Edukira joan

Mariposa konderria (Kalifornia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mariposa konderria
Mariposa County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Kalifornia
Kodea06043
HiriburuaMariposa
Mariposa konderria (Kalifornia) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Mariposa konderria (Kalifornia)
Mariposa konderria (Kalifornia)

Mariposa konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak37°35′N 119°55′W / 37.58°N 119.91°W / 37.58; -119.91
Biztanleria17.131 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		3.788,69 km2
3.752,42 km2 (%99.04)
36,27 km2 (%0.96)
Dentsitatea4,57 bizt/km2
Datu gehigarriak
https://www.mariposacounty.gov/

Mariposa konderria (ingelesez: Mariposa County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mariposa da. Azken erroldaren arabera 17.131 biztanle zituen 3.789 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mariposa konderriak 3.788,69 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,27 ura dira. Beste 3.752,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,21 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Mariposa konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 13,2 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (23,1 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 31,7 °C) eta hotzena abendua (5,1 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −0,4 °C). Urteko prezipitazioa 796 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urtarrila da (152 mm) eta lehorrena abuztua (2 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,0 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (12,5 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2015, 2020, 2021 eta 2024. Urterik beroena 2014 izan zen (14,7 °C) eta hotzena 1948 (11,3 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 2314 berokuntza-gradu-egun eta 452 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Mariposa konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 11.2 12.3 14.6 17.5 22.1 27.6 31.7 31.4 28.3 22.1 15.3 10.7 20.4
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.6 6.3 8.2 10.4 14.6 19.3 23.1 22.6 19.8 14.4 8.9 5.1 13.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.0 0.4 1.9 3.4 7.0 10.9 14.4 13.9 11.3 6.7 2.4 -0.4 6.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 152 134 127 70 39 10 3 2 7 42 74 137 796
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,5 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+0,7+0,8+0,3+0,7+0,6+0,5+0,8+1,7+0,9+0,5+0,5
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,5 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 17.131 biztanle zeuden. Biztanleria osoa landa-eremuan bizi zen. Batez besteko adina 52,1 urtekoa zen, 50,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 53,2 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 17,2 18 urtetik beherakoak ziren eta % 28,0 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 101,0 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 100,4 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.00021.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 8.609 gizon, 8.522 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.90
 
85+
 
2.95
3.29
 
80-84
 
3.26
5.04
 
75-79
 
5.60
8.06
 
70-74
 
7.33
9.22
 
65-69
 
9.39
9.73
 
60-64
 
10.58
8.06
 
55-59
 
8.53
5.44
 
50-54
 
6.16
4.70
 
45-49
 
4.71
5.05
 
40-44
 
4.98
5.68
 
35-39
 
4.98
5.55
 
30-34
 
4.96
4.94
 
25-29
 
4.59
4.08
 
20-24
 
3.58
4.73
 
15-19
 
4.19
4.96
 
10-14
 
5.34
5.26
 
5-9
 
4.66
4.30
 
0-4
 
4.22
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 17.131 biztanle zeuden. Herritarren % 12,5 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 85,6 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 74,9[oh 3]; % 0,7 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6; % 1,9 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,7; % 8,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,1; % 2,7 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,4; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,8 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,7.[oh 4][5]

Arraza/etnia Kaliforniako mapa
Etnizitatea
2000
92,2 %
7,8 %
2010
90,8 %
9,2 %
2020
87,5 %
12,5 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
88,9 %
2010
91,7 %
2020
85,6 %
8,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 67,1 estatu berean jaiotakoak, % 24,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 8,2 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 40,2 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 59,8 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 51,4, biztanleria osoaren % 4,2); ondoren Asian (% 17,4, % 1,4), Europan (% 17,2, % 1,4), Ipar Amerikan (% 7,7, % 0,6), Ozeanian (% 3,8, % 0,3) eta Afrikan (% 2,5, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Kaliforniako mapa
Jaioterria
67,1 %
24,3 %
8,2 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
40,2 %
59,8 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
51,4 %
17,4 %
17,2 %
7,7 %
Latinoamerika Asia Europa Ipar Amerika Ozeania Afrika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 9.760 etxebizitza zeuden, horietatik % 75,5 okupatuta eta % 24,5 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 72,1 jabeek okupatutakoak ziren eta % 27,9 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 7.372 etxegune zeuden guztira, horietatik % 62,8 familia-etxeguneak ziren eta % 37,2 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 75,7 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 24,3 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 80,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 19,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 262 pertsona (biztanleria osoaren % 1,5); horietatik 110 zuzentze- eta gazte-egoitzetan bizi ziren.[7]

