Kolonbia
Wikipedia(e)tik
|
Kolonbiako Errepublika |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
|
|||||
| Goiburu nazionala: Libertad y Orden (Askatasuna eta Ordena) |
|||||
| Ereserkia: Himno Nacional de la República de Colombia | |||||
 |
|||||
| Hiriburua eta hiri handiena Koordenatuak |
Bogota Koordenatuak: |
||||
| Hizkuntza ofiziala(k) | Gaztelania | ||||
| Gobernua
Presidentea
Presidenteordea |
Errepublika presidentzialista Álvaro Uribe Francisco Santos |
||||
| Independentzia - Aldarrikatua - Onartua |
Espainiatik 1810 uztailaren 20 1819 abuztuaren 7 |
||||
| Eremua - Guztira - ur % |
1.141.748 km² (25.) 8,8% |
||||
| Biztanleria - Estimaketa (2005) - Errolda (2003) - Dentsitatea |
42.954.279 (30.) 44.531.434 36 biztanle/km² (134.) |
||||
| Dirua | Kolonbiako Pesoa (COP) |
||||
| Ordu eremua - Udan (DST) |
UTC (UTC -5) Ez (UTC -5) |
||||
| Interneteko domeinua | .co | ||||
| Telefono aurrizkia | +57 |
||||
| Herritarra | kolonbiar | ||||
Kolonbia Hego Amerikako ipar-mendebaldean dagoen estatua da, bigarren populatuena dena Brasil ondoren eta laugarren handiena Brasil, Argentina eta Peruren ondoren. Kostaldeak bi ozeanotan ditu, Ozeano Barea mendebaldean eta Ozeano Atlantikoa (Karibe itsasoa) iparraldean.
Hiriburua Bogota da.
Eduki-taula |
[aldatu] Mugakideak
Mugakide Venezuela eta Brasilekin ekialdean, Ekuador eta Peru hegoaldean eta Panama mendebaldean ditu.
[aldatu] Geografia
[aldatu] Inguru naturala
Kolonbiako Andeetako mendirik altuena Cristobal Colon mendia da (5.775 m.), Santa Martako Sierra Nevada-n dagoena.
Honen ondoren, Ritacuba Blanco (5.410 m), Nevado del Ruiz (5.389 m) eta Galeras (4.276 m) mendiak ditugu.
[aldatu] Banaketa administratiboa
Sakontzeko, irakurri: Kolonbiako banaketa administratiboa
Herrialdea 6 eskualdetan (Andeetako eskualdea, Karibeko eskualdea, Orinocoko eskualdea, Amazonaseko eskualdea, Pazifikoko eskualdea eta Uharteetako eskualdea) eta 32 departamendutan banatuta dago.
[aldatu] Hiri garrantzitsuenak
- Bogotá: 6.776.009 biztanle (7.881.156 metropoli-barrutian).
- Medellín: 2.223.078 biztanle.
- Cali: 2.068.386 biztanle.
- Barranquilla: 1.112.837 biztanle.
- Indietako Cartagena: 1.075.000 biztanle.
- Cucutá: 750.000 biztanle (950.000 metropoli-barrutian).
- Pereira: 576.329 biztanle.
- Bucaramanga: 549.263 biztanle.
- Ibagué: 435.074 biztanle.
- Pasto: 424.283 biztanle.
- Manizales: 380.000 biztanle.
- Armenia: 305.551 biztanle.
| Kolonbiaren eskualde eta departamentuak | ||
|---|---|---|
| Andeak | Nariño • Cauca • Valle del Cauca • Huila • Tolima • Cundinamarca • Caldas • Risaralda • Quindio • Santander • Ipar Santander • Boyaca • Antioquia |  |
| Karibea | La Guajira • Atlantikoa • Cesar • Bolivar • Kordoba • Magdalena • Sucre | |
| Orinoco | Meta • Casanare • Arauca • Vichada • Guainia • Guaviare | |
| Amazonas | Caqueta • Putumayo • Guaviare • Amazonas | |
| Pazifikoa | Choco | |
| Uharteak | San Andres eta Providentzia | |
[aldatu] Historia
- 1819ko urtarrilaren 17an Simon Bolibarrek Kolonbiako errepublika aldarrikatu zuen.
- 1985eko azaroaren 13an Nevado del Ruiz sumendiak laba egotzi eta izozgune bat urtu zuen, luizi bat sortuz eta Armero herria (Andeetako eskualdea) estaliz, 23.000 hildako utziz.
[aldatu] Kultura
[aldatu] Hizkuntzak
Hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. Hala ere, Putumayo eta Nariño departamenduetan ketxuazko hiztunak bizi dira. Beste eskualde batzuetan beste hiztun gutxitu batzuk ere bizi dira (Chibcha tartean).
[aldatu] Literatura
Sakontzeko, irakurri: Literatura amerikar eta Gaztelaniazko literatura
Gabriel Garcia Marquez (1927) kolonbiar idazle ezagunena da.
[aldatu] Beste batzuk
Aipatzekoak dira Fernando Botero (1932) eskultorea, Sergio Cabrera (1950) eta Victor Gaviria (1955) zinema zuzendariak eta Juanes (1972) eta Shakira (1977) abeslariak, besteak beste.
[aldatu] Hedabideak
- El Tiempo eta El Espectador egunkariak.
[aldatu] Zientzia
- Manuel Patarroyo (1947-), medikua.
[aldatu] Kanpo loturak
- (Gaztelaniaz)Gobernuaren webgune ofiziala
- (Euskaraz)Cauca barrutiko indigenei buruzko artikulua Argia astekarian (2009-01-25)
