Nafarroako Matematika Olinpiada
| Nafarroako Matematika Olinpiada | |
|---|---|
| Mota | matematika lehiaketa |
| Indarraldi | 1992 - |
| Kokaleku | Nafarroa Garaia |
| Herrialdea | Espainia |
| Antolatzailea | Nafarroako Unibertsitate Publikoa eta Gustavo Ochoa |
Nafarroako Matematika Olinpiada Nafarroa Garaian Espainiako Matematika Olinpiadaren barrutiko fasea da.
Nafarroan egiten den ezagutza olinpiadarik zaharrena da, eta parte-hartzaile gehien dituen kirolaz kanpoko lehiaketa, gero eta gehiago baitago kopurua.
Urtero urtarrilean egiten da, Espainiako Matematikako Errege Elkarteak deituta.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nafarroako Matematika Olinpiada antolatu aurretik, hainbat nafarrek, hala nola Daniel Lasaosak 1990ean,[1] eta María Teresa Lozanok 1964an, parte hartu zuten Zaragozako barrutiko Matematika Olinpiadan,[2] eta lehiaketaren barrutiko fasean.
Nafarroako barrutiko fasea 1992tik egiten da Gustavo Ochoaren zuzendaritzapean.[3]
2009an, Ander Lamaisón matematikariak sailkatu zen fase nazionalerako. 2011ko Espainiako Matematika Olinpiada Iruñean egin zen,[4] eta Anderrek hartu zituen parte-hartzaileak.[5]
Hiru nafarrek bakarrik irabazi dute urrezko domina 2011ra arte: Ander Lamaisónek amaitu zuen 2010ean, Daniel Lasaosak bigarren postua lortu zuen 1990ean eta José Luis Ansorenak seigarren postua lortu zuen 1985ean.[6]
2011n, Olinpiada Matematikoa bi aldiz egin zen Nafarroan: tokiko fasea 2011ko urtarrilean, eta dagokion fasea 2012ko abenduaren 16an. Abenduko fasean, 33 parte-hartzaile izan ziren, 16 mutil eta 17 neska.[7]
2013az geroztik, Nafarroak, Aragoi eta Errioxarekin batera, Torneo Matemático Triangularkoan parte hartu du, hiru eskualdeen artean urtero egiten den Espainiako Olinpiada Matematikorako prestaketa txapelketa.[8] Jorge Casanova Moya izan zen txapelketaren irabazlea 2020an.[9]
2021ean, Nicolás Atanesek Ni caso a la OME izeneko artikulu bat argitaratu zuen Diario 16 egunkarian, 2021eko Espainiako Matematika Olinpiadaren etapari buruz, unibertsitate barruti bakoitzean. Artikuluan, Atanesek hau adierazi zuen: "Aurten, eta ohi bezala, eragin txikia izan du. Ez komunikabideetan ezta sozialki ere".[10] Atanesentzat, Matematika Olinpiadak matematikarekiko zuen interesa piztu zuen. 2021eko uztailaren 30ean, Atanesek eta Virus Matemáticok benetako matematika klase bat eta Matematika Olinpiada bat antolatu zituzten Nafarroako Unibertsitate Publikoan, Gustavo Ochoarekin batera.[11]
2021ean, Ander Lamaisón nafarrak lehenengo problema, 5. zenbakia, arrakastaz proposatu zuen 2021eko Nazioarteko Matematika Olinpiadarentzat, baita finalista izateko ere, Espainiako historian lehen aldiz Nazioarteko Matematika Olinpiadaren barruan.[12]
2023ko martxoan, Daniel Lasaosa Medardek "Olinpiada matematikoa" liburua argitaratu zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoaren bidez, Olinpiada Matematikoetan parte hartu nahi duten bigarren hezkuntzako ikasleei zuzenduta.[13]
2024ko urtarrilaren 26an, Iruñean, 2024ko Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Biltzar Bienalan aurkeztu zen Nafarroako Matematika-Talentu Tailerra aurkezteko, Nafarroan matematika zabaltzeko elkartea, eta Gustavo Ochoa irakasleari omenaldi gisa ere balio izan zuen.[14]
2025eko edizioan, lehiaketak 75 ikasleren parte-hartze errekorra izan zuen, lehiaketa honetan inoiz lortu gabeko kopuru bat.[15]
2026an, urtarrilaren 16an ospatu zen, eta 45 ikaslek parte hartu zuten.[16]
Prestaketa saioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Nafarroako Unibertsitate Publikoak prestatzeko saioak antolatzen ditu Espainiako Matematika Olinpiadaren barrutiko fasea ospatu aurretik larunbat batzuetan urritik abendura bitartean, besteak beste, Gustavo Ochoak irakatsi zuen.[17]
Prestaketak balio izan dio, adibidez, Ander Mirandari, 2022an Diario de Noticias egunkariari esan zion:
Larunbatetan entrenatzen dugu Nafarroako Unibertsitate Publikoa, nahiz eta institutuan ere ariketak egin eta etxean prestatzen ditudan[18]
Prestaketa horietara joan ezin direnentzat, Unibertsitateko webgunean sareko baliabideak daude argitaratuta.[19]
Prestaketa saio hauek Nafarroako zirkulu matematiko moduko bat dira.
