Gizateriaren ondare

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Bizkaiko Zubia, Gizateriaren Ondare

UNESCOren gizateriaren ondare deitzen zaio erakunde honek hala izendatutako leku konkretu bati (baso bat, mendi bat, laku bat, eraikin bat edo hiri bat izan daitekeelarik). Programa honek aparteko garrantzi kultural edo naturala duten lekuak gordetzea du helburu.

Aukeraketa irizpideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

86. tokia: Menfis eta bere Nekropolia - Piramideen Eremua Gizatik Dahshurrera (Egipto).
114. tokia: Persepolis (Iran).

2004. urtearen amaiera arte, sei irizpide ziren ondare kulturala izendatzeko; eta lau, ondare naturala izendatzeko. 2005ean sistema hori aldatu zen, hamar irizpideko multzo bakarra osatzeko. Izendatutako tokiek "balio unibertsal aipagarria" eduki behar dute, eta hamar irizpidetik gutxienez bat bete.[1]

  • i. "gizakien jeinu sortzailearen maisulana adieraztea".
  • ii. "giza balioen elkar-eragin garrantzitsua adieraztea denbora tarte luze edo kultura eskualde hedatu batean, arkitektura edo teknologia garapenean, arte monumentalean, hirigintzan edo paisaiagintzan".
  • iii. "lekukotza bakarra, edo gutxienez ezohikoa, ematea ohitura kultura edo zibilizazio batean, bizirik edo hilda dagoena".
  • iv. "giza historiako garai aipagarri bateko adibide bikaina izatea, hala nola, eraikin bat, teknologia edo arkitektura multzo bat edo paisaia bat.
  • v. "lur-itsasoen erabilera tradizionalaren edo jendeztatze tradizionalaren adibide bikaina izatea, batez ere aldaketa itzulezina izateko arriskuan badago".
  • vi. "balio unibertsala duten ideiei, sineskerei, artelanei, idazlanei, gertakari edo tradizio biziei lotuta egotea, zuzenean edo materialki".
  • vii. "aparteko gertakari naturalak edo edertasun naturala eta garrantzi estetiko ezohikoa izatea".
  • viii. "Lurraren historiaren aro nagusien adibide aparta izatea".
  • ix. "aldatzen edo garatzen ari diren prozesu ekologiko edo biologikoen adibide izatea".
  • x. "tokian bertan aniztasun biologikoa mantentzeko habitat naturalaren adibide garrantzitsu eta esanguratsua edukitzea".

Ondare hautatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herrian gizateriaren ondare izendatutakoak ondoko hauek dira:


Espainian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantzian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

307. tokia: Askatasunaren Estatua (AEB).
437. tokia: Galapagoak (Ekuador).
314. tokia: Alhambra, Generalife eta Albayzín (Espainia).
444. tokia: Ait-Ben-Haddou ksarra (Maroko).
933. tokia: Loira ibarra (Frantzia).
483. tokia: Chichen Itza (Mexiko).
540. tokia: San Petersburgoko gune historikoa (Errusia).
592. tokia: Borobudur (Indonesia).

Munduan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualdea Naturala Kulturala Mistoa Guztira
Afrika 39 48 4 91
Arabiar Herrialdeak 5 67 2 74
Asia-Pazifikoa eta Ozeania 55 148 10 213
Ipar Amerika eta Europa 68 417 11 496
Latinoamerika eta Karibea 36 91 3 130
Guztira 203 771 30 1004
Bikoiztuak kenduta 15 26 1 42
Guztira 188 745 29 962

Zerrendak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualdeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

UNESCOk 5 gune geografikotan edo eskualdetan banatzen du mundua, gizateriaren ondareei dagokienez:

  1. Afrika
  2. Arabiar Herrialdeak
  3. Asia-Pazifikoa
  4. Europa/Ipar Amerika (Errusia eta Israel barne)
  5. Latinoamerika/Karibea

Gizateriaren Ondarearen Batzarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizateriaren Ondarearen Batzarrean parte hartzen dute estatuak hauek dira:[2]

