Sarmizegetusa Regia

Sarmizegetusa Regia
Sarmizegetusa Regia
	UNESCOren gizateriaren ondarea
	Irudi gehiago
Aztarnategi arkeologikoa
Estatu burujabe	Errumania
Județ	Hunedoara konderria
Errumaniako komuna	Orăștioara de Sus
Koordenatuak	45°37′22″N 23°18′37″E / 45.6228°N 23.3103°E
Multzoa	Orăștie mendietako daziar gotorlekuak
Azalera	0.1783 km²
Historia
Kultura	Daziar

Artikulu hau Erromatartze aurreko daziarren hiriburuari buruzkoa da; Erromatarrek sortu zuten hiriari buruzko diharduena beste hau da: «Ulpia Traiana Sarmizegetusa»

Sarmizegetusa Regia, Daziarren hiri garrantzitsuena izan zen. 1200 metrotara eraikia izan zen Orastie mendietan, Transilvanian. Beste bost hiri gotortuekin batera daziarren defentsa osatzen zuen. 1999. urtean, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Ez nahastu Ulpia Traiana Sarmizegetusa, Daziako erromatar probintziako kolonia.

Daziarrek eraiki zuten, K.a. eta K.o. I. mendeen artean. Hainbat gotorlekuz osatua dago eta Antzinate klasikoko arkitektura militar eta erlijiosoaren teknika eta printzipioen eta Europako Burdin Aro berantiarreko garaien arteko fusio originala irudikatzen dute. Plaza gotor hauek, Daziar Erresumaren defentsa gunea osatzen zutenak, erromatarrek konkistatu zituzten K.o. II. mendearen hasieran. Paisaia natural ikusgarrietan kokatuta eta egoera onean kontserbatuta, haren aztarna ugariek zibilizazio indartsu eta berritzaile baten irudi aparta eskaintzen dute.^[1]

UNESCOren Gizateriaren Ondare izendatu zuten 1999an, Orastie mendietan dauden gainerako daziar gotorlekuekin batera, hiriburua eta gotorlekuak bere baitan hartzen duen UNSECOren ondarearen izendapen ofiziala, "Orăștie mendietako daziar gotorlekuak" da. Daziar Gerren azken unetan, erromatarrek Sarmizegetsua Regia hiriburua setiatu zuten, K. a. 106an. Trajanoren legioek K.a konkistatu eta suntsitu zuten. Decebalok, buruzagi daziarrak, suizidioa aukeratu zuen erromatarrek bizirik harrapatu baino lehen.^[2]

Daziarrek, Dezebalo buru zutela, K.o. 86 eta 87. urteetako guduetan erromatarrak garaitu zituztenean, erromatarrek ingeniari eta arkitektoak eskaini zizkieten daziarrei hiria handitzeko. Dezebaloren agindupean izan zuen hiriak bere garairik onena, baina erromatarrek beste bi guduen ostean garaitu zuten Dezebalo eta hiria suntsitu zuten (Trajanoren eskutik).

Ondoren, erromatarrek hiri berri bat eraiki zuten handik 40 bat km-ra eta Sarmizegetusa izena mantendu zuten. Izen berri osoa Colonia Ulpia Traiana Augusta Dacica Sarmizegetusa izan zen. Ulpia Traiana Sarmizegetusa lehengo aurkitu zuten eta hasieran, Dezebaloren hiriburua zela uste izan zuten.

Deskribapena

30.000 metro karratuko inguruko azalera zuen hiriak eta bost terrazatan eraikita zegoen. Gainera, daziarren gune sakratua zen.

Guneak hiru sektore nagusi ditu: gotorlekua, eremu sakratua eta auzo zibila, 17 hektareako eremu globala hartzen duena. Gotorlekua eraikitzeko, daziarrek gainalde handi bat berdindu eta terrazatu zuten. Hektarea. bat inguru zen, eta harrizko eta egurrezko harresi batek inguratzen zuen, murus dacicus teknika erabiliz. Ez dugu barne banaketaren aztarnarik, erromatar tropek eraitsi baitzuten hiriburua konkistatu ondoren.

Eremu sakratua gotorlekuaren ekialdean dago. Oinplano angeluzuzeneko eta zirkularreko hainbat tenplu zituen. Batez ere, erdiko eremuan, oinplano zirkularreko egitura handi bat nabarmentzen da, andesita bolkanikoz eraikia.

Auzo zibila ehun bat terraza artifizialen gainean zabalduta dago, eta horietatik eskukada bat besterik ez da induskatu. Etxeak oinplano zirkularrekoak ziren, eta egurrez eta harriz eginda zeuden. Kokalekura sartzeko errepideetako batean, erromatar terma batzuk aurkitu ziren, ziur asko, K. a. 106an Sarmizegetusa Regia suntsitu ondoren, hirian ezarri zen erromatar garnizioarekin lotutakoak.^[2]

Galeria

Andesitaz eraikitako santutegiak
Santutegietako bateko habeak.
Kareharrizko santutegi handia
Kareharrizko santutegi handia
Kareharrizko santutegi txikia
"Eguzki diskoa"
Daziaren harresia
Daziaren harresia
Zoladun galtzada

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Dacian Fortresses of the Orastie Mountains» UNESCO World Heritage Centre (kontsulta data: 2025-12-31).
1 2 (Gaztelaniaz) «SARMIZEGETUSA. EL CORAZÓN DE LA DACIA — VIATOR IMPERI» viatorimperi.es 2018-11-08 (kontsulta data: 2026-01-01).

Bibliografia osagarria

Vitalie Bârcă (2019 abendua) Acomplishments and failures in the management of fortress Sarmizegetusa Regia, a UNESCO World Heritage Monument. Journal of Ancient History and Archeology, 6(4):118-150 DOI: 10.14795/j.v6i4.464

Kanpo estekak

2018-01-15 Sarmizegetusa Regia: la capital de los dacios. Rumaniando. viajes por Rumania.

Datuak: Q739802
Multimedia: Sarmizegetusa Regia / Q739802

[1] (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Dacian Fortresses of the Orastie Mountains» UNESCO World Heritage Centre (kontsulta data: 2025-12-31).

[:0-2] 1 2 (Gaztelaniaz) «SARMIZEGETUSA. EL CORAZÓN DE LA DACIA — VIATOR IMPERI» viatorimperi.es 2018-11-08 (kontsulta data: 2026-01-01).

[1]

[2]