Itsas armika
| Itsas armika | |
|---|---|
 | |
| Sailkapen zientifikoa | |
| Erreinua | Plantae |
| Ordena | Apiales |
| Familia | Apiaceae |
| Generoa | Eryngium |
| Espeziea | Eryngium maritimum |
Itsas armika (Eryngium maritimum) Apiaceae familiako landarea da, Europako kostaldetan jatorria duena.[1] Elisabetar aroan, bere sustraiak afrodisiakoak zirela uste zuten.[2]
Lora-zaintzan maiz landatzen da, lore urdin-moreak baititu.
Deskribapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Landare psamofiloa da, hau da, lur hareatsuetan hazten da nagusiki. Erroseta basal bat du, 50 zentimetroko altuerako zurtoin gogor eta arantzatsuak dituena. Zurtoin samurrak noizbehinka jaten dira, zainzuriaren ordez, eta afrodisiako moderatutzat hartzen dira.
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Elisabetar garaian, landare honen sustrai gozoak eringo izeneko gozoki gisa saltzen ziren. Propietate afrodisiakoak dituela uste da eta zentzu honetan Falstaff-ek aipatzen ditu Shakespeareren Windsor-en emagin alaiak lanean: [3]
Let the sky rain potatoes;
let it thunder to the tune of Green-sleeves,
hail kissing-comfits and snow eringoes,
let there come a tempest of provocation...
William Shakespeare, "The Merry Wives of Windsor", Act 5, scene v
Taxonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eryngium maritimun Carlos Linneok deskribatu zuen, eta Species Plantarum 1: 233n argitaratu zen. 1573. [4]
Zitologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eryngium maritimun-en kromosoma kopurua (Fam. Umbelliferae) eta taxon azpiespezifikoak: 2n = 16. [5]
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Eryngium: izen generikoa, segur aski trikuak gogoratzen duen hitzari erreferentzia egiten diona: “Erinaceus” (bereziki grekozko “erungion” = “ción” hitzetik eratorria), nahiz eta “eruma” hitzetik ere etor litekeen (=protección), mota horretako landareen hosto arantzatsuei erreferentzia eginez.
Maritimun: latinezko epitetoa, “itsasokoa, kostaldetik hurbil dagoena” esan nahi duena. [6]
Sinonimia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Eryngium marinum Garsault. ([7]
Izen arruntak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Gazteñaniaz: cardo corredor de marina, cardo corredor marino , cardo de mar, cardo marino , cardo marítimo , eringio costero, eringio marino azul, eringio marítimo , panical marino. [8]
Galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Plants for a Future—PFAF Plant Database: Eryngium maritimum (Sea Holly)
- ↑ William Shakespeare. The Merry Wives of Windsor. in: Open Shakespeare. Open Knowledge Foundation.
- ↑ William Shakespeare. «The Merry Wives of Windsor». En Open Knowledge Foundation, ed. Open Shakespeare. Archivado desde el original el 27 de noviembre de 2010..
- ↑ «Eryngium maritimum». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado el 30 de septiembre de 2012..
- ↑ Chromosome studies in some Mediterranean and south European flowering plants. Larsen, K. (1956) Bot. Not. 109(3): 293-307.
- ↑ en Epítetos Botánicos.
- ↑ Eryngium maritimum en PlantList.
- ↑ 6. «Eryngium maritimum». Real Jardín Botánico: Proyecto Anthos. Consultado el 7 de marzo de 2014..
Bibliografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
- Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
- Mathias, M. E. & L. Constance. 1941. A synopsis of the North American species of Eryngium. Amer. Midl. Naturalist 25(2): 361–387.
- Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q21110
Multimedia: Eryngium maritimum / Q21110
Espezieak: Eryngium maritimum
 |
Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |