Edukira joan

Gila konderria (Arizona)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Gila konderria
Gila County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Arizona
Kodea04007
HiriburuaGlobe
Gila konderria (Arizona) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Gila konderria (Arizona)
Gila konderria (Arizona)

Gila konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak33°47′28″N 110°50′11″W / 33.791111111111°N 110.83638888889°W / 33.791111111111; -110.83638888889
Biztanleria53.272 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		12.420,1 km2
12.322,99 km2 (%99.22)
97,11 km2 (%0.78)
Dentsitatea4,32 bizt/km2
Datu gehigarriak
https://www.gilacountyaz.gov/

Gila konderria (ingelesez: Gila County) Arizonako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Globe da. Azken erroldaren arabera 53.272 biztanle zituen 12.421 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gila konderriak 12.420,1 kilometro koadro ditu. Horietatik 97,11 ura dira. Beste 12.322,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,23 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Gila konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 15,8 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (26,3 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 34,2 °C) eta hotzena abendua (6,1 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −0,7 °C). Urteko prezipitazioa 473 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abuztua da (70 mm) eta lehorrena ekaina (7 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,3 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (14,7 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2016, 2017, 2018, 2020 eta 2025. Urterik beroena 2017 izan zen (17,0 °C) eta hotzena 1912 (13,7 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 1773 berokuntza-gradu-egun eta 858 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Gila konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 13.3 15.0 18.6 22.6 27.5 33.2 34.2 33.0 30.4 24.8 18.1 12.8 23.6
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.5 7.9 10.8 14.1 18.6 23.9 26.3 25.4 22.5 16.7 10.6 6.1 15.8
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -0.4 0.7 3.0 5.7 9.7 14.7 18.5 17.9 14.6 8.7 3.1 -0.7 7.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 57 56 44 16 12 7 60 70 39 31 33 48 473
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (14,7 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+1,0+1,5+1,5+1,4+1,2+1,3+1,2+1,3+1,3+1,1+1,1
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 30 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (14,7 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 53.272 biztanle zeuden. Biztanleen % 55,6 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 44,4 landa-eremuetan. Batez besteko adina 51,7 urtekoa zen, 50,4 urtekoa gizonezkoen artean eta 53,0 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 19,3 18 urtetik beherakoak ziren eta % 29,8 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 99,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,8 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.000189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 26.527 gizon, 26.745 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.47
 
85+
 
3.13
3.20
 
80-84
 
3.62
5.88
 
75-79
 
5.77
8.47
 
70-74
 
8.32
9.40
 
65-69
 
9.41
8.44
 
60-64
 
9.51
7.29
 
55-59
 
7.68
5.33
 
50-54
 
5.90
4.57
 
45-49
 
4.58
4.32
 
40-44
 
4.06
4.68
 
35-39
 
4.32
4.73
 
30-34
 
4.82
4.86
 
25-29
 
4.48
4.46
 
20-24
 
3.93
5.70
 
15-19
 
5.09
5.92
 
10-14
 
5.61
5.69
 
5-9
 
5.24
4.59
 
0-4
 
4.55
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 53.272 biztanle zeuden. Herritarren % 17,4 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 74,5 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 61,5[oh 3]; % 0,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; % 1,0 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,8; % 3,8 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,1; % 19,7 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 16,2; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 4][5]

