Edukira joan

Lafayette konderria (Wisconsin)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Lafayette konderria
Lafayette County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Wisconsin
Kodea55065
HiriburuaDarlington
Lafayette konderria (Wisconsin) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Lafayette konderria (Wisconsin)
Lafayette konderria (Wisconsin)

Lafayette konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak42°40′N 90°08′W / 42.66°N 90.14°W / 42.66; -90.14
Biztanleria16.611 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.643,53 km2
1.640,99 km2 (%99.85)
2,54 km2 (%0.15)
Dentsitatea10,12 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.co.lafayette.wi.gov

Lafayette konderria (ingelesez: Lafayette County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Darlington da. Azken erroldaren arabera 16.611 biztanle zituen 1.644 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lafayette konderriak 1.643,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,54 ura dira. Beste 1.640,99 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 10,24 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Lafayette konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 8,4 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (22,1 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 28,0 °C) eta hotzena urtarrila (−7,2 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −11,8 °C). Urteko prezipitazioa 972 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (141 mm) eta lehorrena urtarrila (34 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,9 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (7,7 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik bi 2000tik aurrerakoak dira (2012 eta 2024). Urterik beroena 2012 izan zen (10,3 °C) eta hotzena 1917 (5,6 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 3948 berokuntza-gradu-egun eta 353 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Lafayette konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -2.6 0.0 7.1 14.6 21.1 26.2 28.0 26.9 23.2 16.0 7.4 0.4 14.0
Batez besteko tenperatura (ºC) -7.2 -4.8 1.6 8.3 14.8 20.1 22.1 20.9 16.8 9.9 2.6 -4.0 8.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -11.8 -9.7 -3.8 2.0 8.4 14.0 16.1 14.8 10.4 3.9 -2.2 -8.3 2.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 34 37 55 97 110 141 117 104 97 78 60 43 972
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (7,7 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,7+2,0+0,9+0,5+0,7+1,10,0+0,5+0,5+0,5+1,1+1,9
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (7,7 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 16.611 biztanle zeuden. Biztanleria osoa landa-eremuan bizi zen. Batez besteko adina 40,9 urtekoa zen, 40,4 urtekoa gizonezkoen artean eta 41,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 24,8 18 urtetik beherakoak ziren eta % 18,7 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 103,1 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 103,5 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea10.00012.00014.00016.00018.00020.00022.00024.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 8.433 gizon, 8.178 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.72
 
85+
 
2.63
2.13
 
80-84
 
2.56
2.86
 
75-79
 
3.15
4.91
 
70-74
 
4.29
6.76
 
65-69
 
6.49
7.94
 
60-64
 
7.91
7.16
 
55-59
 
7.64
6.23
 
50-54
 
6.24
5.25
 
45-49
 
5.38
5.49
 
40-44
 
5.48
6.26
 
35-39
 
5.55
5.92
 
30-34
 
5.26
5.19
 
25-29
 
5.48
4.92
 
20-24
 
4.63
6.65
 
15-19
 
6.77
7.34
 
10-14
 
7.34
6.83
 
5-9
 
6.99
6.43
 
0-4
 
6.20
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 16.611 biztanle zeuden. Herritarren % 6,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 97,2 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 90,8[oh 3]; % 0,2 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; % 0,2 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; % 2,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,0; % 0,1 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,1 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1.[oh 4][5]

Arraza/etnia Wisconsingo mapa
Etnizitatea
2000
99,4 %
2010
96,9 %
2020
93,4 %
6,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
99,0 %
2010
98,7 %
2020
97,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 71,0 estatu berean jaiotakoak, % 24,2 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 4,2 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 23,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 76,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 83,5, biztanleria osoaren % 3,5); ondoren Asian (% 10,0, % 0,4) eta Europan (% 5,9, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Wisconsingo mapa
Jaioterria
71,0 %
24,2 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
23,7 %
76,3 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
83,5 %
10,0 %
Latinoamerika Asia Europa Afrika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 7.156 etxebizitza zeuden, horietatik % 92,5 okupatuta eta % 7,5 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 77,3 jabeek okupatutakoak ziren eta % 22,7 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 6.618 etxegune zeuden guztira, horietatik % 66,8 familia-etxeguneak ziren eta % 33,2 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 79,9 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 20,1 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 82,1 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 17,9 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 131 pertsona (biztanleria osoaren % 0,8); horietatik 16 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 15 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