Irabazleak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Urtero, hiru ikasle sailkatzen dira Espainiako Matematika Olinpiadako, Nafarroa fasean, baina Unibertsitateak urtero argitaratzen du sailkatuen ordena.
Hauek dira Espainiako Matematika Olinpiada Nafarroa faseko irabazleak:
- 2026: Oroel Villanúa[20]
- 2025: Anuar Egozcue[21]
- 2024: Mikel Pérez de Gracia[22]
- 2023: Mikel Pérez de Gracia[23]
- 2022: Ander Miranda Zapata[24]
- 2021: David Lecumberri[25]
- 2020: David Lecumberri[26]
- 2019: José María Armendáriz Armenteros[27]
- 2018: Alejandro Basilio Galván[28]
- 2017: Alejandro Basilio Galván[29]
- 2016: Sergio Cía Luvecce
- 2015: Jon Liberal Huarte
- 2014: Sergio Jorajuría Lázaro
- 2013: Eva Jiménez Siebert
- 2012: Iñigo Urtiaga
- 2011: José Sebastián Ochotorena
- 2010: Ander Lamaisón
- 2009: Ander Lamaisón
- 2008: Miryam Aranzadi De Miguel
- 2007: Javier Rodrigo Aznárez
- 2006: María Bona Gallego
- 2005: Javier Fresán Leal
- 2004: Arkaitz Galbete Jiménez
- 2003: Aitor Villafranca Velasco
- 2002: Aránzazu Jurío Munárriz
- 2001: Eduardo Ibáñez Sopeña
- 2000: Amaia Lujambio[30]
- 1999: Daniel Pérez Martín[31]
- 1998: Fernando Crespo Gil[32]
- 1997: Juan Sainz de los Terreros Bustos[33]
- 1996: Juan Carlos Iriarte Galarregui[34]
- 1995: Luis Garcés Erice[35]
- 1994: Javier Basurte Elorz[36]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «International Mathematical Olympiad» www.imo-official.org (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ «ArbolMat / María Teresa Lozano Imízcoz» www.rsme.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ «Universidad Pública de Navarra - Campus de Excelencia Internacional» www.unavarra.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ Lasaosa, Daniel; Ochoa Lezáun, Carlos Gustavo. (2011). «XLVII Olimpiada Matemática Española, Pamplona, 25 y 26 de marzo de 2011» Gaceta de la Real Sociedad Matematica Española 14 (2): 373–379. ISSN 1138-8927. (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) ESTELLA, M. M. E.. (2011-03-26). «Ander Lamaisón ejerció de anfitrión con los jóvenes de la olimpiada matemática» diariodenavarra.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) olazarán, m. (2011-03-26). «Tres navarros han logrado una medalla de oro en los 47 años de historia de la prueba» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ «Actualidad - Una treintena de estudiantes de Bachillerato compiten en la Universidad Pública de Navarra en la fase de distrito de la 48º Olimpiada Matemática - UPNA» www.unavarra.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) Aragón, Heraldo de. (2016-03-06). «Siete horas de examen para proclamarse campeón de las matemáticas en Aragón» heraldo.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Diario de. (2020-03-04). «Jorge Casanova Moya, ganador del triangular de Matemáticas» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) Atanes Santos, Nicolás. (2021-05-10). «Ni caso a la OME - Diario16» Diario16 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2021-06-12) (kontsulta data: 2025-12-22).
- ↑ (Gaztelaniaz) «TVE Navarra: Un pequeño gran genio matemático • Javier Erro» Javier Erro 2021-07-30 (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ «Comisión de Olimpiadas: Edición número 62 de la Olimpiada Internacional de Matemáticas – Real Sociedad Matemática Española» www.rsme.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La Universidad Pública de Navarra publica "Olinpiada matematikoa", libro orientado a alumnado de Educación Secundaria» www.une.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ «Actualidad - La UPNA rinde homenaje al profesor que ha organizado la fase local de la Olimpiada Matemática en los últimos 32 años - UPNA» www.unavarra.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) .
- ↑ (Gaztelaniaz) Echenique, Luis. (2026-01-16). «La cantera matemática de Navarra se pone a prueba: 45 jóvenes compiten en la Olimpiada» COPE (kontsulta data: 2026-01-16).
