Edukira joan

Richland konderria (Wisconsin)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Richland konderria
Richland County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Wisconsin
Kodea55103
HiriburuaRichland Center
Richland konderria (Wisconsin) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Richland konderria (Wisconsin)
Richland konderria (Wisconsin)

Richland konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak43°23′N 90°26′W / 43.38°N 90.43°W / 43.38; -90.43
Biztanleria17.304 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.526,27 km2
1.518,12 km2 (%99.47)
8,15 km2 (%0.53)
Dentsitatea11,4 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.co.richland.wi.us

Richland konderria (ingelesez: Richland County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Richland Center da. Azken erroldaren arabera 17.304 biztanle zituen 1.526 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Richland konderriak 1.526,28 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,15 ura dira. Beste 1.518,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,81 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Richland konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 7,9 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (21,8 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 27,8 °C) eta hotzena urtarrila (−7,8 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −12,6 °C). Urteko prezipitazioa 943 mm-koa da; hilabeterik euritsuena ekaina da (140 mm) eta lehorrena otsaila (30 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,8 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (7,3 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2023 eta 2024). Urterik beroena 1931 izan zen (10,0 °C) eta hotzena 1917 (4,9 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 4103 berokuntza-gradu-egun eta 326 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Richland konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -3.0 -0.3 6.5 14.1 20.7 25.8 27.8 26.7 22.7 15.4 6.9 -0.2 13.6
Batez besteko tenperatura (ºC) -7.8 -5.5 1.0 7.7 14.3 19.7 21.8 20.7 16.4 9.3 2.0 -4.6 7.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -12.6 -10.7 -4.6 1.4 7.8 13.5 15.8 14.6 10.1 3.3 -2.8 -9.0 2.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 30 30 52 97 113 140 116 108 98 70 52 37 943
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (7,3 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+2,0+2,1+0,9+0,3+0,5+0,8−0,1+0,4+0,4+0,1+0,8+2,1
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (7,3 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 17.304 biztanle zeuden. Biztanleen % 28,5 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 71,5 landa-eremuetan. Batez besteko adina 45,4 urtekoa zen, 44,5 urtekoa gizonezkoen artean eta 46,7 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 22,7 18 urtetik beherakoak ziren eta % 23,4 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 104,5 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 102,4 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.00021.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 8.841 gizon, 8.463 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.31
 
85+
 
4.02
2.79
 
80-84
 
2.97
3.56
 
75-79
 
4.01
5.61
 
70-74
 
5.78
8.17
 
65-69
 
7.62
7.95
 
60-64
 
8.08
7.17
 
55-59
 
7.96
5.93
 
50-54
 
5.92
5.88
 
45-49
 
5.27
5.66
 
40-44
 
5.01
5.37
 
35-39
 
5.44
4.93
 
30-34
 
5.34
4.49
 
25-29
 
4.28
4.31
 
20-24
 
4.27
7.07
 
15-19
 
6.43
7.25
 
10-14
 
7.01
6.03
 
5-9
 
5.78
5.52
 
0-4
 
4.83
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 17.304 biztanle zeuden. Herritarren % 3,0 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 95,4 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 92,5[oh 3]; % 0,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5; % 0,6 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5; % 3,0 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,0; % 0,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,1 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1.[oh 4][5]

Arraza/etnia Wisconsingo mapa
Etnizitatea
2000
99,1 %
2010
98,0 %
2020
97,0 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
98,4 %
2010
98,0 %
2020
95,4 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 79,8 estatu berean jaiotakoak, % 17,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 2,6 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 49,2 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 50,8 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 53,1, biztanleria osoaren % 1,4); ondoren Asian (% 35,1, % 0,9) eta Europan (% 9,3, % 0,2).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Wisconsingo mapa
Jaioterria
79,8 %
17,3 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
49,2 %
50,8 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
53,1 %
35,1 %
9,3 %
Latinoamerika Asia Europa Ozeania Ipar Amerika Afrika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 8.475 etxebizitza zeuden, horietatik % 84,3 okupatuta eta % 15,7 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 74,4 jabeek okupatutakoak ziren eta % 25,6 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 7.141 etxegune zeuden guztira, horietatik % 63,1 familia-etxeguneak ziren eta % 36,9 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 77,8 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 22,2 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 83,3 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 16,7 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 421 pertsona (biztanleria osoaren % 2,4); horietatik 44 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 27 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

