Gainera, eta aipatu den fama txarragatik, ez ziren ezkongai desiratuak, eta borrero-familien arteko ezkontzak ohikoak izaten ziren. Esaterako, Frantzian, Samson-darrak ezagunak izan ziren. Kasu batzuetan borreroak aurpegia estalirik egiten zuen lan, lekukoek identifika ez zezaten, baina ez zen bereziki ohikoa.

Borrero ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historian zehar, borrero batzuen izenak geratu dira. Adibidez:

  • Marcel Chevalier Frantzian, azken gilotinaren borreroa.
  • Mastro Tita.
  • John C. Woods (1911-1950) eta José Malta, Nuremberg-en naziak exekutatu zituztenak.
  • Albert Pierrepoint (1905-1992), Erresuma Batuko borrero ospetsua.
  • Gregorio Mayoral, Sakamantekas eta Michele Angiolillo hil zituen borreroa.
John C. Woods borreroa.

Euskal Herriko borrero saga bat[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herriko hainbat herritan, borreroari merino txikia izena eman zaio. Hori da Markinaren kasua: han bazen merino txikien leinu bat, Akoda etxekoa. Akoda Iturreta auzoan zegoen eta Markinako artxiboko dokumentuetan azaltzen denez, 1512an bertan bizi zen familiak borrero lanak betetzen zituen, aitak semeari ofizioa pasatuz. Juan Akoda, baina, itsu geratu zen. Ordezko gisa Juan Amoroto proposatu zuten herrikideek eta, karguarekin batera, Akodako etxea jaso zuen. Gaur egun baserri hori erabat normala da.[2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. http://hiztegiak.elhuyar.eus/eu/borrero
  2. www.argia.eus/argia-astekaria/2031/borreroa-herritarrek-gorrotatutako-funtzionarioa

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]