- ↑ (Gaztelaniaz) Actual, Pamplona. «La UPNA organiza los sábados sesiones de preparación de Olimpiada Matemática» Pamplona Actual (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) Mugarza, Erik. (2022-01-31). «El olímpico de las mates» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ «Universidad Pública de Navarra - Campus de Excelencia Internacional» www.unavarra.es (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) .
- ↑ (Gaztelaniaz) .
- ↑ (Gaztelaniaz) NOTICIAS, DIARIO DE. (2024-01-27). «Mikel Pérez de Gracia (Ikastola San Fermín) gana la Olimpiada Matemática» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) NOTICIAS, DIARIO DE. (2023-01-25). «Mikel Pérez de Gracia, de Ikastola San Fermin, gana la fase local de la LIX Olimpiada Matemática Española» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) Press, Pamplona Europa. (2022-02-01). «Ander Miranda (IES Mendillorri), ganador de la fase navarra de la Olimpiada Matemática» diariodenavarra.es (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) ACS. (2021-01-27). «David Lecumberri Irisarri (IES Navarro Villoslada), ganador de la fase local de la Olimpiada Matemática Española» elDiario.es (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «David Lecumberri gana la fase local de la Olimpiada Matemática» Diario de Noticias de Navarra 2020-01-30 (kontsulta data: 2022-12-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) Pamplona, Europa Press. (2019-01-29). «José María Armendáriz, de Irabia de Pamplona, gana la fase local de la Olimpiada Matemática» diariodenavarra.es (kontsulta data: 2025-09-20).
- ↑ (Gaztelaniaz) Beroiz, Un reportaje de Unai Yoldi Hualde Fotografía Unai. (2018-01-31). «El rey de los números» Diario de Noticias de Navarra (kontsulta data: 2023-01-01).
- ↑ (Gaztelaniaz) Pamplona, EUROPA PRESS. (2017-01-24). «Alejandro Basilio Galván, del IES Basoko, gana la Olimpiada Matemática» diariodenavarra.es (kontsulta data: 2023-01-01).
- ↑ «BOE-A-2000-15322 Resolución de 13 de julio de 2000, de la Dirección General de Cooperación Territorial y Alta Inspección, por la que se hace pública la relación de los alumnos que han resultado ganadores de los premios de las Olimpiadas de Matemáticas, Física y Química en sus fases locales y nacional.» www.boe.es (kontsulta data: 2025-11-25).
- ↑ «BOE-A-1999-16545 Resolución de 9 de julio de 1999, de la Dirección General de Formación Profesional y Promoción Educativa, por la que se publican los listados comprensivos de los alumnos ganadores de los premios de las Olimpiadas de Matemáticas, Física y Química en sus fases Locales y Nacional.» www.boe.es (kontsulta data: 2025-11-25).
- ↑ «BOE-A-1998-14003 Resolución de 26 de mayo de 1998, de la Secretaría General de Educación y Formación Profesional, por la que se ordena la publicación de los listados comprensivos de los alumnos que han resultado adjudicatarios de becas o premios de la Olimpiada Matemática.» www.boe.es (kontsulta data: 2025-11-25).
- ↑ «BOE-A-1997-18359 Resolución de 30 de julio de 1997, de la Secretaría General de Educación y Formación Profesional, por la que se ordena la publicación de los listados comprensivos de los alumnos que han resultado adjudicatarios de becas o premios de la Olimpiada Matemática.» www.boe.es (kontsulta data: 2025-11-25).
- ↑ «BOE-A-1996-12186 Resolución de 30 de abril de 1996, de la Secretaría de Estado de Educación, por la que se ordena la publicación de los listados comprensivos de los alumnos que han resultado adjudicatarios de premios o becas de la Olimpiada Matemática.» www.boe.es (kontsulta data: 2025-11-25).
- ↑ «BOE-A-1995-22566 Resolución de 25 de septiembre de 1995, de la Dirección General de Formación Profesional Reglada y Promoción Educativa, por la que se hace pública la relación de beneficiarios de premios concedidos a los alumnos ganadores de la fase local y de la fase nacional de la XXXI Olimpiada Matemática.» www.boe.es (kontsulta data: 2026-01-17).
- ↑ «BOE-A-1994-27888 Resolución de 28 de noviembre de 1994, de la Dirección General de Formación Profesional Reglada y Promoción Educativa, por la que se hace pública la relación de beneficiarios de premios concedidos por esta Dirección General a los alumnos ganadores de la fase local y de la fase nacional de la XXX Olimpiada de Matemáticas.» www.boe.es (kontsulta data: 2026-01-17).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]«Olinpiaden webgunea» Nafarroako Unibertsitate Publikoa (kontsulta data: 2022-12-31).