Taurinyà

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 171 gizon, 157 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Taurinyà
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Okzitania
Departamendua	Ekialdeko Pirinioak
Historic comarca of North Catalonia	Conflent
Alkatea	Bernard Loupien (en)
Izen ofiziala	Taurinya
Posta kodea	66500
Geografia
Koordenatuak	42°34′49″N 2°25′36″E / 42.5803°N 2.4267°E
Azalera	14,5 km²
Altitudea	478 m, 2.760 m eta 1.271 m
Mugakideak	Codalet, Prada de Conflent, Clarà i Villerac, Estoer, Vallmanya, Vernet, Fillols eta Rià i Cirac
Demografia
Biztanleria	328 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	23 bizt/km²
	taurinya.fr

Taurinyà (katalanez; frantsesez eta ofizialki: Taurinya) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 328 biztanle zituen 14,5 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Codalet, Prada de Conflent, Clarà i Villerac, Estoer, Vallmanya, Vernet, Fillols eta Rià i Cirac.

Mapa — Taurinyà eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Taurinyà

Clarà i Villerac (1,3 km)

Fillols (2,5 km)

Codalet (3,5 km)

Rià i Cirac (3,5 km)

Prada (4,1 km)

Cornellà de Conflent (4,1 km)

Vernet (4,8 km)

Vilafranca de Conflent (5,2 km)

Estoer (5,3 km)

els Masos (5,7 km)

Fullà (5,8 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du^[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin^[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)^[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago^[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,2 °C-koa da, 14,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 841 mm-koa da, urtarrilean 5,7 euri-egun eta uztailean 0,5 egun izanik^[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Eus udalerrian dago, 5,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 539,8 mm-koa delarik^[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,9 °C-koa da, 2010ko otsailaren 15an lortua^{[oh 1]}^[5].

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[6]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	0	−2	3	1	3	0	0	4	0	0	−3	1	0	−2	−2	1	−2	1
Jaiotzak	2	3	5	3	4	1	1	5	3	2	2	4	2	3	0	1	1	3
Heriotzak	2	5	2	2	1	1	1	1	3	2	5	3	2	5	2	0	3	2

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Taurinya udalerrian 328 biztanle zeuden eta 157 elkarbizitza unitate^{[oh 2]}, hau da, 2,09 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).^[9]

328biztanle

157elkarbizitza-unitate

2,09lagun elkarbizitza-unitateko

105familia

Udalerria

% 18

% 31

% 15

% 36

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 105 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (48). Guraso bakarreko 29 familietatik 19etan ama zen guraso bakarra. 57 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.^[9]

48

29

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 21,0), enplegatuak (% 21,0), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 15,3), eskulangileak (% 15,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 21,0) Ekialdeko Pirinioak departamenduko batez bestekoaren (% 38,0) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.^[9]

Udalerria

% 15

% 12

% 9

% 21

% 15

% 21

Ekialdeko Pirinioak

% 13

% 16

% 12

% 38

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	29	% 18,5
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	48	% 30,6
Guraso bakarrekoak	24	% 15,3
Kide bakarrekoak	57	% 36,3
Bestelakoak	0	% 0,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	48	% 45,7
Seme-alabadun bikoteak	29	% 27,6
Guraso bakarrekoak	29	% 27,6
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	57	% 54,3
Seme-alaba bat	33	% 31,4
Bi seme-alaba	14	% 13,3
Hiru seme-alaba	0	% 0,0
Lau seme-alaba edo gehiago	0	% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	118	% 42,6
Izatezko bikotean	23	% 8,3
PACS bidez lotuta	35	% 12,6
Ezkongabea	65	% 23,5
Alarguna	14	% 5,1
Dibortziatuta	22	% 7,9
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	0	% 0,0
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	24	% 15,3
Goi-mailako langileak	19	% 12,1
Erdi-mailako lanbideak	14	% 8,9
Enplegatuak	33	% 21,0
Eskulangileak	24	% 15,3
Erretiratuak	33	% 21,0
Bestelakoak	10	% 6,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 258 etxebizitza zeuden. Horietatik 160 egoitza nagusi ziren, 79 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 19 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (247), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 107 beren jabearen bizilekuak ziren, 45 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.^[10]

258etxebizitza

160egoitza nagusi

247etxe

11apartamentu

Etxebizitza multzoa

160

79

Egoitza nagusia (160)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (79)Hutsik (19)

