Vänern

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Vänern
Vänern (su)
Lake Vänern details.png
Datu orokorrak
Garaiera 44,4 m
Luzera 140 km
Zabalera 60 km
Azalera 5.650 km²
Sakonera 106 m
Bolumena 153.000.000.000 Metro kubiko
Geografia
Koordenatuak 58° 55′ 00″ N, 13° 30′ 00″ E / 58.916666666667°N,13.5°E / 58.916666666667; 13.5Koordenatuak: 58° 55′ 00″ N, 13° 30′ 00″ E / 58.916666666667°N,13.5°E / 58.916666666667; 13.5
Antzinako herrialdeaUnion between Sweden and Norway [[File:Arbcom ru editing.svg
Herrialdea Suedia
Suediaren banaketa administratiboaVärmlandeko konderria
Suediako udalerriaKarlstad udalerria
Urban areas of SwedenKarlstad
Herrialdea Suedia
Hidrografia
Ur-emaileak
Betebidea
Hustubidea Göta
Erresidentzia denbora 9 urte
Arroaren azalera 41.182 km²
Mendizaletasuna

Vänern[1] Suediako aintzirarik handiena eta Europako hirugarrena da. Suediako Västra Götaland eta Värmland konderrien artean kokatzen da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vänern aintzirak 5.655 km² azalera du. Batez besteko sakonera 27m da, baina lekurik sakonena 106 metrotara dago.

Geografikoki, Vänern Götaland eskualdetan dago, zenbait konderri artean banatuta:

  • Mendebaldeko aldea edo Dalbosjö Dalsland probintzian dago;
  • Ekialdeko aldea edo Värmlandsjön, berriz, iparraldea Värmlandn eta hegoaldea Västergötland probintzietan du.

Betebidea iparraldetik datorkion Klarälven ibaia da; hustubidea, berriz Göta ibaia da, Viken eta Vättern aintzirarekin lotzen zaiona.

Barnean dagoen Djurö uhartedia dauka eta 1991 urtean Djurö Parke Nazionala eratu zen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aintzira azken glazioazioan sortu zen, duela 10.000 urte inguru. Izotza urtu zenean Suedia hegoaldea ur azpian gelditu zen Kattegat eta Botniako golkoaren artean itsasartea eratuz. Honen adierazgarri da 2009an aintziraren barrenean aurkituriko itsasontzi vikingoa.

Arrantza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vänern aintziran arrain espezie ugari aurkitzen dira eta azken urteetan gobernuak kutsaduraren aurkako neurriak hartu ditu. Arrantza egitea libre da, bai ertzean eta baita txalupa batean ere. Arrain ohikoenak Osmeridae familiakoak eta Coregonus albula dira.

Inguruko herrientzako jarduera ekonomiko garrantzitsua da, 2001ean adibidez Coregonus albularen 165 tona jaso zituzten, 100 tona arrain zuri eta 25 tona aingira.

Endemikoak diren bi izokin barietate ere badira aintzira honetan, 9.000 urtetan zehar bertan eboluzionatu dutenak. 18 kilogramotik gorako izokinak hartu izan dira, munduko handiena ere bertan arrantzatu zen, 20 kilogramotik gorakoa zen.

Hegaztiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txenadak eta kaioak dira hegazti ohikoenak. Ubarroiak XIX mendean desagertu ziren baina azken urteetan itzuli egin dira. Berauetaz elikatzen diren arrano arrantzaleen poopulazioa ere hazi egin da.

Parke Nazionalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Vänern Aldatu lotura Wikidatan