Latinoamerika

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Latinoamerika, berdez.

Latinoamerika[1] frantsesa, portugesa eta gaztelania hitz egiten den Amerikako herrialdeen multzoa da, hau da, antzina Frantzia, Portugal eta Espainiaren kolonia izandakoena. Herrialde guzti hauen artean antzekotasun handiak dituzte, latinetiko hizkuntza, erlijioa, legedi oinarria eta abar, Espainiaren menpe egon ziren estatuen artean batez ere. Quebec aldean frantsesa hitz egiten bada ere, gehienek ez dute Latinoamerikaren barnean sartzen. Izan ere, Quebeceko historia, kultura, ekonomia eta Britainiar moldeko erakunde politikoak Kanadako gainerakoari oso estu lotuta daude.[2]

Lurralde hartako biztanleak latinoamerikarrak edo latinamerikarrak dira.

Banaketa politikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latinoamerikako estatuak.

Hauek dira Latinoamerika osatzen duten estatu burujabeak:

Eta ondorengo dependentziek:

Frantziarenak:

AEBenak:

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latinoamerikako herrialdeek independentzia lortutako urteak.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatua Nazio Errenta Osoa Per capita errenta BPG per capita BPG Berdintasun eza[3] Giza Garapen Indizea
USD milioiak USD USD USD milioiak Gini indizea
ArgentinaArgentina 173.020 4.470 13.920 558.755 52,8 0,863
BoliviaBolivia 9.271 1.010 2.740 26.225 60,1 0,692
BrasilBrasil 644.133 3.460 8.230 1.576.728 58 0,792
Costa RicaCosta Rica 19.867 4.590 9.680 43.207 49,9 0,841
Dominikar ErrepublikaDominikar Errepublika 21.080 2.370 7.150 67.410 51,7 0,751
EkuadorEkuador 34.759 2.630 4.070 56.509 43,7 0,765
El SalvadorEl Salvador 16.832 2.450 5.120 36.478 52,4 0,729
GuatemalaGuatemala 30.259 2.400 4.410 56.295 55,1 0,673
HaitiHaiti 3.876 450 1.840 15.657 59,2 0,482
HondurasHonduras 8.586 1.190 2.900 20.091 53,8 0,683
KolonbiaKolonbia 104.520 2.290 7.420 354.265 58,6 0,790
KubaKuba[4] - - - - - 0,826
MexikoMexiko 753.394 7.310 10.030 1.052.443 49,5 0,821
NikaraguaNikaragua 4.968 910 3.650 20.189 43,1 0,.698
PanamaPanama 14.951 4.630 7.310 25.478 56,4 0,809
ParaguaiParaguai 7.854 1.180 4.970 30.547 57,8 0,757
PeruPeru 73.045 2.610 5.830 174.144 54,6 0,767
TxileTxile 95.584 5.870 14.470 205.884 57,1 0,859
UruguaiUruguai 15.096 4.360 9.810 35.185 44,9 0,851
VenezuelaVenezuela 127,799 4,810 6,440 173,583 44,1 0,784

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latinoamerikako hizkuntzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza erromantze mintzatuenen banaketa gaur egun: gaztelania (berdea), frantsesa (urdina), portugesa (laranja), italiera (horia) eta errumaniera (gorria).

Latinoamerikako hizkuntza ofizialak erromantze hizkuntzak dira (bakarrak ez badira ere): gaztelania, portugesa eta frantsesa. Hala ere, lurraldeotan askoz ere hizkuntza gehiago mintzatzen dira, onartuak izan edo ez. Hauetako batzuk ondokoak dira:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Euskaltzaindia (2012-05-25), 170. araua: Amerikako toponimia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0170.pdf .
  2. Leslie Bethell (argitaratzailea) (1984): The Cambridge History of Latin America, 1. liburukia, XIV. orrialdea. Cambridge University Press. ISBN 0-521-23223-6.
  3. "Gini">Human Development Report Programme 2006 335. orr. United Nations
  4. Munduko Bankuak ez du Kubari buruzko daturik ematen. CIA Factbook-ren arabera, berriz, Kubaren BPG estimatua 40.060 milioi USDkoa eta per capita BPGa 3.500 USDkoa da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Latinoamerika