Nasa Yuwe

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Nasa Yuwe
Datu orokorrak
Hiztunak 40.000
UNESCO sailkapena 3 arrisku ziurran
Hizkuntza familia
entitate
objektu
objektu abstraktu
Languoid
hizkuntza
giza hizkuntza
Ameriketako jatorrizko hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia hizkuntza isolatu
Hizkuntza kodeak
ISO 639-3 pbb
Ethnologue pbb
Glottolog paez1247

Nasa Yuwe edo Páez Kolonbiako hizkuntza bat da, Nasa herriak hitz egiten duena. Etniako kideak 140.000 badira ere, uste denez 75.000 inguruk hitz egiten dute[1], eta 40.000 elebakarrak dira.

Hiztun kopuruaren arabera, Kolonbiako bigarren jatorrizko hizkuntza da. Caucan hitz egiten da, Kolonbiako hego-mendebaldean. Hala ere, Huila, Tolima eta Valle del Caucan ere hiztunak daude.

Egile batzuen arabera hizkuntza isolatua da; beste batzuen arabera Zapoteca hizkuntza familietako kidea izango litzateke.

Hizkuntzaren alfabetoa latindarra da.

Esaldi bat: Kwe’sxa çxhâçxha mhin ûstha’w Kwe’sx Yuwe pa’ka – „Oso gogor ari gara lanean gure hizkuntzaren alde”.

Estatusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nasa yuwe hizkuntza koofiziala da. Kolonbiako hizkuntza paisaia jatorrizko 65 hizkuntzek, 2 hizkuntza kreolek (kreola eta palenkeroa), romaniak eta zeinu hizkuntzak osatzen dute. Aniztasun hori Kolonbiako Konstituzio Politikoanonartuta dago, 10.artikuluan biltzen baitu “Gaztelera da Kolonbiako hizkuntza ofiziala. Talde etnikoen hizkuntza eta dialektoak ere ofizialak dira euren eskualdeetan”. Gainera, 2010.urtean Jatorrizko Hizkuntzen Legea (1381 zenbakiduna, 2010) onartu zen eta honen “helburua tradizio linguistiko propioa duten talde etnikoen hizkuntza eskubide indibidual eta kolektiboen aitorpena, babesa eta garapena bermatzea da” eta lege honek berak, jatorrizko hizkuntzen eta gazteleraren erabilera eskubideari buruzko 5.artikuluan, dio “jatorrizko hizkuntzetako hizkunek eskubidea izango dute elkarren artean euren hizkuntzetan komunikatzeko, berdin alor publiko edo pribatuan, herrialdearen hedadura osoan, ahoz zein idatziz, jarduera sozial, ekonomiko, politiko, kultural eta erlijioso guztietan”.[2][3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) «Páez» Ethnologue . Noiz kontsultatua: 2018-05-22.
  2. Garabide «Nasa Yuwea» Garabide . Noiz kontsultatua: 2019-02-13.
  3. Idiazabal, Itziar (2017) «¿Qué significa la escuela bilingüe para lenguas minorizadas como el nasa yuwe o el euskera?» Onomázein Revista de lingüística filología y traducción (amerindias): 137–152 doi:10.7764/onomazein.amerindias.08 . Noiz kontsultatua: 2019-10-04.