 Aljeria  Kanbodia  Kolonbia  Estonia
 Etiopia  Frantzia  Alemania  India
 Irak  Japonia  Malaysia  Mali
 Mexiko  Qatar  Errusia  Senegal
 Serbia  Hegoafrika  Suedia  Suitza
 Thailandia  Arabiar Emirerri Batuak

Batzarraren bilkurak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilkura Urtea Data Hiria Estatua
I. 1977 ekainaren 27uztailaren 1 Paris FrantziaFrantzia
II. 1978 irailaren 5irailaren 8 Washington Hiria Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak
III. 1979 urriaren 23urriaren 26 Kairo EgiptoEgipto
IV. 1980 irailaren 1irailaren 5 Paris FrantziaFrantzia
V. 1981 urriaren 26urriaren 30 Sydney AustraliaAustralia
VI. 1982 abenduaren 13abenduaren 17 Paris FrantziaFrantzia
VII. 1983 abenduaren 5abenduaren 9 Florentzia ItaliaItalia
VIII. 1984 urriaren 29azaroaren 2 Buenos Aires ArgentinaArgentina
IX. 1985 abenduaren 2abenduaren 6 Paris FrantziaFrantzia
X. 1986 azaroaren 25azaroaren 28 Paris FrantziaFrantzia
XI. 1987 abenduaren 7abenduaren 11 Paris FrantziaFrantzia
XII. 1988 abenduaren 5abenduaren 9 Brasilia BrasilBrasil
XIII. 1989 abenduaren 11abenduaren 15 Paris FrantziaFrantzia
XIV. 1990 abenduaren 7abenduaren 12 Banff KanadaKanada
XV. 1991 abenduaren 9abenduaren 13 Kartago TunisiaTunisia
XVI. 1992 abenduaren 7abenduaren 14 Santa Fe Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak
XVII. 1993 abenduaren 6abenduaren 11 Indietako Cartagena KolonbiaKolonbia
XVIII. 1994 abenduaren 12abenduaren 17 Phuket ThailandiaThailandia
XIX. 1995 abenduaren 4abenduaren 9 Berlin AlemaniaAlemania
XX. 1996 abenduaren 2abenduaren 7 Merida MexikoMexiko
XXI. 1997 abenduaren 1abenduaren 5 Napoli ItaliaItalia
XXII. 1998 azaroaren 30abenduaren 5 Kioto JaponiaJaponia
XXIII. 1999 azaroaren 29abenduaren 4 Marrakex MarokoMaroko
XXIV. 2000 azaroaren 27abenduaren 2 Cairns AustraliaAustralia
XXV. 2001 abenduaren 11abenduaren 16 Helsinki FinlandiaFinlandia
XXVI. 2002 ekainaren 24ekainaren 29 Budapest HungariaHungaria
XXVII. 2003 ekainaren 30uztailaren 5 Paris FrantziaFrantzia
XXVIII. 2004 ekainaren 28uztailaren 7 Suzhou TxinaTxina
XXIX. 2005 uztailaren 10uztailaren 17 Durban HegoafrikaHegoafrika
XXX. 2006 uztailaren 8uztailaren 16 Vilnius LituaniaLituania
XXXI.[3] 2007 ekainaren 23uztailaren 1 Christchurch Zeelanda BerriaZeelanda Berria
XXXII. 2008 ekainaren 2ekainaren 10 Quebec Hiria KanadaKanada
XXXIII. 2009 ekainaren 22 - ekainaren 30 Sevilla  Espainia
XXXIV. 2010 uztailaren 25 - abuztuaren 3 Brasilia BrasilBrasil
XXXV. 2011 ekainaren 19 - ekainaren 29 Paris FrantziaFrantzia
XXXVI. 2012 ekainaren 25 - uztailaren 5 San Petersburgo  Errusia
XXXVII. 2013 ekainaren 17 - ekainaren 27 Phnom Penh  Kanbodia

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gizateriaren ondare Aldatu lotura Wikidatan