Edukira joan

Merced konderria (Kalifornia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Merced konderria
Merced County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Kalifornia
Kodea06047
HiriburuaMerced
Merced konderria (Kalifornia) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Merced konderria (Kalifornia)
Merced konderria (Kalifornia)

Merced konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak37°11′N 120°43′W / 37.19°N 120.71°W / 37.19; -120.71
Biztanleria281.202 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		5.124,31 km2
5.011,55 km2 (%97.8)
112,76 km2 (%2.2)
Dentsitatea56,11 bizt/km2
Datu gehigarriak
https://www.countyofmerced.com/

Merced konderria (ingelesez: Merced County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Merced da. Azken erroldaren arabera 281.202 biztanle zituen 5.107 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Merced konderriak 5.124,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 112,76 ura dira. Beste 5.011,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Merced konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 17,0 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (25,9 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 34,5 °C) eta hotzena abendua (8,5 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, 3,4 °C). Urteko prezipitazioa 293 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urtarrila da (63 mm) eta lehorrena uztaila (0 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,2 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (16,1 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2015, 2016, 2017 eta 2024. Urterik beroena 2014 izan zen (18,4 °C) eta hotzena 1897 (14,9 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 1340 berokuntza-gradu-egun eta 877 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Merced konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 13.5 16.4 19.5 22.6 27.1 31.5 34.5 33.9 31.5 26.0 18.6 13.5 24.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.7 10.9 13.2 15.6 19.4 23.1 25.9 25.3 23.2 18.3 12.5 8.5 17.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 3.9 5.3 6.8 8.5 11.6 14.8 17.2 16.7 14.8 10.7 6.3 3.4 10.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 63 54 46 22 12 2 0 0 1 15 26 51 293
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (16,1 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,4+1,0+1,3+1,0+1,3+0,9+0,6+0,8+1,7+1,3+0,8+1,0
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 30 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (16,1 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 281.202 biztanle zeuden. Biztanleen % 83,2 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 16,8 landa-eremuetan. Batez besteko adina 32,0 urtekoa zen, 31,0 urtekoa gizonezkoen artean eta 32,9 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 28,8 18 urtetik beherakoak ziren eta % 11,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 99,6 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,7 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea050.000100.000150.000200.000250.000300.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 140.337 gizon, 140.865 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.99
 
85+
 
1.63
1.19
 
80-84
 
1.55
1.91
 
75-79
 
2.28
2.93
 
70-74
 
3.27
3.88
 
65-69
 
4.18
4.91
 
60-64
 
5.15
5.41
 
55-59
 
5.52
5.46
 
50-54
 
5.44
5.51
 
45-49
 
5.71
6.01
 
40-44
 
5.95
6.57
 
35-39
 
6.65
6.77
 
30-34
 
6.64
7.24
 
25-29
 
6.89
7.93
 
20-24
 
7.25
8.99
 
15-19
 
8.64
8.81
 
10-14
 
8.41
8.17
 
5-9
 
7.93
7.34
 
0-4
 
6.91
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 281.202 biztanle zeuden. Herritarren % 61,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 64,0 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 24,4[oh 3]; % 7,6 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,9; % 18,5 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,0; % 7,1 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,7; % 1,1 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; % 0,6 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 1,2 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 4][5]

Arraza/etnia Kaliforniako mapa
Etnizitatea
2000
54,7 %
45,3 %
2010
45,1 %
54,9 %
2020
38,2 %
61,8 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
56,2 %
6,8 %
26,1 %
2010
70,8 %
7,6 %
15,8 %
2020
64,0 %
7,6 %
18,5 %
7,1 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 66,5 estatu berean jaiotakoak, % 6,9 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 25,6 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 42,0 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 58,0 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 76,9, biztanleria osoaren % 19,7); ondoren Asian (% 16,2, % 4,1), Europan (% 5,6, % 1,4), Ozeanian (% 0,5, % 0,1), Afrikan (% 0,5, % 0,1) eta Ipar Amerikan (% 0,3, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Kaliforniako mapa
Jaioterria
66,5 %
6,9 %
25,6 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
42,0 %
58,0 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
76,9 %
16,2 %
Latinoamerika Asia Europa Ozeania Afrika Ipar Amerika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 87.783 etxebizitza zeuden, horietatik % 95,1 okupatuta eta % 4,9 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 54,7 jabeek okupatutakoak ziren eta % 45,3 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 83.464 etxegune zeuden guztira, horietatik % 77,2 familia-etxeguneak ziren eta % 22,8 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 65,2 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 34,8 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 75,6 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 24,4 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 5.052 pertsona (biztanleria osoaren % 1,8); horietatik 1.643 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 2.186 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

