Andura

Wikipedia, Entziklopedia askea
Zihaurri» orritik birbideratua)
Andura
Sambucus ebulus bgiu.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaPlantae
OrdenaDipsacales
FamiliaAdoxaceae
GeneroaSambucus
Espeziea Sambucus ebulus

Andura (Sambucus ebulus) sorterria Europako erdialde eta hegoaldean eta Asiako hego-sartaldean duen Adoxaceae familiako landare belarkara handia da.

Lehen Caprifoliaceaen artean sartzen ziren Sambucus generoko landareak baina azken filogeni lanen arabera Adoxaceae familian sartzen dira.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anduraren loreak eta hostoak

1-2 m-ko garaierara heltzen da, lurpeko errizoma barreiatu bizikor batetik multzoka sortutako zurtoin zutitu eta, eskuarki, adarbakorekin. Aurkako hosto pinatuak ditu, 15-30 cm luze, 5-9 hostoxkaz osatuak eta kirasdunak. Zurtoinak lore zuri (batzuetan arrosa) askoz osatutako 10-15 cm-ko diametroko korinbo batean amaitzen dira. Fruituak 5-6 mm-ko diametroa duten globo itxurako baia beltz txikiak eta pozoitsuak dira Orriak azido zianhidriko kopuru handia ei dute.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aitzineuskaraz: *zinaurri[1]

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Andura (landare berriak)
Anduraren landare helduak
  • Ugaltze-organoak:
    • Infloreszentzia mota: zima multiparoa
    • Sexu banaketa: hermafrodita
    • Lorautseztapen mota: entomogamoa, autogamoa
    • Loraldia: ekainetik abuztura (bagiletik dagonilera)
  • Haziak:
  • Habitat eta hedapena:


Anduraren fruituak
Infruteszentziaren itxura

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaitasun izerdiarazle, diuretiko eta laxanteak ditu.

Beste izen arruntak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sambucus ebulus tokiko euskarazko testuetan[2]: akamailu (arkamailu, akamailla, akamelu, akaramailu, arkaramailu); andura (anddura, aindura, andora, anduera, aniura, andu); mausa (maus); zihaurri (ziaurre, ziaurdi, zinurri, ziraurri, ziorri, zigorri , zenaorri , zeaurri); batzuetan mausa-belar.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]