Hizkuntza eraiki

Hizkuntza eraikia» orritik birbideratua)
Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Hizkuntza eraikia (ingelesez: conlang edo constructed language) artifizialki sortutako hizkuntza da. Hiru multzo handitan banatu ditzakegu, funtzioaren arabera: hizkuntza lagungarriak (ingelesez: auxiliary languages edo auxlangs), nazioarteko komunikazioa errazteko bideratuak; hizkuntza proiektatuak (engineered languages edo engelangs), helburu esperimental, filosofiko edo logikazkoei lotuak; eta hizkuntza artistikoak (artistic languages edo artlangs), zio estetikoekin abiatuak.

Kontzeptualki horrela izanda ere, kontuan hartu behar dugu sorreran hizkuntza guztiak direla artifizialak, eta urteen joan-etorrian erabiltzaileek hiztun natural bihurtzen ditzutela.

Euskara batuaren eta hebreera modernoaren kasuak dira, nolabait: XX. mendean osagarri zaharretatik sortutako hizkuntzak dira, denborak aurrera egin ahala hiztun propio eta natural lortu dituztenak.

Hizkuntza lagungarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza lagungarriak nazioarteko komunikazioa ahalbidetzeko sortzen dira. Nazioarteko hizkuntza lagungarriak (ingelesez: international auxiliary language edo IAL) izena ere hartzen dute. Adibide ezagunenak dira esperantoa, volapüka, idoa eta interlingua. Laurek dituzte hainbat urteko esperientzia, hiztun kopuru zabala munduan zehar, eta baliabide ugari. Halaber, kotava sortu zen lehenengo bien akatsak zuzentzeko asmoz.

Romanica ere hizkuntza lagungarria da. Erromantze hizkuntzak batuta sortua, latin modernotzat erabiltzen da.

Bestalde, gestunoa edo nazioarteko keinu hizkuntza eraiki zuten, gor eta mutuek mundu osoan elkar ulertzeko kodetzat.

Hizkuntza proiektatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza logikoak edo esperimentalak dira. Loglan da horien adibide.

Hizkuntza artistikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artistikoak helburu estetikoekin eginak dira.

J. R. R. Tolkien idazleak sortutako quenya hizkuntza da adibide argia. Halaber, solresol hizkuntza dugu, musikaren notekin egina.

Azkenik, aipatzekoa da miresua hizkuntza, euskara hartu duelako osagarri, finlandierarekin nahasita. Elkarren arteko mintzaira urrunak izanda, kode berri bitxia edo exotikoa sortu dute horrela, helburu komunikatiborik bilatu gabe.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hizkuntza eraiki Aldatu lotura Wikidatan