Edukira joan

Fresno konderria (Kalifornia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fresno konderria
Fresno County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Kalifornia
Kodea06019
HiriburuaFresno
Fresno konderria (Kalifornia) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Fresno konderria (Kalifornia)
Fresno konderria (Kalifornia)

Fresno konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak36°45′N 119°39′W / 36.75°N 119.65°W / 36.75; -119.65
Biztanleria1.008.654 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		15.568,95 km2
15.431,13 km2 (%99.11)
137,82 km2 (%0.89)
Dentsitatea0,07 bizt/km2
Datu gehigarriak
https://www.fresnocountyca.gov/

Fresno konderria (ingelesez: Fresno County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fresno da. Azken erroldaren arabera 1.008.654 biztanle zituen 15.585 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fresno konderriak 15.568,94 kilometro koadro ditu. Horietatik 137,82 ura dira. Beste 15.431,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Fresno konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 13,4 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (23,2 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 31,5 °C) eta hotzena abendua (5,0 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −0,5 °C). Urteko prezipitazioa 494 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urtarrila da (97 mm) eta lehorrena abuztua (2 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,3 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2015, 2020, 2021 eta 2024. Urterik beroena 2014 izan zen (15,0 °C) eta hotzena 1911 (11,4 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 2254 berokuntza-gradu-egun eta 459 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Fresno konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 10.7 12.5 15.2 18.1 22.7 27.8 31.5 30.9 28.0 22.0 15.3 10.5 20.4
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.3 6.6 8.7 11.0 15.2 19.7 23.2 22.6 19.8 14.5 9.0 5.0 13.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -0.1 0.7 2.2 4.0 7.7 11.5 14.8 14.2 11.6 7.0 2.6 -0.5 6.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 97 89 81 42 24 6 4 2 5 25 41 79 494
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+1,0+1,5+0,9+1,3+1,1+0,8+1,1+1,9+1,4+0,8+0,8
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 1.008.654 biztanle zeuden. Biztanleen % 88,7 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 11,3 landa-eremuetan. Batez besteko adina 33,3 urtekoa zen, 32,4 urtekoa gizonezkoen artean eta 34,3 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 27,6 18 urtetik beherakoak ziren eta % 13,2 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 98,9 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 96,9 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0200.000400.000600.000800.0001.000.0001.200.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 501.441 gizon, 507.213 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.17
 
85+
 
1.97
1.30
 
80-84
 
1.66
2.10
 
75-79
 
2.49
3.24
 
70-74
 
3.64
4.23
 
65-69
 
4.62
5.05
 
60-64
 
5.31
5.48
 
55-59
 
5.65
5.37
 
50-54
 
5.41
5.44
 
45-49
 
5.56
6.00
 
40-44
 
6.00
6.92
 
35-39
 
6.76
7.36
 
30-34
 
7.04
7.62
 
25-29
 
7.14
7.34
 
20-24
 
7.00
7.90
 
15-19
 
7.38
8.43
 
10-14
 
7.95
8.01
 
5-9
 
7.69
7.04
 
0-4
 
6.74
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 1.008.654 biztanle zeuden. Herritarren % 53,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 58,1 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 27,0[oh 3]; % 9,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,4; % 23,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 10,9; % 6,3 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,9; % 1,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6; % 0,3 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 1,1 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 4][5]

Arraza/etnia Kaliforniako mapa
Etnizitatea
2000
56,0 %
44,0 %
2010
49,7 %
50,3 %
2020
46,4 %
53,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
54,3 %
8,1 %
25,9 %
2010
65,9 %
9,7 %
18,8 %
2020
58,1 %
9,5 %
23,4 %
6,3 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 69,5 estatu berean jaiotakoak, % 9,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 20,0 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 47,9 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 52,1 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 65,4, biztanleria osoaren % 13,1); ondoren Asian (% 30,3, % 6,1), Europan (% 2,2, % 0,4), Afrikan (% 1,2, % 0,2), Ipar Amerikan (% 0,6, % 0,1) eta Ozeanian (% 0,3, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Kaliforniako mapa
Jaioterria
69,5 %
9,4 %
20,0 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
47,9 %
52,1 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
65,4 %
30,3 %
Latinoamerika Asia Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 338.441 etxebizitza zeuden, horietatik % 94,3 okupatuta eta % 5,7 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 54,3 jabeek okupatutakoak ziren eta % 45,7 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 319.296 etxegune zeuden guztira, horietatik % 73,4 familia-etxeguneak ziren eta % 26,6 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 63,2 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 36,8 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 76,9 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 23,1 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 18.416 pertsona (biztanleria osoaren % 1,8); horietatik 7.106 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 1.837 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

