Thomas Jefferson

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson by Rembrandt Peale 1805 cropped.jpg
United States Ambassador to France


Benjamin Franklin - William Short
Virginiako gobernadorea

1779ko ekainak 1 - 1781eko ekainak 3
Patrick Henry - William Fleming
Ameriketako Estatu Batuetako estatu idazkaria

1790eko martxoak 22 - 1793ko abenduak 31
John Jay - Edmund Randolph
2. Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea

1797ko martxoak 4 - 1801eko martxoak 4
John Adams - Aaron Burr
3. Ameriketako Estatu Batuetako presidentea

1801eko martxoak 4 - 1809ko martxoak 4
John Adams - James Madison
Bizitza
Jaiotza Shadwell1743ko apirilaren 13a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Charlottesville city konderria1826ko uztailaren 4a (83 urte)
Hobiratze lekua Monticello
Heriotza modua berezko heriotza (Bakteriemia
uremia)
Familia
Aita Peter Jefferson
Ama Jane Randolph Jefferson
Ezkontidea(k) Martha Jefferson
Bikotea(k) Sally Hemings
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa College of William & Mary
Hizkuntzak ingelesa
frantsesa
italiera
latina
Lanbidea
Lanbidea maisua, kriptografoa, arkitektoa, abokatua, idazlea, diplomazialaria, politikaria, filosofoa, asmatzailea, nekazaria eta slaveholderra
Altuera 1,89±0,01 metro
Kidetza Amerikako Sozietate Filosofikoa
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Académie des Inscriptions et Belles-Lettres
Arteen eta Zientzien Herbehereetako Erret Akademia
Warsaw Society of Friends of Learning
American Antiquarian Society
Sinesmenak
Erlijioa deisma
Alderdi politikoa Democratic-Republican Party
IMDb nm1129524
ThomasJeffersonSignature.png

Thomas Jefferson (1743ko apirilaren 13a - 1826ko uztailaren 4a), Estatu Batuetako hirugarren presidentea izan zen, 1801 eta 1809 urteen bitartean. Alderdi Errepublikarrekoa izan zen (gero, Alderdi Errepublikar Demokrata ere deitu izan dena), kongresuko arduradun kontinental, gobernatzaile, estatuko idazkari eta lehendakari ordea ere izan zen. Independentziaren aldeko aldarrikapenaren (Independentzia Adierazpenaren) egile nagusia izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Virginiako gobernari aukeratu zuten 1776an eta kargu horretan egon zen 1781 arte. Ondoren, Estatu Batuen ordezkari nagusia izan zen Parisen eta estatuko lehen idazkari nagusi izendatu zuten 1789an. 1794an George Washingtonengandik urrundu zen, Frantziako Iraultzaren alde agertu zelako; gainera, Estatu Batuetako Lehenengo Bankuaren kontrako jarrera hartu zuen, Washingtonek ez bezala. Jeffersonek lehenengo Alderdi Errepublikanoa bultzatu zuen aurrerantzean, Alderdi Federalistaren aurrez aurre.

Estatu Batuetako lehendakari izan zen 1801-1809 bitartean eta Washingtonen kokatu zuen hiriburua, Estatu Batuen gobernu egoitza izateko propio sortutako hiria. Louisianako estatua eta lurraldea (Missouri deitzekoa) erosi zizkion Napoleoni 1803an, eta Europako gerra girotik kanpo eduki zuen bere herria ondoko urteetan. Lehendakaritza utzi eta Virginiako hezkuntzaz eta unibertsitateaz arduratu zen. Eraikuntzan ere aritu zen eta estilo berri bat hedatu zuen, errepublika gaztea izenekoa. Aski ezagunak zituen zientziaren metodoak; pisuei eta neurriei buruz saioak egin zituen.

Jeffersonen demokrazia eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Jeffersondar demokrazia»

Thomas Jefferson zen Estatu Batuak izan behar zenari buruzko ideologia bietako baten sortzailea. Bestea, berriz, Alexander Hamiltonek eta, neurri handi batean, George Washingtonek adierazi zuten hasiera batean. Orduko Alderdi Errepublikanoan hezurmamitu ziren bere ikuspegiak (geroago Alderdi Demokrata bihurtua), Alderdi Federalistari kontrajarria.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Biografia Artikulu hau biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Thomas Jefferson Aldatu lotura Wikidatan