9.760etxebizitza
7.372okupatuak
262talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Kaliforniako mapa

5.315
2.057
2.388
Jabetzan (5.315) Alokairuan (2.057) Hutsik (2.388)

Etxegune motak

3.504
700
2.215
527
Ezkondutako bikotea (3.504) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (426) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (700) Bakarrik bizi (2.215) Beste norbaitekin (527)

Talde-bizilekuetako biztanleria

110
152
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (110) Beste (152)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 90,3k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 31,8k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 13,2k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
189240439.9%52652.0%82
189656339.7%82958.4%27
190050540.8%71757.9%16
190446142.9%48645.2%128
190835236.9%48050.3%123
1912201.7%68958.9%461
191645132.8%80258.2%124
192048455.4%32036.6%70
192434440.2%16819.6%343
192865655.0%51743.4%19
193256027.5%1.38668.0%92
193662124.2%1.90774.4%35
19401.03534.5%1.93564.4%33
194496544.2%1.20355.1%17
19481.37855.9%98339.8%106
19522.21465.9%1.10232.8%43
19561.57760.3%1.03139.4%7
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19601.59954.0%1.33845.2%26
19641.26442.6%1.70457.4%0
19681.49649.9%1.18739.6%314
19722.12256.2%1.48739.3%170
19762.01246.6%2.09348.5%212
19803.08255.0%1.88933.7%637
19843.98961.2%2.39936.8%130
19883.76854.5%2.99843.4%144
19922.98236.0%3.02336.5%2.282
19963.97650.0%2.92036.7%1.053
20004.72758.5%2.81634.9%531
20045.21560.2%3.25137.5%192
20085.29854.9%4.10042.5%253
20125.14057.1%3.49838.9%362
20165.18558.4%3.12235.2%570
20205.95057.9%4.08839.8%242
20245.62559.2%3.62238.1%262

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 68.412 $ zen ( Kaliforniako mapa), eta familiena, 90.634 $. Per capita errenta 41.417 $ zen. Biztanleriaren % 14,0 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,3k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 9,0k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

68.412 $etxegunearen errenta mediana
90.634 $familiaren errenta mediana
41.417 $biztanleko errenta
% 14,0pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,9
% 7,8
% 10,6
% 11,2
% 8,8
% 9,2
% 7,6
% 9,0
< 10.000 $ — % 3,3 (250) 10.000-14.999 $ — % 6,9 (517) 15.000-19.999 $ — % 3,0 (226) 20.000-24.999 $ — % 4,1 (308) 25.000-29.999 $ — % 4,8 (358) 30.000-34.999 $ — % 4,0 (298) 35.000-39.999 $ — % 4,0 (301) 40.000-44.999 $ — % 3,1 (234) 45.000-49.999 $ — % 2,5 (189) 50.000-59.999 $ — % 7,8 (589) 60.000-74.999 $ — % 10,6 (794) 75.000-99.999 $ — % 11,2 (843) 100.000-124.999 $ — % 8,8 (661) 125.000-149.999 $ — % 9,2 (693) 150.000-199.999 $ — % 7,6 (574) ≥ 200.000 $ — % 9,0 (673)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mariposa_konderria_(Kalifornia)&oldid=11829428"(e)tik eskuratuta