Gerrymandering

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Izendapenaren jatorria 1812an Gilbert Stuartek marraztutako karikatura honetan dago. Karikaturaten The Gerrymander izena, Massachusettseko Elbridge gobernadorearen Gerry izena eta salamander (ingelesez arrabio) hitzaren elkarketan datza, hautes-barrutiak zuen itxuraren ondorioz.

Gerrymandering delakoa XIX. mendetik aurrera politika zientzian eman izan den hauteskundeetako azpijokoa da, hauteskundeetan nahi den emaitza lortzeko asmoz lurralde bateko hautes-eremu ezberdinen elkarketa edo banaketaren bidez nahi den emaitza lortzeko asmoz.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hitz edo izendapen honek jatorria Massachusetts estatuko Elbridge Gerry gobernadorearengan du. 1812ko Massachusettsko legealdiaren hautes-eremuen mugen berbanaketa ezarri zuen, aurreko mugek Thomas Jeffersonen alderdi errepublikarrari garaipena ematen baizieten. Kazetariek eremu berrien banaketak arrabio (ingelesez "salamander") itxura zuela oharturik, Gerry-mander hitz-elkarketa asmatu zuten. Izendapenak arrakasta izan eta gaur egun arte iraun du.

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gerrymandering delakoa sor dezaketen hainbat hautes-barrutien diseinu-politikak ere badaude:

  • Kontzentrazio aktiboaren bidez: talde jakin baten bozkatzaileak barne hartzen dituen hautes-barrutiak ezarriz, barruti horren mugen barnean talde horrek gehiengoa izan dezan.
  • Sakabanaketa murriztailearen bidez: talde jakin batek dituen bozkak hainbat barrutitan sakabanatuz, eremu horietan gehiengorik izan ez dezan.
  • Kontzentrazio murriztailearen bidez: talde batek hainbat barrutitan duen gehiengoa barruti bakar batetara murriztuz, talde horrek gainontzeko barrutietan duen gehiengo totala murriztuz.
  • Sakabanaketa aktiboaren bidez: alderantziz, hainbat barrutitan ordezkarien gehiengoa hautatuz ordezkaritza gehiengo jakin bat lortzeko.
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gerrymandering Aldatu lotura Wikidatan