Mirabal ahizpak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Mirabal ahizpak, (Patria Mirabal, Minerva Mirabal eta María Teresa Mirabal) Rafael Leónidas Trujillo diktadorearen aurka lan egin zuten hiru emakume dominikarrak izan ziren. Laugarren ahizpa bat, Belgica Adela "Dedé", ez zuen horrelako lan aktiboa egin. Haien oroimenez urtero, azaroaren 25an, Emakumeenganako Indarkeria Desagertzeko Nazioarteko Eguna ospatzen da. Nazio Batuen Erakundearen Asanblea Orokorrak erabaki zuen egun hau ospatzea, 1999ko abenduaren 17ko 50/134 Erresoluzioaren bidez. Eguna Bogotán Colombia,1981an ospatu zen lehenengo Latinoamerika eta Karibeko Topaketa Feministan proposatu zen. Ondoren Dominikar Errepublikak proposatu zuen, beste hirurogehi herrialderen babesarekin.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirabal ahizpak bizi ziren etxea.

Mirabal ahizpak dirudun familia dominikar bateko alabak ziren. Haien aita, Enrique Mirabal, negozio-gizon ezaguna zen. Salcedo hirian bizi ziren. Nesken formakuntza nahiko tradizionala izan zen. Ikasketetan Minerva eta Maria Teresa nabarmendu ziren eta ondoren haiek izango ziren lan politiko aktiboena aurrera eramango zutenak. Trujillok poterea eskuratu zuenean Mirabal familiak ondasun gehienak galdu zituen. Mirabal ahizpen ustez Trujilloren politikak herria hondamendira eramangu zuen eta, horregatik, Agrupación política 14 de junio taldean sartu ziren. Talde barruan "Las Mariposas" (Tximeletak) bezala ziren ezagunak. Oposizioko lan politikoaren ondorioz Minerva eta Maria Teresa behi baino gehiagotan atxilotuak, bortxatuak eta torturatuak izan ziren, Trujilloren agintzeko tresna nagusiak horiek baitziren. Hala ere bere borrokan tinko mantendu ziren ahizpak. Hori ikusita haiekin bukatzeko erabakia hartu zuen diktadoreak.

1960ko maiatzaren 18an, Minerva eta Maria Teresa, haien senarrekin batera, Santo Domingon epaituak izan ziren. Kargua Dominikar Errepublikaren segurtasunaren aurka atentatua egitea izan zen. Errudunak hartuta, kondena hiru urtekoa izan zen eta espetxeratuak izan ziren. Hilabete gutxi batzuk pasa ondoren baina, abuztuaren 9an, Trujillok ohikoa ez zen agindua eman zuen bi ahizpak kalean libre uzten; senarrek espetxeratuak jarraitu zuten. Mirabal ahizpak orduan haien ohiko aktibitate politikora itzuli ziren. Unea ez zen oso ona Trujillorentzat: Venezuelako Rómulo Betancourt Presidente demokratikoaren hilketa-saiakeraren ondorioz Trujilloren aurkako salaketak mundu osoan zabaldu zituen;[1] bereziki Ameriketako Estatuen Erakundeak Trujillo gogor kritikatu zuen. Testuinguru horretan diktadoreak Pupo Román generalari ahizpekin bukatzeko agindua eman zion. Hilketa SIM (Inteligentzia Zerbitzu Militarra) sailaren eskuetan gelditu zen. Hilketak azaroaren 25an burutu ziren. Gau horretan Minerva, Maria Teresa eta Patricia ahizpak, Rufino de la Cruz txoferrarekin, bi ahizpen senarrak San Felipe gotorlekuaren espetxean bisitatu ondoren, etxerako bidean, militarrek bahitu zituzten. Ondoren etxe batera eraman zituzten eta hantxe laurak jipoitu zituzten hil arte. Hilketa burututa gorpuekin trafiko istripu bat simulatu zuten.[2]

Ondorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehenengo unean Trujillok pentsatu bazuen arazo bat bere bidetik kendu zuela oso oker egon zen. Hilketak ondorio larriak izan zituen bere erregimenerako eta, modu batez, hor hasi zen bere maldan behera. Dominikar Errepublikan gertaera horiek eragin handia izan zuten. Esan daiteke hilketa horiek iritzi publikoarentzat kolpe handi bat suposatu zutela. Urte bete buruan Trujillo diktadorea eta genozida bera, atentatu batean metrailatuta, hil zen, 1961ko maiatzaren 30an.

Epaiketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Behin Trujillo hila, 1962ko ekainan hiltzaileen aurkako epaiketa egin zen. Ciriaco de la Rosa, Alfonso Cruz Valerio, Emilio Estrada Malleta, Ramón Emilio Rojas Lora eta Néstor Antonio Pérez akusatuak bezala hartu zuten parte beste konplizeekin batera. Epaitegia guztiak kondenatu zituen, 30 urteko zigorra bana jarriz, Ciriaco de la Rosari izan ezik, honi hogei bakarrik jarri baitzioten kasua argitzen laguntzeagatik. Dena dela, penak ez zituzten bete ezen militarren laguntzaz guztiak Dominikar Errepublikatik ihes egin baitzuten.

Hilketaren arduradun intelektualak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiltzaileak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Víctor Alicinio Peña Rivera
  • Ciriaco de la Rosa
  • Ramón Emilio Rojas Lora
  • Alfonso Cruz Valerio
  • Emilio Estrada Malleta
  • Néstor Antonio Pérez Terrero

Museoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun Mirabal ahizpak Salcedoko Ojo de Aguan daude lurperatuta eta hantxe museo bat ireki da.[3]

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtea Filma Zuzendaria
2001 En el tiempo de las mariposas (Telebista) Mariano Barroso
2007 Oriundos de la noche (Dokumentala) Javier Balaguer
2008 Crimen Etzel Báez
2009 Codename: Butterflies (Dokumentala) Cecilia Domeyko
2010 Trópico de sangre Juan Delancer

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mirabal ahizpak Aldatu lotura Wikidatan

Ikus, baita ere[aldatu | aldatu iturburu kodea]