87.783etxebizitza
83.464okupatuak
5.052talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Kaliforniako mapa

45.639
37.825
Jabetzan (45.639) Alokairuan (37.825) Hutsik (4.319)

Etxegune motak

42.007
7.681
14.770
14.367
Ezkondutako bikotea (42.007) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (7.681) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (14.770) Bakarrik bizi (14.367) Beste norbaitekin (4.639)

Talde-bizilekuetako biztanleria

1.643
2.186
1.223
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (1.643) Unibertsitateko egoitzak (2.186) Beste (1.223)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 72,3k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 15,3k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 4,7k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
188051641.1%73658.6%4
188480945.5%95353.6%17
188877343.0%97254.1%51
189278239.7%99550.5%195
189665336.2%1.11762.0%32
190081141.6%1.08155.4%58
190497249.1%86343.6%146
19081.10744.6%1.10044.3%276
1912100.2%1.97846.8%2.240
19162.13240.7%2.63750.4%467
19203.45763.0%1.53728.0%494
19243.57352.9%71010.5%2.466
19284.64460.2%2.97038.5%104
19322.92027.2%7.20267.1%612
19363.23025.5%9.20872.7%230
19406.10136.4%10.50162.6%182
19446.51841.3%9.19258.3%69
19487.72142.6%9.95954.9%444
195213.51253.3%11.63945.9%219
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
195611.43046.0%13.36653.8%56
196011.99043.4%15.54556.2%111
19648.81431.2%19.43168.7%24
196811.59540.9%14.45351.0%2.301
197217.73754.3%13.91442.6%997
197614.84246.1%16.63751.7%729
198018.04348.8%15.88642.9%3.067
198424.99758.8%17.01240.0%468
198821.71751.2%20.10547.4%592
199217.98136.5%20.13340.9%11.170
199620.84744.4%21.78646.4%4.305
200026.10251.8%22.72645.1%1.590
200432.77356.5%24.49142.3%696
200828.70445.0%34.03153.3%1.073
201227.58144.4%33.00553.2%1.471
201628.72540.6%37.31752.7%4.747
202039.39743.5%48.99154.1%2.166
202443.95550.9%40.19046.5%2.266

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 65.510 $ zen ( Kaliforniako mapa), eta familiena, 74.507 $. Per capita errenta 28.030 $ zen. Biztanleriaren % 19,1 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 6,7k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 7,2k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

65.510 $etxegunearen errenta mediana
74.507 $familiaren errenta mediana
28.030 $biztanleko errenta
% 19,1pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,7
% 7,7
% 10,8
% 13,4
% 9,1
% 6,6
% 7,3
% 7,2
< 10.000 $ — % 6,7 (5.756) 10.000-14.999 $ — % 4,0 (3.481) 15.000-19.999 $ — % 3,4 (2.907) 20.000-24.999 $ — % 4,4 (3.814) 25.000-29.999 $ — % 3,9 (3.374) 30.000-34.999 $ — % 4,3 (3.730) 35.000-39.999 $ — % 4,0 (3.464) 40.000-44.999 $ — % 3,2 (2.760) 45.000-49.999 $ — % 3,9 (3.359) 50.000-59.999 $ — % 7,7 (6.633) 60.000-74.999 $ — % 10,8 (9.308) 75.000-99.999 $ — % 13,4 (11.499) 100.000-124.999 $ — % 9,1 (7.873) 125.000-149.999 $ — % 6,6 (5.649) 150.000-199.999 $ — % 7,3 (6.243) ≥ 200.000 $ — % 7,2 (6.205)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Merced_konderria_(Kalifornia)&oldid=11829430"(e)tik eskuratuta