Thomas Jefferson

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson by Rembrandt Peale 1805 cropped.jpg
3. Ameriketako Estatu Batuetako presidentea

1801-03-04 - 1809-03-04
John Adams - James Madison
2. Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea

1797-03-04 - 1801-03-04
John Adams - Aaron Burr Itzuli
Ameriketako Estatu Batuetako estatu idazkaria

1790-03-22 - 1793-12-31
John Jay Itzuli - Edmund Randolph Itzuli
Virginiako gobernadorea

1779-06-01 - 1781-06-03
Patrick Henry - William Fleming Itzuli
United States Ambassador to France Itzuli


Benjamin Franklin - William Short Itzuli
enbaxadore

Bizitza
Jaiotza Shadwell Itzuli1743ko apirilaren  13a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua Monticello
Hôtel de Langeac Itzuli
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Charlottesville1826ko uztailaren  4a (83 urte)
Hobiratze lekua Monticello
Heriotza modua berezko heriotza: Bakteriemia
uremia
Familia
Aita Peter Jefferson
Ama Jane Randolph Jefferson
Ezkontidea(k) Martha Jefferson Itzuli  (1772-01-01 -  1782-09-06)
Bikotea(k) Sally Hemings Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa College of William & Mary Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
frantsesa
italiera
latina
Irakaslea(k) William Small Itzuli
Jarduerak
Jarduerak legelaria, politikaria, estatu-politikaria, maisu/maistra, kriptografoa, arkitektoa, idazlea, diplomazialaria, filosofoa, asmatzailea, nekazaria eta slaveholderra Itzuli
Altuera 1,89 metro
Kidetza Amerikako Sozietate Filosofikoa
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Académie des Inscriptions et Belles-Lettres Itzuli
Arteen eta Zientzien Herbehereetako Errege Akademia
Warsaw Society of Friends of Learning Itzuli
American Antiquarian Society Itzuli
Musika instrumentua biolina
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Deismoa
Alderdi politikoa Democratic-Republican Party Itzuli
IMDb nm1129524
ThomasJeffersonSignature.png

Thomas Jefferson (1743ko apirilaren 13a - 1826ko uztailaren 4a), Estatu Batuetako hirugarren presidentea izan zen, 1801 eta 1809 urteen bitartean. Alderdi Errepublikarrekoa izan zen (gero, Alderdi Errepublikar Demokrata ere deitu izan dena), kongresuko arduradun kontinental, gobernatzaile, estatuko idazkari eta lehendakari ordea ere izan zen. Independentziaren aldeko aldarrikapenaren (Independentzia Adierazpenaren) egile nagusia izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Virginiako gobernari aukeratu zuten 1776an eta kargu horretan egon zen 1781 arte. Ondoren, Estatu Batuen ordezkari nagusia izan zen Parisen eta estatuko lehen idazkari nagusi izendatu zuten 1789an. 1794an George Washingtonengandik urrundu zen, Frantziako Iraultzaren alde agertu zelako; gainera, Estatu Batuetako Lehenengo Bankuaren kontrako jarrera hartu zuen, Washingtonek ez bezala. Jeffersonek lehenengo Alderdi Errepublikanoa bultzatu zuen aurrerantzean, Alderdi Federalistaren aurrez aurre.

Estatu Batuetako lehendakari izan zen 1801-1809 bitartean eta Washingtonen kokatu zuen hiriburua, Estatu Batuen gobernu egoitza izateko propio sortutako hiria. Louisianako estatua eta lurraldea (Missouri deitzekoa) erosi zizkion Napoleoni 1803an, eta Europako gerra girotik kanpo eduki zuen bere herria ondoko urteetan. Lehendakaritza utzi eta Virginiako hezkuntzaz eta unibertsitateaz arduratu zen. Eraikuntzan ere aritu zen eta estilo berri bat hedatu zuen, errepublika gaztea izenekoa. Aski ezagunak zituen zientziaren metodoak; pisuei eta neurriei buruz saioak egin zituen.

Jeffersonen demokrazia eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Jeffersondar demokrazia»

Thomas Jefferson zen Estatu Batuak izan behar zenari buruzko ideologia bietako baten sortzailea. Bestea, berriz, Alexander Hamiltonek eta, neurri handi batean, George Washingtonek adierazi zuten hasiera batean. Orduko Alderdi Errepublikanoan hezurmamitu ziren bere ikuspegiak (geroago Alderdi Demokrata bihurtua), Alderdi Federalistari kontrajarria.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Biografia Artikulu hau biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Thomas Jefferson Aldatu lotura Wikidatan