Arraza/etnia Arizonako mapa
Etnizitatea
2000
83,4 %
16,6 %
2010
82,1 %
17,9 %
2020
82,6 %
17,4 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
77,8 %
12,9 %
6,6 %
2010
80,2 %
17,3 %
2020
74,5 %
19,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 51,0 estatu berean jaiotakoak, % 44,8 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 3,6 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 67,5 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 32,5 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 44,6, biztanleria osoaren % 1,6); ondoren Asian (% 19,7, % 0,7), Europan (% 19,5, % 0,7), Ipar Amerikan (% 10,1, % 0,4) eta Afrikan (% 6,2, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Arizonako mapa
Jaioterria
51,0 %
44,8 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
67,5 %
32,5 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
44,6 %
19,7 %
19,5 %
10,1 %
6,2 %
Latinoamerika Asia Europa Ipar Amerika Afrika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 32.373 etxebizitza zeuden, horietatik % 68,9 okupatuta eta % 31,1 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 75,9 jabeek okupatutakoak ziren eta % 24,1 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 22.312 etxegune zeuden guztira, horietatik % 62,3 familia-etxeguneak ziren eta % 37,7 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 71,4 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 28,6 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 83,3 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 16,7 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 845 pertsona (biztanleria osoaren % 1,6); horietatik 408 zuzentze- eta gazte-egoitzetan bizi ziren.[7]

32.373etxebizitza
22.312okupatuak
845talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Arizonako mapa

16.935
5.377
10.061
Jabetzan (16.935) Alokairuan (5.377) Hutsik (10.061)

Etxegune motak

9.914
2.667
7.009
1.409
Ezkondutako bikotea (9.914) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (1.313) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (2.667) Bakarrik bizi (7.009) Beste norbaitekin (1.409)

Talde-bizilekuetako biztanleria

408
437
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (408) Beste (437)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 90,5k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 18,7k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 7,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
191221010.3%77938.1%1.056
19161.49526.1%3.68664.3%552
19203.31153.4%2.89446.6%0
19242.19334.5%2.21834.9%1.937
19283.43650.6%3.34149.2%13
19321.86527.8%4.62568.8%228
19361.52623.2%4.85974.0%183
19402.62431.2%5.75268.4%31
19442.26031.8%4.81867.8%29
19482.32932.1%4.78065.8%156
19523.77043.3%4.92856.7%0
19564.23451.3%4.02648.7%0
19603.80642.0%5.25157.9%8
19643.71335.2%6.82164.7%3
19683.61037.2%4.83149.8%1.265
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19725.67354.7%4.29541.4%404
19765.13642.9%6.44053.8%386
19807.40555.3%5.06837.8%926
19848.54356.0%6.50942.7%197
19887.86151.4%7.14746.7%291
19925.78131.3%7.57141.0%5.126
19966.40736.8%8.57749.3%2.427
20009.15851.6%7.70043.4%878
200412.34359.1%8.31439.8%220
200814.09562.9%7.88435.2%438
201213.45562.3%7.69735.6%443
201614.18263.0%7.00331.1%1.330
202018.37766.4%8.94332.3%358
202418.90168.4%8.50430.8%243

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 61.986 $ zen ( Arizonako mapa), eta familiena, 74.825 $. Per capita errenta 35.047 $ zen. Biztanleriaren % 16,9 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 6,8k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 5,7k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

61.986 $etxegunearen errenta mediana
74.825 $familiaren errenta mediana
35.047 $biztanleko errenta
% 16,9pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,8
% 8,2
% 12,7
% 14,6
% 8,3
< 10.000 $ — % 6,8 (1.597) 10.000-14.999 $ — % 3,7 (874) 15.000-19.999 $ — % 4,0 (934) 20.000-24.999 $ — % 4,3 (1.028) 25.000-29.999 $ — % 4,1 (966) 30.000-34.999 $ — % 4,2 (991) 35.000-39.999 $ — % 4,8 (1.134) 40.000-44.999 $ — % 4,0 (948) 45.000-49.999 $ — % 4,0 (949) 50.000-59.999 $ — % 8,2 (1.944) 60.000-74.999 $ — % 12,7 (3.004) 75.000-99.999 $ — % 14,6 (3.443) 100.000-124.999 $ — % 8,3 (1.957) 125.000-149.999 $ — % 5,3 (1.258) 150.000-199.999 $ — % 5,4 (1.266) ≥ 200.000 $ — % 5,7 (1.352)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Gila_konderria_(Arizona)&oldid=11829317"(e)tik eskuratuta