San Juan de la Peña monasterioa

San Juan de la Peña monasterioa
	Kultura ondasuna
	Aragoiko bidea
	Irudi gehiago
Kokapena
Estatu burujabe	Espainia
Autonomia	Aragoi
Probintzia	Huescako probintzia
Aragoiko udalerria	Jaka
Kokapen fisikoa	Sierra de San Juan de la Peña (en)
Koordenatuak	42°30′28″N 0°40′22″W / 42.50784737°N 0.672645°W
Historia eta erabilera
Irekiera	IX. mendea
Izenaren jatorria	Joanes Bataiatzailea; haitz
Erlijioa	katolizismoa
Elizbarrutia	Jakako elizbarrutia
Izena	Joanes Bataiatzailea
Arkitektura
Estiloa	arkitektura erromanikoa
Ondarea
BIC	RI-51-0000058
	669-024
	Webgune ofiziala

Artikulu hau Jazetaniako monasterioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Chuan».

San Juan de la Peña monasterioa (aragoieraz: Monesterio de Sant Chuan d'a Penya; gaztelaniaz: Monasterio de San Juan de la Peña) Huescako Santa Cruz de la Serós herrian dagoen monasterioa. Goi Erdi Aroan, Aragoiko monasterio nagusietarikoa zen.^[1] Iruñeko Erresumaren garaian Antso III.a Gartzeitzek sortua, bi monasterioz osatutako multzoa da orain.^[2]

Historia

Monasterioaren lehen erreferentziak X. mendekoak dira. Uste da, hasieran, eremiten bizileku izan zela inguru hura, eta gerora, San Joan Bataiatzaileari eskainitako monasterio gune bat sortu zela.^[2]

Iruñeko errege Gartzia Eneko eta Aragoiko konde Galindo Aznarez monasterioaren alde egiten hasi ziren. Gartzia Antsok fraideei jurisdikzio eskubidea eman zien, eta haren oinordekoek ere (Antso Nagusiaren agintaldi arte) babesa ematen jarraitu zuten. Antso V.a Nafarroakoak erregeen hilobi bilakatu zuen, eta handik aurrera Aragoiko erregeen panteoi bihurtu zen.

1494an eta 1675an sutea izan zuen. Azken sute hark Monasterio Berria eraikitzea eragin zuen. 1889an, Monasterio Zaharra monumentu historiko izendatu zuten. Azken zaharberritzea Ricardo Magdalena aragoiar arkitektoak zuzendu zuen.^[3]

Ipuscua

Duela mila urte, mila, agertu zen lehen aldiz Gipuzkoa hitza, Ipuscua grafiaz idatzita, monasterio horretako eskuizkribu batean. Agiri horretan jasotakoaren arabera, Gartzia Azenariz jaunak eta Gayla de Iputza haren emazteak dohaintzan eman zioten Olazabalgo Salbatore monasterioa —gaur egungo Altzo herrian dago, Gipuzkoan— San Juan de la Peñako monasterioari, beste hainbat lurrekin batera. Izan ere, Iruñeko eta gero Nafarroako Erresumaren parte izan zen garai hartan San Juan de la Peña.^[2]