Euskal elizetako solairuak
| Euskal elizetako solairuak | |
|---|---|
| balkoia, solairuartea, Tribuna eta galeria | |
 | |
| Jatorrizko herrialdea | Lapurdi eta Nafarroa Beherea |
Euskal elizetako solairu, selauru, zurezko galeria edo tribunak, Lapurdi eta Nafarroa Behereko eliza batzuetako elementu arkitektoniko berezia dira[1]. Gizonezkoek meza bertatik entzuteko erabili izan dira 20. mendera arte.[2]
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskaraz selauru edo solairu esaten zaie, etimologia bereko terminoak, aldaera hauek bezalatsu: soailu, soileru, soilaru edo soillaru.[2]
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ohikoan lehenago eraikitako elizetan, XVII. eta XVIII. mendeetan eraiki ziren solairuak, tribuna edo galeria hauek, zurez. Populazioaren hazkunde garai batean izan zen, eta premia sortu zen elizetan jende gehiago hartzekoa[3]. Elizak berreraiki gabe, nabearen aldeetara egitura hauek egitea praktikoa suertatu zen, kasu batzuetan hiru solairu ere. Ontzigintzako arotz berezituen lana izan ohi zen sarri eraikuntza. XIX. mendean egindakorik ere bada, adibidez Hazparneko elizan[4].
Elizetan emakumezko eta gizonezkoak banatzeko ohitura zegoenez garai hartan, sexu-banaketa ere aplikatu zen, eta gizonezkoak bakarrik igotzen ziren solairuetara mezatan. Protestantismoaren kontrako Kontrarreforma garaiko zurruntasunak ere izan zezakeen eraginik honetan[5].
Adibideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Solairu bikainak dituzten elizen artean, honakoak (guztiek dute monumentu izendapena):
2014an, eliza multzo batek egitura hauengatik jaso zuten monumentu izendapen espezifiko bat[6]. Honako hauek izan ziren:
- Aiherrako Jondoni Petri eliza
- Senpereko Jondoni Petri eliza
- Aldudeko Andre Mariaren Jasokundearen eliza
- Jondoni Eztebe eliza (Ezpeleta)
- Haltsuko Andre Mariaren eliza
- San Joan Bataiatzailearen eliza (Hazparne)
- San Bixintxo eliza (Hendaia)
- San Fruktuoso eliza (Itsasu)
- Beata Maria eliza (Luhuso)
- San Julen eliza (Ortzaize)
- Doneztebe eliza (Baigorri)
- Uharte Garaziko eliza
Iruditegia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urruña.
Baigorri.
Ezpeletakoan, pulpituari eusten diote solairuek.
Mugerra.
Senpereko organoa, solairu batetik nabarmentzen dena balkoi batean.
Itsasu.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Arrizabalaga Alberdi, Juan Mari. (2011). «Zurezko arkitektura Euskal Herrian - Karmel 2011-1 (273)» Karmel Euskal Aldizkaria: 79-100. (kontsulta data: 2021-02-25).
- 1 2 «OEH - Bilaketa - Solairu» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-08-14).
- ↑ Clouzet-Llorens, Agnès. (1999-01-01). Les tribunes de bois des églises des Pyrénées occidentales aux XVIIe et XVIIIe siècles : Bigorre, Béarn, Pays basque. Toulouse 2 (kontsulta data: 2021-02-25).
- ↑ «Eglise Saint-Jean-Baptiste - Commune de Hasparren» www.hasparren.fr (kontsulta data: 2021-02-25).
- ↑ (Frantsesez) Narcisse, Jean-Claude. Introduction à l’histoire du Pays Basque. , 19 or. (kontsulta data: 2021-02-25).[Betiko hautsitako esteka]
- ↑ (Frantsesez) WATTINNE, Philippe. «Côte Basque : Eglises classées monuments historiques - Heritage classified churches» www.golfrendezvous.com (kontsulta data: 2021-02-25).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q105627926
Multimedia: Church galleries in Pyrénées-Atlantiques / Q105627926