Txikipedia:Alkohol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Garagardoa, gaur egungo edaririk ohikoenetako bat

Alkohola, azukre asko duten landareetatik lortzen den droga moduko bat eta edari alkoholdunen konposizioaren parte da: ardoa, sagardoa, garagardoa, likoreak…Gure herriak kontsumo handia du eta Europar Batasun eko herrialdeen artean lehenengotakoa da. Laurogeiko hamarkadatik (1980tik) aurrera alkoholaren kontsumoa erregularki jaitsi arren, Europa ko lehen postuetan gaude kontsumoari dagokionez.


ONDORIOAK[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkohola ez da digeritzen, baizik eta zuzenean pasatzen da hodi digestibotik odol hodietara. Minutu batzuetan, odolak gorputz osora garraiatzen du. Alkoholak lasaitu eta askatasuna sentiarazten du. Epe laburrean eta dosi handiak hartuz gero, [[mozkor}}tzea eragiten du.


Alkoholak sortzen duen ondoriorik larrienetako bat arrisku soziala da, arrazoi hauengatik: erne egoteari uzten zaio, eta horrek askotan zirkulazio eta laneko {{txp|istripuak]] eragiten ditu; Autokontrola galtzen da, [[Bortxaketa|bortxa}}zko jokabideak, sexu erasoak, suizidioak eta hilketak gertatu ahal dira; Erasoak sufri daitezke, zenbaitetan alkoholak jarrera probokatzailea eragiten duelako, edota, besterik gabe, mozkorra dagoen pertsona ez delako bere burua defendatzeko gai…


Bestalde, osasun arriskuak eragin ditzake, hain zuzen ere, Alkohola gehiegi kontsumitzeak trafiko istripuak, suizidioak, {{txp|minbizi]] mota ugari [[Gibel|(gibele}}an, pankrean, kolonean) eta bihotz gaixotasunak eragiten ditu. Alkoholak, orobat, hilketen proportzio handi batekin du zerikusia, baita errepideetako istripu hilgarrien 1/3 eta etxeko istripuen 1/5 proportzioekin ere.


MENDETASUNA[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pertsona batzuk kontsumo kontrolatutik, kontrolatu gabeko gehiegizko kontsumora pasatzen dira (“abusoa” edo “erabilera problematikoa”). Gehiegi kontsumitzen duen pertsona bat mendetasuna alkoholikora irits daiteke hiru etapatan:

1. fasea: ez da kalterik ageri. Senitartean, lanean eta gizartean egiten diren jarduerak mantentzen dira. Adimen eta gorputz osasuna ez da gehiegi aldatzen.

2. fasea: harremanak izateko zailtasunak agertzen dira, baita arazo sozial, profesional eta judizialak ere. Adimen eta gorputz osasunean gertatzen diren aldaketak kontsumoa gutxitu edo denboraldi batez uztera eramaten dute pertsona ([[abstinentzia}}).

3. fasea: pertsonak ezin du kontsumoa gutxitu edo utzi, nahiz eta kalteak nabarmenak izan. Sintoma ugari agertzen dira: dardarak, anorexia... Kontsumitzailea alkoholaren mendeko bihurtzen da.

ARRISKUA GUTXITUKO DITUEN AHOLKU BATZUK[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hasteko, ez kontsumitu 4 unitate baino gehiago aldi berean. Bigarren edalontziaren ondoren baimenduta dagoen alkoholemia tasa gainditzen da; ezin dira ez motordun ibilgailuak gidatu ez beste motatako garraiorik erabili. Sendagaiekin edo beste droga batzuekin batera hartuz gero, alkohol dosi bat, txikia izan arren, ondorio larriak eta berehalakoak ekarri ahal du.

Zenbait kalkuluen arabera, emakumeek ez dute eguneko bi unitate baino gehiago hartu behar. Gizonezkoek, ez dute eguneko hiru unitate baino gehiago hartu behar eta aholku bezala ere bai, ez dira eguneko hiru unitate baino gehiago hartu behar.

Baita ere, badaude momentu edo adin batzuk non alkohola edatea debekatuta dagoen edo komenigarria ez den. Adibidez, Haurtzaroan eta nerabezaroan, Haurdunaldian, Motordun ibilgailu bat gidatzerakoan edo beste garraio batzuk erabiltzen direnean, Sendagaiak hartzen direnean…

Alkohola edatean, desberdinak bihurtzen gara. Alde batetik, Alkoholaren kontsumoaren aurrean, pertsona bakoitzak modu desberdinean erantzuten duelako, bere gorpuzkeraren eta osasun fisiko eta psikikoaren arabera, generoaren eta kontsumo unearen arabera.

Bestalde, epe laburrean alkohol kantitate handi bat edateak alkoholemia tasaren igoera handia eragiten du. Denborak bakarri lagunduko du jaisten. Ordubete behar izaten da gutxi gorabehera kontsumitutako unitate bakoitza eliminatzeko….

Beste aholku garrantzitsu batzuk dira: gidatzeko momentuan pertsona edanda dagoela ikusten badu, atseden hartu, lo egin, jan edo ondoan norbait badago, horrek gidatzea. Gero ere, jan gabe edaten bada, alkohola zuzenean pasatzen da odolera eta ondorioak nabarmenagoak eta fuerteagoak dira.


Gaur egun, edari alkoholdunen kontsumoan beherakada orokorra nabarmendu dugu, baina, proportzioak, dena den, guztiz altuak dira oraindik ere. Herritarren sektore guztietan, haurtzaroa salbuespena, errazagoa da kontsumitzaile bat aurkitzea edaten ez duen pertsona bat baino. Beherakada izan da ardo eta garagardoaren kontsumoan, baina igo egin da konbinatuen (alkohola + freskagarri baten nahasketa) eta graduazio altuko alkoholen (Tequila, Anisa, {{txp|Ron]]a,[[Whiski|Whisky}}a…) kontsumoa. 18 eta 25 urte arteko gizon-emakumezkoen artekoa ematen da ohiko kontsumoaren tasarik altuena da. Gazteen alkohol kontsumoa, asteburuetako arratsalde-gauetan bilduz joan da. Kontsumoa abusuzkoa bihurtzen da askotan, ordu askoz etengabe edaten ibili ondoren.