Aste

Asteko egunen heptagrama

Aste bat, zazpi egun jarraietako denborari deritzo. Astearen zazpi egunen izenak hurrengoak dira:

• Astelehena
• Asteartea
• Asteazkena
• Osteguna
• Ostirala
• Larunbata
• Igandea

Euskal astea

EGU edo ASTE hitza daramaten egun izenek ilargi-egutegi bati egiten diote erreferentzia. Zelakoa ote zen egutegi hori? Zelan multzokatzen eta izendatzen ote zituzten egunak? Paulo Astarloa durangarrak heldu zion lehenbizikoz gaiari, 1803an, astelehen-astearte-asteazkena hirukotea ardatz hartuz. Aste-a edo asti-a hitzari buruz, “hasi” (ekin) aditzetik zetorrela eta ilargialdia hasten zen unea adierazten zuela esan zuen, eta hortxe oinarritu ere batik bat bere tesia. Asteko egunen artean, igandia (igan-andi-a) zen jai garrantzitsuena, ilargiaren iganaldi edo igoera haundia adieraziz. Larunbata, berriz, astero errepikatzen zen lauren-bata ei zen, hilabete osoaren laurdena nonbait.

Asteko egunak beste euskalketan

Bizkaieraz

• Astelehena
• Martitzena
• Eguaztena
• Eguena
• Barikua
• Zapatua
• Domeka

Sakanako Nafarreraz

• Astelena
• Astiertia
• Astizkena
• Osteguna
• Ostiela
• Launbeta
• Iyendia

Zubereraz

• Astelehena
• Asteartea
• Azteazkena
• Ostegüna
• Ostiralea
• Neskenegüna
• Igantea

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Hiru eguneko euskal asteari buruz