Lingua franca nova
| Lingua franca nova | |
|---|---|
| lingua franca nova — elefen | |
 | |
| Datu orokorrak | |
| Lurralde eremua | Mundu osoan |
| Hiztunak | 200 |
| Ofizialtasuna | Ez da inongo hizkuntza ofiziala, baina nazioarteko talde gutxi batzuk ofizialtzat dute |
| Araugilea | Q65446665  |
| Hizkuntza sailkapena | |
| Hizkuntza eraikia | |
| Informazio filologikoa | |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua, nominatibo-akusatibo hizkuntza eta hizkuntza malgukaria |
| Denbora gramatikalak | lehenaldia, orainaldia eta geroaldia |
| Modu gramatikalak | baldintzazko modua eta infinitiboa |
| Alfabetoa | latindar alfabetoa eta alfabeto zirilikoa |
| Sortzailea | G. C. Boeere |
| Hizkuntza kodeak | |
| ISO 639-3 | lfn |
| Glottolog | ling1267 |
| Wikipedia | lfn |
| IETF | lfn |
Lingua Franca Nova edo elefen George C. Boereek sortutako hizkuntza eraiki bat da. Literatura produkzioa eman duen hizkuntza eraikia da. (Esate baterako La marcia nonconoseda bezalako literatura lanak idazteko erabili izan da[1]. Vicente Costalagok idatzi zuen eta 2024eko martxoaren 4an argitaratu zen).
Sarrera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lingua franca nova (edo elefen) nazioarteko komunikazioetarako benetan sinplea, koherentea eta ikasteko erraza izateko diseinatu den hizkuntza da. Hainbat ezaugarri ditu:
- Fonema kopuru txikia du. Italiera edo gaztelaniaren antzeko fonemak ditu.
- Ahoskatzen den bezala idazten da, erregulartasunak eta erraztasuna bilatu da ortografian. Umeak ez ditu urteak eman behar irregulartasunak ikasten.
- Gramatika oso erregularra du, munduko kreoleko hizkuntzak bezala.
- Hitz berriak sortzeko afixu produktiboen sistema mugatu eta guztiz erregularra du.
- Hitzen ordenarako arauak ondo zehaztuta ditu, hizkuntza nagusi askorekin bat datozenak.
- Hizkuntza erromaniko modernoetan guztiz oinarritutako hitzen zerrenda du. Hizkuntza hauek oso hedatuta daude, eragin handia dute eta ingelesaren hiztegiaren zatirik handienari lagundu diote.
- Latin eta greziar neologismo teknikoak onartzeko diseinatuta dago, de facto "munduko estandarra" izateko.
- Hizkuntza erromanikoak ezagutzen dituztenentzat nahiko “naturala” izateko diseinatuta dago, besteentzat askoz zailagoa izan gabe.
Gramatika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lingua franca novaren gramatika (elefen) hizkuntza erromanikoen gramatika arruntaren sinplifikazioa da, gaztelania, frantsesa, italiera, katalana eta portugesa. Haitiko kreolera, Cabo Verde, Papiamento eta Chavacano bezalako hizkuntza erromanikoen kreolaren gramatikaren antza du.
Literatura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lingua Franca Novako literatura batez ere bi obra motaz osatuta dago: hizkuntzan zuzenean idatzitako jatorrizko testuak eta beste hizkuntza batzuetako obra ezagunen itzulpenak. Jarduera literarioa hizkuntza aurkeztu eta berehala hasi zen, lehen erabiltzaileak idazketarekin eta itzulpenarekin esperimentatzen hasi zirenean.
Lingua Franca Novaz ezagutzen den lehen itzulpen literarioa Ernest Hemingwayren “Hills Like White Elephants” izan zen, 1999an Daniel Alegrettek itzulia. Lehen itzulpen honek hizkuntzaren formazio-etapa islatzen du eta bere tradizio literarioaren hasiera markatzen du.
Denborarekin, obra gehigarri asko itzuli ziren Lingua Franca Novara, ipuin laburrak, eleberriak eta egile ezagunen testu klasikoak barne. Obrak itzuli zaizkien idazleen artean Edgar Allan Poe, Oscar Wilde, Antoine de Saint-Exupéry, Lewis Carroll, Charles Dickens eta William Shakespeare daude. Itzulpen hauek hizkuntzarentzako lehen oinarri literarioa finkatzen lagundu zuten. Itzultzaile nagusien artean C. George Boeree, Simon Davies eta Michel Gaillard daude.
Jatorrizko idazketa ere garatu da hizkuntza-komunitatearen barruan. Poesia generorik nabarmenetako bat da, Guido Crufioren ekarpen aipagarriekin, Lingua Franca Novaz hainbat poema idatzi baititu.
Vicente Costalagok literatura eta itzulpen proiektu garrantzitsu ugari burutu ditu. Horien artean daude Lau Ebanjelioen itzulpena, C. George Boereeren heriotzaren ondoren idatzitako “Adio” elegia, hizkuntzako lehen jatorrizko eleberria, “La xerca per Pahoa” (2020an argitaratua), haurrentzako hainbat liburu eta ipuin tradizionalen moldaketak, hala nola “Encontra la familia,” “Blancaneva,” eta “Fables de Esopo,” eta zenbait eskuliburu, adibidez Cultur Clasica.
Lingua Franca Novako literatura oraindik nahiko gaztea den arren, itzulpen, poema, ipuin eta hezkuntza-obra berrien bidez hazten jarraitzen du. Elefen hiztunen komunitateak hedatzen eta hizkuntzan kultura literario bereizgarri bat garatzen jarraitzen du.
Bandera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lingua franca novako bandera, 2004an Stefan Fisahn eta Beate Hornung-ek diseinatua, hizkuntzaren ikur nagusia da.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q146803
Multimedia: Lingua Franca Nova / Q146803