Gerrymandering

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Izendapenaren jatorria 1812an Gilbert Stuartek marraztutako karikatura honetan dago. Karikaturaten The Gerrymander izena, Massachusettseko Elbridge gobernadorearen Gerry izena eta salamander (ingelesez arrabio) hitzaren elkarketan datza, hautes-barrutiak zuen itxuraren ondorioz.

Gerrymandering XIX. mendetik aurrera politika zientzian eman izan den hauteskundeetako azpijokoa da, hauteskundeetan nahi den emaitza lortzeko asmoz lurralde bateko hautes-eremu ezberdinen elkarketa edo banaketaren bidez.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hitz edo izendapen honek jatorria Massachusetts estatuko Elbridge Gerry gobernadorearengan du. 1812ko Massachusettsko legealdiaren hautes-eremuen mugen berbanaketa ezarri zuen, aurreko mugek Thomas Jeffersonen alderdi errepublikarrari garaipena ematen baizieten. Kazetariek eremu berrien banaketak arrabio (ingelesez "salamander") itxura zuela oharturik, Gerry-mander hitz-elkarketa asmatu zuten. Izendapenak arrakasta izan eta gaur egun arte iraun du.

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gerrymandering delakoa sor dezaketen hainbat hautes-barrutien diseinu-politikak ere badaude:

  • Kontzentrazio aktiboaren bidez: talde jakin baten bozkatzaileak barne hartzen dituen hautes-barrutiak ezarriz, barruti horren mugen barnean talde horrek gehiengoa izan dezan.
  • Sakabanaketa murriztailearen bidez: talde jakin batek dituen bozkak hainbat barrutitan sakabanatuz, eremu horietan gehiengorik izan ez dezan.
  • Kontzentrazio murriztailearen bidez: talde batek hainbat barrutitan duen gehiengoa barruti bakar batetara murriztuz, talde horrek gainontzeko barrutietan duen gehiengo totala murriztuz.
  • Sakabanaketa aktiboaren bidez: alderantziz, hainbat barrutitan ordezkarien gehiengoa hautatuz ordezkaritza gehiengo jakin bat lortzeko.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gerrymandering Aldatu lotura Wikidatan