338.441etxebizitza
319.296okupatuak
18.416talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Kaliforniako mapa

173.496
145.800
Jabetzan (173.496) Alokairuan (145.800) Hutsik (19.145)

Etxegune motak

148.035
27.955
58.284
65.415
19.607
Ezkondutako bikotea (148.035) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (27.955) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (58.284) Bakarrik bizi (65.415) Beste norbaitekin (19.607)

Talde-bizilekuetako biztanleria

7.106
1.837
9.473
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (7.106) Unibertsitateko egoitzak (1.837) Beste (9.473)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 79,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 24,3k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 8,4k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
188061334.9%1.13364.6%8
18841.31441.9%1.70454.3%119
18882.46144.8%2.82251.4%209
18923.03137.2%3.45342.4%1.669
18962.68640.2%3.79056.7%203
19003.58547.3%3.59047.4%398
19044.92955.8%2.81531.9%1.092
19086.38450.9%4.74337.8%1.418
1912950.5%8.89143.0%11.710
191611.70741.1%14.24150.0%2.560
192014.62155.4%9.61336.4%2.179
192415.63544.0%4.61013.0%15.282
192820.68754.3%16.88444.3%527
193212.13426.1%32.52869.9%1.875
193611.54520.9%42.85977.7%722
194021.07929.8%48.86669.1%805
194422.66835.5%40.76963.8%425
194830.37937.2%47.76258.5%3.524
195254.62648.9%56.13550.3%837
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
195651.61143.3%67.23456.4%270
196057.93044.3%72.16455.2%608
196446.79234.3%89.37565.6%141
196859.90143.6%65.15347.4%12.342
197279.05150.4%72.68246.4%4.986
197672.53348.1%74.95849.7%3.314
198082.51551.1%65.25440.4%13.617
1984104.75754.3%86.31544.7%1.864
198894.83549.9%92.63548.8%2.400
199289.13740.7%92.41842.2%37.606
199698.81347.4%94.44845.3%15.132
2000117.34253.1%95.05943.0%8.434
2004141.98857.4%103.15441.7%2.321
2008131.01548.1%136.70650.2%4.568
2012124.49048.1%129.12949.9%5.208
2016124.04943.9%141.34150.1%16.929
2020164.46445.1%193.02552.9%7.428
2024165.92450.9%151.62846.5%8.497

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 74.201 $ zen ( Kaliforniako mapa), eta familiena, 84.416 $. Per capita errenta 32.963 $ zen. Biztanleriaren % 18,3 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 6,1k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 10,7k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

74.201 $etxegunearen errenta mediana
84.416 $familiaren errenta mediana
32.963 $biztanleko errenta
% 18,3pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,1
% 6,7
% 9,2
% 12,9
% 9,7
% 7,4
% 8,7
% 10,7
< 10.000 $ — % 6,1 (19.844) 10.000-14.999 $ — % 4,1 (13.403) 15.000-19.999 $ — % 3,3 (10.658) 20.000-24.999 $ — % 3,6 (11.733) 25.000-29.999 $ — % 3,6 (11.589) 30.000-34.999 $ — % 3,6 (11.555) 35.000-39.999 $ — % 3,7 (12.008) 40.000-44.999 $ — % 3,4 (10.880) 45.000-49.999 $ — % 3,4 (10.881) 50.000-59.999 $ — % 6,7 (21.608) 60.000-74.999 $ — % 9,2 (29.887) 75.000-99.999 $ — % 12,9 (41.962) 100.000-124.999 $ — % 9,7 (31.448) 125.000-149.999 $ — % 7,4 (24.135) 150.000-199.999 $ — % 8,7 (28.292) ≥ 200.000 $ — % 10,7 (34.819)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Fresno_konderria_(Kalifornia)&oldid=11829418"(e)tik eskuratuta