7.156etxebizitza
6.618okupatuak
131talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Wisconsingo mapa

5.114
1.504
538
Jabetzan (5.114) Alokairuan (1.504) Hutsik (538)

Etxegune motak

3.535
528
1.804
Ezkondutako bikotea (3.535) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (359) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (528) Bakarrik bizi (1.804) Beste norbaitekin (392)

Talde-bizilekuetako biztanleria

16
15
100
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (16) Unibertsitateko egoitzak (15) Beste (100)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 91,5k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 22,6k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 6,7k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18922.36647.9%2.28646.2%291
18962.91954.7%2.23641.9%177
19002.85255.8%2.10041.1%156
19042.87558.2%1.92839.0%138
19082.83256.0%2.10041.5%129
19121.74739.1%1.85241.5%864
19162.54454.1%2.05943.8%102
19204.89376.1%1.35721.1%179
19242.67134.7%1.26516.4%3.763
19285.13458.5%3.58540.9%52
19323.24639.5%4.88659.5%81
19363.80141.1%4.97653.8%470
19405.05953.7%4.31545.8%45
19444.42154.3%3.69645.4%30
19483.28846.3%3.74052.6%76
19525.73166.2%2.90533.6%17
19564.73359.3%3.21240.3%33
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19604.71556.6%3.60743.3%8
19643.19441.6%4.47158.3%6
19684.08455.1%2.85338.5%475
19724.89862.9%2.80436.0%84
19764.13150.5%3.83946.9%213
19804.42151.5%3.59841.9%572
19844.58460.4%2.96139.0%41
19883.66550.7%3.52148.7%44
19922.58232.9%3.14340.0%2.134
19962.17233.6%3.26150.5%1.027
20003.33645.9%3.71051.1%217
20043.92946.8%4.40252.5%57
20082.98438.1%4.73260.4%115
20123.31441.7%4.53657.0%102
20163.97751.9%3.28842.9%397
20204.82156.4%3.64742.6%87
20245.25659.5%3.46939.3%107

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 76.462 $ zen ( Wisconsingo mapa), eta familiena, 91.810 $. Per capita errenta 37.123 $ zen. Biztanleriaren % 11,9 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 4,1k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 5,9k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

76.462 $etxegunearen errenta mediana
91.810 $familiaren errenta mediana
37.123 $biztanleko errenta
% 11,9pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,3
% 9,5
% 15,7
% 12,9
% 7,5
% 9,0
< 10.000 $ — % 4,1 (279) 10.000-14.999 $ — % 3,3 (221) 15.000-19.999 $ — % 2,9 (195) 20.000-24.999 $ — % 3,1 (210) 25.000-29.999 $ — % 4,1 (278) 30.000-34.999 $ — % 4,5 (303) 35.000-39.999 $ — % 2,6 (177) 40.000-44.999 $ — % 3,4 (230) 45.000-49.999 $ — % 4,1 (280) 50.000-59.999 $ — % 7,3 (495) 60.000-74.999 $ — % 9,5 (641) 75.000-99.999 $ — % 15,7 (1.065) 100.000-124.999 $ — % 12,9 (875) 125.000-149.999 $ — % 7,5 (510) 150.000-199.999 $ — % 9,0 (607) ≥ 200.000 $ — % 5,9 (397)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-10-06ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Lafayette_konderria_(Wisconsin)&oldid=11832487"(e)tik eskuratuta