Lehen hizkuntza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Gizabanako baten lehen hizkuntza (jaiotzetiko hizkuntza edo ama hizkuntza izenez ere ezaguna) gizabanako horrek jaiotzetik ikasi duen hizkuntza da,[1] edo gizabanako horrek hobekien hitz egiten duen hizkuntza. Askotan, kultura nortasun soziolinguistikorako oinarri izaten da.[2]

Gizabanako batek, beraz, lehen hizkuntza bat baino gehiago izan ditzake; oso ohikoa dugu euskal herritar batek Euskal Herriko hiru hizkuntza nagusietatik (euskara, frantsesa eta gaztelania) bi lehen hizkuntzatzat izatea.

Ikasketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oro har, haur batek bere familiaren bitartez ikasten ditu bere lehen hizkuntzaren oinarriak. Lehen hizkuntzarekin lortzen duen gaitasuna oinarrizkoa du ondorengo ikasketetarako, lehen hizkuntza pentsamenduaren oinarria dela uste baita. Lehen hizkuntza ondo-ondo ez ikasteak bigarren hizkuntza batzuk ikastea zailtzen du, eta horrenbestez berebiziko garrantzia du gizabanako baten hezkuntzan.

Elebitasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pertsona batek bi hizkuntza edo gehiago lehen hizkuntzatzat dituenean, elebiduna dela esaten da. Hizkuntza horien ikasketa ordenak ez du zertan horietan duen jakintza maila adierazi. Adibidez, litekeena da pertsona batek euskara ikasi izana lehenengo, baina ondoren Ingalaterrara bizitzera joan izanak ingelesez maila altuagoa izatea ekar lezake.

Elebitasuna oso zabalduta dago munduan. Esate baterako, Euskal Herrian; Hego Euskal Herrian ohikoa da euskara eta gaztelania izatea lehen hizkuntza; eta Ipar Euskal Herrian, euskara eta frantsesa.

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Noam Chomskyren azken teoria onartuenaren arabera, lehen hizkuntza bat 12 urte izan arte ikas daiteke. Adin horretatik aurrera, gizabanako batek hizkuntzaren ikasketan nekez lortuko du hain maila altua, eta adin horretara ezkero ikasitako hizkuntzak bigarren hizkuntzatzat hartu ohi dira, salbuespenak salbuespen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Leonard Bloomfield (1933): Language. ISBN 81-208-1196-8.
  2. Alan Davies (2003): The native speaker: myth and reality. Bilingual Education and Bilingualism bilduma, 38. zenbakia, Multilingual Matters argitaletxea. ISBN 1-85359-622-1.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]