Etxe mota

247

Etxea (247)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

107

45

Jabeak (107)Alokairuan (45)HLM (3)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (50).^[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik30

1919-194523

1946-197050

1971-199023

1991-200512

2006-202017

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (75). 81 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 100 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 76 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 67tan bi edo gehiago.^[10]

Gela kopurua

1 gela0

2 gela4

3 gela27

4 gela54

5 gela edo gehiago75

Berogailu mota

13

60

81

Fuel-olioa (13)Elektrizitatea (60)Gas botila (6)Bestelakoak (81)

Aparkalekua eta ibilgailuak

100aparkalekua

76ibilgailu 1

67ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	160	% 62,0
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	79	% 30,6
Hutsik	19	% 7,4
Etxe mota
Etxeak	247	% 95,7
Apartamentuak	11	% 4,3
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	0	% 0,0
2 gela	4	% 2,5
3 gela	27	% 16,9
4 gela	54	% 33,8
5 gela edo gehiago	75	% 46,9
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	30	% 18,8
1919-1945	23	% 14,4
1946-1970	50	% 31,2
1971-1990	23	% 14,4
1991-2005	12	% 7,5
2006-2020	17	% 10,6
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	107	% 66,9
Alokairuan	45	% 28,1
HLM	3	% 1,9
Doan lagata	8	% 5,0
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	0	% 0,0
Fuel-olioa	13	% 8,1
Elektrizitatea	60	% 37,5
Gas botila	6	% 3,8
Bestelakoak	81	% 50,6
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	100	% 62,5
Ibilgailu bat	76	% 47,5
Bi ibilgailu edo gehiago	67	% 41,9
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 199 biztanleetatik 160 aktibo ziren (% 80,4), horietako 141 lanean (% 70,9) eta 19 langabezian (aktiboen % 11,9).

19915-64 urteko biztanle

% 80,4aktibo

% 70,9lanean

% 11,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 51,9

25-54 urte% 91,2

55-64 urte% 72,4

Gizonak% 81,8

Emakumeak% 79,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,3

BEPC, brebeta% 7,7

CAP-BEP% 13,3

Batxilergoa% 22,0

Goi-mailako +2% 0,0

Goi-mailako +3/4% 10,0

Goi-mailako +5% 3,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

39 ez-aktibotik 12 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,8), 13 erretiraturik zeuden (% 33,3) eta 14 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,9).

Ez-aktiboak

% 31

% 33

% 36

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 3]}

% 15

% 12

% 9

% 43

% 21

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 41 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 141 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 4]}

41enplegu udalerrian

% 61,0soldatapeko

% 39,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.960 eurokoa zen.

22.960 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.080 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 33,4

18-29 urte% 27,5

30-39 urte% 22,9

40-49 urte% 23,6

50-64 urte% 20,5

65-74 urte% 14,3

75 urte eta gehiago% 13,2

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 11,5

Errentariak% 39,7

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 58,2

Pentsio/erretiroak% 36,4

Ondarea, bestelakoak% 12,1

Gizarte-prestazioak% 7,5

Zuzeneko zergak−% 14,1

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 49,1, ez-soldatapekoen errenta % 6,0, langabezia-sariak % 3,0.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.^[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.^[12]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m² baino gutxiagoko denda bat zen.^[13]

2000. urtean Taurinyà udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Herritar ospetsuak

Jacint Verdaguer (1845 - 1902) sarritan egon zen Canigó mendi mitikoraino heltzen den udalerri honetan. Mossèn Cintok idatzi zituen obra nagusien artean Canigó izeneko olerkia dago.

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1994ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Eus », fiche climatologique. .
↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

(Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
(Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
(Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

Datuak: Q198056
Multimedia: Taurinya (Pyrénées-Orientales) / Q198056

[6] Estazioko erregistroak 1994ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.

[10] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[13] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[14] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Joly-1] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-2] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-3] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-4] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM66074002-5] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Eus », fiche climatologique. .

[7] Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999

[8] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[9] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).

[menages-11] 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-12] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[15] Créations et stock d'établissements par commune en 2009

[16] Nombre d'équipements des services aux particuliers

[17] Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[oh 1]

[6]

[7]

[8]

[oh 2]

[9]

[10]

[oh 3]

[oh 4]

[11]

[12]

[13]