Gerra-lege

Ez nahasi gerrako legeekin.

Gerra-legea herrialde batean salbuespenezko egoera juridiko baten ezarpena da, eta horren arabera, armadak poliziaren tokian, edo harekin lankidetzan, ordena mantentzearen ardura bere gain hartzen du. Gerra-legea estatuburuak «hel egiten du» , eta horrek esan nahi du, denbora mugatu batean, armadako jeneral batek hartzen duela boterea.

Normalean, gerra-legeak Konstituzio batean araututa dago eta gatazka armatuetan, estatu kolpe armatuetan edo matxinadei aurre egiteko ezartzen da, hau da, agintari eta Estatuaren erakudendeak babestu behar direnean.

Hori gertatzen da justiziako erakunde arruntek funtzionatzen ez dituztenean, edo erakunde horiek geldo edo ahul jotzen direnean egoera berriaren kontrola mantentzeko. Laburbilduz, gerra-legea batean ordena zaintzea da.

Oro har, gerra-legeak mugatu eta eteten ditu ordenamendu juridikoak gizabanakoari bermatzen dizkion eskubideetako batzuk, eta prozesu sumarioak aplikatzen ditu epaiketa eta zigor larrietan, egoera arruntetan ezartzen direnez harago. Gerra-legeen kasu askotan, heriotza-zigorra krimenetarako ezartzen da, eta krimen horiek, normalean, ez dira krimen kapitalak izaten, hala nola sakitzea edo lapurretak hondamendietan. Normalean, auzitegi militarrak deitzen dira legea betearazteko eta epaitzeko, baina herrialdeen arabera aldatu daiteke nola araututa dagoen gerra-legeak.

Herrialdeka legearen ezarpena

Armenia

Armenian, Nagorno-Karabajen 2020ko irailean izandako liskar armatuetan, Nikol Pashinyan lehen armeniar ministroak lege martziala deklaratu zuen.^[1]

Espainia

Espainian ez dago gaur egun gerra-legea kontzeptu juridikoa araututa, antzekoena setio-egoera da. 4/1981 Lege Organikoak arautzen du setio-egoerak eta Konstituzio-mekanismo horrek aukera ematen dio Kongresuak gehiengo absolutuarekin Gobernuari ezohiko ahalmenak bere gain hartzeko, kontrol militarra barne, matxinada edo indar-egintza armatu larrietan aurre egiteko, non Espainiako subiranotasuna kolokan jartzen denean.

Siria

Siriako erregimenak 1963tik 2011ra pairatutako estatu kolpearen ondorioz, gerra-legea ezarri zen.^[2]

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) Safi, Michael. (2020-09-27). «At least 16 dead in Armenia-Azerbaijan clashes over disputed region» The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-03-03).
↑ (Ingelesez) Editorial, Reuters. «Syria's Assad ends state of emergency» U.S. (kontsulta data: 2026-03-03).

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Datuak: Q715625
Multimedia: Martial law / Q715625

Artikulu hau politikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

[1] (Ingelesez) Safi, Michael. (2020-09-27). «At least 16 dead in Armenia-Azerbaijan clashes over disputed region» The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-03-03).

[2] (Ingelesez) Editorial, Reuters. «Syria's Assad ends state of emergency» U.S. (kontsulta data: 2026-03-03).

[1]

[2]