8.475etxebizitza
7.141okupatuak
421talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Wisconsingo mapa

5.314
1.827
1.334
Jabetzan (5.314) Alokairuan (1.827) Hutsik (1.334)

Etxegune motak

3.505
582
2.195
441
Ezkondutako bikotea (3.505) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (418) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (582) Bakarrik bizi (2.195) Beste norbaitekin (441)

Talde-bizilekuetako biztanleria

44
27
350
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (44) Unibertsitateko egoitzak (27) Beste (350)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 92,7k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 21,2k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 6,3k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18922.19450.0%1.67038.0%525
18962.63654.0%2.09843.0%145
19002.59359.5%1.52435.0%240
19042.69861.5%1.34030.6%348
19082.46454.8%1.68937.6%341
19121.62341.0%1.49337.7%842
19162.05148.6%1.84543.7%328
19203.95277.0%91717.9%261
19242.66942.1%89814.2%2.771
19285.68570.9%2.26228.2%75
19323.25643.8%4.02754.2%152
19364.24548.9%4.08047.0%361
19405.52760.5%3.52438.6%88
19445.08861.9%3.10937.8%29
19483.83655.5%2.99043.3%80
19526.60574.4%2.26025.5%10
19565.06264.3%2.78335.3%29
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19605.25363.8%2.96536.0%11
19643.22442.7%4.31557.2%9
19684.14159.8%2.28833.1%493
19725.06266.1%2.49232.6%100
19764.46654.1%3.63444.0%151
19804.60153.6%3.41339.7%574
19844.85862.7%2.84436.7%51
19884.02652.2%3.64347.3%39
19923.14436.8%3.45840.5%1.938
19962.64236.6%3.50248.5%1.078
20003.99448.2%3.83746.3%462
20044.83651.3%4.50147.8%83
20083.29839.0%5.04159.7%111
20123.57341.3%4.96957.4%113
20164.01349.7%3.56944.2%487
20204.87154.0%3.99544.3%148
20245.20755.9%3.98542.7%131

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 66.420 $ zen ( Wisconsingo mapa), eta familiena, 84.375 $. Per capita errenta 36.484 $ zen. Biztanleriaren % 14,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 4,4k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 4,9k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

66.420 $etxegunearen errenta mediana
84.375 $familiaren errenta mediana
36.484 $biztanleko errenta
% 14,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,7
% 11,3
% 14,6
% 9,5
% 6,4
% 7,7
< 10.000 $ — % 4,4 (322) 10.000-14.999 $ — % 3,9 (283) 15.000-19.999 $ — % 3,8 (272) 20.000-24.999 $ — % 4,3 (314) 25.000-29.999 $ — % 3,9 (284) 30.000-34.999 $ — % 5,0 (365) 35.000-39.999 $ — % 5,5 (400) 40.000-44.999 $ — % 4,2 (301) 45.000-49.999 $ — % 3,0 (215) 50.000-59.999 $ — % 7,7 (555) 60.000-74.999 $ — % 11,3 (820) 75.000-99.999 $ — % 14,6 (1.055) 100.000-124.999 $ — % 9,5 (689) 125.000-149.999 $ — % 6,4 (465) 150.000-199.999 $ — % 7,7 (555) ≥ 200.000 $ — % 4,9 (355)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Richland_konderria_(Wisconsin)&oldid=11832508"(e)tik eskuratuta