Esklerosi anizkoitz

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Esklerosi Anizkoitza
Sailkapena eta kanpo baliabideak
Ms progression types.svg
Gaixotasunaren motak eta bakoitzaren bilakaera patroia.
GNS-10 G35.g
GNS-9 340
OMIM 126200
DiseasesDB 8412
MedlinePlus 000737
eMedicine neuro/228 emerg/321 pmr/82
MeSH D009103

Esklerosi anizkoitza nerbio sistemako gaixotasun bat da, une honetan, sendabiderik gabekoa. Gaixotasun honetan, neuronek, nerbio sistemako zelulek, euren kanpo geruza galtzen dute, mielina izenekoa. Orain arte, ez da jakin zehazki zein den gaixotasun honen jatorria. Misterio bat izan da. Gorputzaren babes sistemako zelulek, neuronei eraso egiten diela esan izan da. Honen jatorrian, beraz, prozesu autoimmuneak daudela uste izan ohi da. Orain, ordea, Mexikoko zientzialari batzuek, astanafarreria edo barizelak zerikusi handia izan lezakeela aurkitu dute. Gaixotasun honen birusak, herpes zoster izeneko gaixotasuna ere sortzen duenak, orbain bat utziko luke neuronetan. Eta orbain hori izango litzateke gorputzeko babes sistemak erasoko lukeena, neuronen mielina deseginez.

Esklerosiaren zantzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Desmielinizazioaren ondorioz, neurotransmisoreak ez dira behar bezala igortzen neuronen artean, eta horrek, beste zantzu batzuen artean, paralisia, nekea eta begietako arazoak dakartza.

Motak eta bilakaera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1. Berreritze-arintzeak: Mota onbera da hau eta hasierako fasea gaixoen %80arengan horrela izaten da, krisialdiak barealdiekin tartekatuz. Berreritzeak ezin dira aurreikusi, eta arintze tarteek hilabeteak edo urteak iraun ditzakete. Ondar moduan arrastoak gelditu daitezke ala ez.

2. Sekundario progresiboa: Aurreko mota dutenen %65ak beste hau garatuko dute, azkenean barealdi edo arintze tarteak gabe eta etengabeko beheratzearekin. Batez beste, mota batetik bestera 19 urteko tartea egoten da.

3. Primario progresiboa: Gaixoen %10–20ak dauka mota hau, hasierako sintomen ostean progresioan sartuz, arintze barik edo txikia eta noizean behinekoa. Agertzen da adin aurreratuagoetan.

4. Progresiboa berreritzeekin: Hasieratik etengabeko gainbehera pairatzen dute, gehi makalaldi akutu nabarmenak. Hau da motarik ezohikoena.

Badaude beste mota arraroagoak, baita mota gaiztoa delakoa, makaltze kliniko azkarra jasaten dutenengan.

Tratamendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Une honetan, ez dago gaixotasun hau sendatuko duen tratamendurik. Baina gaixotasunaren garapena geldiarazten duten botika batzuk aurkitu dira. Interferon batzuk dira: Avonex, Betaseron eta Rebif. Copaxone izeneko polipeptido talde bat, Mitoxantrone izeneko immunosupresore bat eta Natalizumab izeneko antigorputz monoklonala, Tysabri izenarekin saldua. Baina guzti hauek, gaixotasunaren barietate jaistaile-errepikariarentzako baino ez daude onartuta FDA eta EMEAren aldetik.

Fase aurreratuetan gaixoek onura hartu dezakete zainketa aringarriekin.

Elkarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hego Euskal Herrian lau elkarte garrantzitsu daude: Aemar (Arabako esklerosi anizkoitzaren elkartea),Ademna (Asociación de Esclerosis Multiple de Navarra), Ademgi (Asociación de esclerosis múltiple Gipuzkoa) eta Adembi (Asociación de esclerosis múltiple Bizkaia). Elkarte hauek gaixotasun hau duten pertsonak elkartu eta errehabilitazio prozesuak eskaintze dizkie, laguntza psikologikoa... familiarrak ere ongietorriak dira, eta batzuetan hitzaldi hutsak egiten dituzte, gaixotasunari buruz gehiago ezagutzeko, gaixotasuna duten beste pertsonekin harremanetan jartzeko edota garapen medikuak azaltzeko.

Gainera, gaixotasuna barreiatzen saiatzen dira, hau da, mundu guztiak ezagutzeko aukera izatea. Busti zaitez!-en antzeko kanpainak antolatzen dituzte, dirua jasotzeko eta jendea kontzientziatzeko.

Gaixotasun hau dutenen alde ere borrokatzen dute.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Esklerosi anizkoitz Aldatu lotura Wikidatan